21 Ekim’in Gazeteciler Günü Olarak Anılmasının Nedeni Ne?
21 Ekim, kamuoyunda Dünya Gazeteciler Günü olarak bilinse de Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiş resmi bir gün değil. Bu tarihin gazetecilikle ilişkilendirilmesinin temelinde, Şinasi ve Agah Efendi’nin yayımladığı gazetenin ilk sayısına ilişkin tarih yer alıyor.
Her yıl 21 Ekim tarihinde sosyal medya platformlarında ve çeşitli iletişim kanallarında “Dünya Gazeteciler Günü” başlığıyla paylaşımlar yapılıyor. Bu durum, vatandaşların 21 Ekim’in anlamını ve gerçekten gazetecilere adanmış resmi bir gün olup olmadığını araştırmasına neden oluyor.
21 Ekim, yaygın biçimde Dünya Gazeteciler Günü olarak anılsa da Birleşmiş Milletler (BM) tarafından ilan edilmiş uluslararası resmi bir “Dünya Gazeteciler Günü” bulunmuyor. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu (TGK) da daha önce yaptığı açıklamalarda, 21 Ekim’in ulusal veya uluslararası düzeyde resmi bir Gazeteciler Günü olmadığını bildirmişti. Kurum, bu yönde alınmış resmi bir karar bulunmadığını kamuoyuyla paylaşmıştı.
21 Ekim Neden Gazeteciler Günü Olarak Anılıyor?
21 Ekim tarihinin gazetecilikle özdeşleştirilmesinin geçmişi Osmanlı dönemine uzanıyor. Şinasi ve Agah Efendi tarafından yayımlanan gazetenin ilk sayısının bazı kaynaklarda 21 Ekim 1860 tarihinde çıktığı belirtiliyor.
Bu tarih, söz konusu yayıncılık geçmişi nedeniyle zaman içinde gazetecilik mesleği açısından sembolik bir anlam kazandı. Ancak 21 Ekim’in bu şekilde anılması, günün BM ya da başka bir uluslararası kuruluş tarafından resmi olarak ilan edildiği anlamına gelmiyor.
Dolayısıyla 21 Ekim’de yapılan “Dünya Gazeteciler Günü” paylaşımları, resmi bir uluslararası gün kararına değil, tarihsel bir başlangıca dayanan sembolik kabule dayanıyor. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu’nun açıklamaları da bu ayrımı ortaya koyuyor.
Türkiye’de Gazetecilerle İlgili Anılan Günler
Gazetecilik ve basın alanıyla ilgili Türkiye’de farklı tarihlerde anılan günler bulunuyor. Bunlardan biri, her yıl 10 Ocak’ta anılan Çalışan Gazeteciler Günü’dür.
10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü, basın emekçilerinin sosyal ve sendikal haklarını güvence altına alan 212 sayılı Kanun’un 1961 yılında yürürlüğe girmesiyle birlikte resmen anılmaya başlandı. Bu tarih, özellikle çalışan gazetecilerin hakları ve basın emekçilerinin çalışma koşulları açısından önem taşıyor.
Basın özgürlüğü ve gazetecilerin güvenliği bakımından öne çıkan bir diğer tarih ise 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’dür. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1993 yılında kabul edilen bu gün, dünya genelinde basın özgürlüğüne, gazetecilerin can güvenliğine ve halkın haber alma hakkına dikkat çekmek amacıyla kutlanıyor.
Türkiye’de geleneksel olarak anılan tarihler arasında 24 Temmuz Gazeteciler ve Basın Bayramı da yer alıyor. Bu gün, 1908 yılında İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle gazeteler üzerindeki sansürün kaldırılması anısına kutlanıyor.
21 Ekim Resmi Gazeteciler Günü Mü?
Özetle 21 Ekim, bazı kaynaklarda Şinasi ve Agah Efendi tarafından yayımlanan gazetenin ilk sayısının yayımlandığı tarih olarak gösterildiği için gazetecilikle ilişkilendiriliyor. Ancak BM takviminde yer alan veya ulusal ve uluslararası düzeyde resmi olarak ilan edilmiş bir “Dünya Gazeteciler Günü” değil.
Gazeteciler ve basın alanıyla ilgili resmi ve geleneksel günler arasında 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü ve 24 Temmuz Gazeteciler ve Basın Bayramı öne çıkıyor.