2015 sonrası doğanlara ömür boyu tütün ürünü satışı yasaklanacak mı? Yeni taslağın ayrıntıları

Türkiye’de tütün kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir kanun teklifi hazırlığı gündemde. Sağlık Bakanlığı’nın yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı düzenlemenin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması planlanıyor. Henüz yürürlüğe girmiş bir yasa bulunmazken, hazırlık aşamasındaki taslakta çocuklar ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini zorlaştırmaya yönelik çeşitli maddeler öne çıkıyor.

Çalışmalara katılan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, teklifin özellikle çocuklar ve gençlerin tütün ürünleriyle temasını ve bu ürünlere erişimini azaltmaya odaklandığını açıkladı.

2015 ve sonrasında doğanları kapsayacak satış yasağı

Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri, belirli bir tarihten sonra doğan kişilere tütün ürünü satışının hayat boyu yasaklanması planı. Buna göre 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışının ömür boyu engellenmesi öngörülüyor.

Bu yaklaşımın, yeni neslin tütün ürünlerine hiç başlamamasını hedefleyen “tütünsüz nesil” anlayışına dayandığı belirtiliyor. Ancak söz konusu düzenlemenin henüz kesinleşmiş bir yasa olmadığı vurgulanıyor. Kanun teklifinin TBMM’ye sunulmasının ardından başlayacak yasama sürecinde maddelerin içeriğinde değişiklik yapılabilecek.

Restoran ve işletmelerin açık alanları için yeni sınırlamalar

Hazırlanan taslak yalnızca tütün ürünlerinin satışına ilişkin düzenlemeler içermiyor. Restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yönelik yeni bir yasak getirilmesi de planlanan başlıklar arasında bulunuyor.

Park, bahçe ve kamu binalarının açık alanları için de yeni kurallar üzerinde çalışılıyor. Bu alanlarda tütün kullanımının yalnızca dışarıdan görünmeyecek biçimde oluşturulacak özel bölümlerde mümkün olması değerlendiriliyor. Böylece çocukların ve gençlerin tütün kullanımına maruz kalmasının ve tütün ürünlerinin kamusal alandaki görünürlüğünün azaltılması amaçlanıyor.

Slim sigaraların satışının sonlandırılması gündemde

Yeni düzenleme hazırlığında sigaraların ürün özelliklerine yönelik bir değişiklik de yer alıyor. Piyasada “slim” ya da “ince sigara” olarak bilinen ürünlerin satışının sona erdirilmesi planlanıyor.

Bunun yanında tütün ürünlerinde standart paket uygulamasının kapsamının genişletilmesi değerlendiriliyor. Hazırlıkların, özellikle gençlere ve kadınlara yönelik ürün tasarımı ile pazarlama stratejilerini sınırlandırmayı amaçladığı aktarılıyor.

Satış noktalarında elektronik yaş doğrulama sistemi

Taslakta, tütün ürünü satışında yaş kontrolünün daha sıkı uygulanması için teknolojik bir sistem kurulması da öngörülüyor. Planlanan elektronik kimlik doğrulama sistemiyle satış sırasında alıcının yaşının kontrol edilmesi hedefleniyor.

Kredi kartı ile kimlik bilgilerinin eşleştirilmesine yönelik bir sistemin de değerlendirildiği belirtiliyor. Bu uygulamayla 18 yaşından küçük kişilerin tütün ürünlerine erişiminin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Sigara yasağı ne zaman başlayacak?

Yeni düzenleme şu an için yürürlükte değil. Sağlık Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanıyor. Teklifin Meclis’te görüşülmesi sırasında değişiklik yapılabileceği için düzenlemenin nihai kapsamı ve yürürlük tarihi henüz kesinleşmiş değil.

Bu nedenle “2015 sonrası doğanlara sigara yasağı başladı” şeklindeki ifadeler mevcut durum açısından doğru değil. Gündemdeki hazırlık, bu kişilere hayatları boyunca tütün ürünü satılmasını engellemeyi amaçlayan bir düzenleme teklifinden ibaret.

Taslakta öne çıkan düzenlemeler

Hazırlık kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:

• 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğanlara hayat boyu tütün ürünü satışının yasaklanması,
• Restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yeni kısıtlamalar getirilmesi,
• Park, bahçe ve kamu binalarının açık alanlarında özel tütün kullanım bölümleri oluşturulması,
• Slim sigaraların satışının sonlandırılması,
• Tütün ürünlerinde standart paket uygulamasının genişletilmesi,
• Satış noktalarında elektronik kimlik ve yaş doğrulama sistemi uygulanması,
• Çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin daha sıkı biçimde engellenmesi.

Teklifin TBMM’ye sunulmasıyla birlikte 2015 sonrası doğanlara tütün ürünü satışı, ömür boyu satış yasağı, slim sigaralar ve restoranların açık alanlarında sigara kullanımıyla ilgili düzenlemelerin nasıl şekilleneceği netleşecek.