Anayasa Mahkemesi, Bakırköy'deki Kadın Tutuklular İ̇çin İ̇hlal Kararı Verdi

Anayasa Mahkemesi (AYM), Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi'nde bulunan kadın tutuklular hakkında verilen disiplin cezalarına ilişkin başvuruyu karara bağladı. Mahkeme, koğuşlarda yapılan aramalarda el konulan yayın ve notlar gerekçe gösterilerek verilen hücre cezalarının, başvurucuların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verdi.

Kararda, hücre cezası yoluyla gerçekleştirilen müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olduğunun ortaya konulamadığı belirtildi. AYM, disiplin cezalarının dayanağı olarak gösterilen değerlendirmelerin yeterli ve ilgili gerekçeler içermediğine dikkat çekti.

Aramalar Sonrası Soruşturma Başlatıldı

Edinilen bilgilere göre, 26 Ocak 2024'te Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi'ndeki iki ayrı koğuşta arama yapıldı. Aramalarda bazı yayın ve notlara el konuldu. Bu materyallerin “örgüt mensubu kişileri övücü nitelikte olduğu” iddiasıyla 26 kadın tutuklu hakkında soruşturma başlatıldı. Soruşturma sonunda tutuklulara 21 Mart 2024'te hücre cezası verildi.

Tutuklular, disiplin cezasına karşı İnfaz Hakimliği'ne itiraz etti. Ancak itiraz, kararın “usul ve kanuna uygun” olduğu gerekçesiyle reddedildi. Bunun üzerine Bakırköy 1'inci Ağır Ceza Mahkemesi'ne başvuran tutukluların itirazı da aynı gerekçelerle kabul edilmedi.

AYM Gerekçelerdeki Eksikliklere Dikkat Çekti

Kararın kesinleşmesinin ardından süreç içinde tutuklulardan ikisi tahliye edildi. Diğer 23 kadın tutuklu ise AYM'ye bireysel başvuruda bulundu. Başvuruda, tutuklulara toplu biçimde disiplin cezası verildiği, bu uygulamayla ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği belirtildi.

Başvuruyu kabul eden AYM, cezaevi idaresinin kararını inceledi. Mahkeme, koğuş aramasında el konulan notların hangi gerekçeyle “eğitim ve propaganda faaliyetlerini yapma” kapsamına alındığının kararda açıklanmadığını belirledi.

AYM, disiplin cezasına yapılan itirazı değerlendiren İnfaz Hakimliği kararında da dokümanların yalnızca “örgüt mensuplarını övücü” nitelikte olduğunun ifade edildiğini, ancak bu materyallerin verilen disiplin cezasını nasıl oluşturduğuna ilişkin yeterli açıklama yapılmadığını vurguladı.

Kararda ayrıca ortak alanlardan elde edilen dokümanların kime ait olduğunun belirlenmediği, buna karşın kurum görevlilerinin beyanlarına üstünlük tanındığı kaydedildi. Mahkeme, bu noktaların da başvurucular hakkında verilen cezaların gerekçelendirilmesi bakımından önem taşıdığına işaret etti.

Şivekar Ataş Hakkında İki Ayrı Ceza

AYM, tutuklulardan Şivekar Ataş hakkında aynı aramada el konulan dokümanlar nedeniyle iki kez hücre cezası verilmesini de değerlendirdi. Mahkeme, aynı aramada elde edilen dokümanlar nedeniyle neden ayrı ayrı ceza uygulanması gerektiğinin yeterli gerekçelerle ortaya konulamadığını belirtti.

El konulan dokümanların “kurum güvenliği ve düzenini tehlikeye attığı” yönündeki iddianın da somutlaştırılmadığına dikkat çekilen kararda, söz konusu eylemlerin kurum düzeni ve disiplinini ne şekilde bozduğunun açıkça ortaya konulması gerektiği ifade edildi.

“Demokratik Bir Toplumda Gerekli Değil”

AYM, ifade özgürlüğü ihlali kararının gerekçesinde, disiplin cezası uygulanmasının zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının yargılama makamlarınca ilgili ve yeterli gerekçeyle gösterilemediğini belirtti.

Kararda, “Somut olayda yargılama makamları, başvurucuların eylemleri nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmalarının zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığını ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterememiştir. Bu nedenle başvurucuların ifade özgürlüğüne hücreye koyma cezası verme suretiyle yapılan müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olduğunun söylenemeyeceği değerlendirilmiştir” ifadeleri yer aldı.

Yeniden Yargılama Ve Tazminat

Anayasa Mahkemesi, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar verdi. Bu kapsamda kararın bir örneğinin Bakırköy 4'üncü İnfaz Hakimliği'ne gönderilmesine hükmedildi. AYM ayrıca tutuklulara ayrı ayrı tazminat ödenmesine karar verdi.

Yargılamaya konu olan kadın tutuklular şöyle: Şivekar Ataş (hakkında aynı evraktan iki kez disiplin cezası verildi), Nibel Genç, Kıymet Ilgaz, Fatma Nur Aktoğa, Silva Rashid, Dilan Kutlu, Türkan Karadaşlı, Özlem Aydar, Fatma Tokmak, Süreyya Bulut, Eylem Özer, Sema Oral, Dilek Öz, Dilan Turan, Zelal Kılıç, Hatice Güzel, Felek Gün, Emine Kaya, Rukiye Fidan, Seval Olam, Zeynep Besi Dara, Şükran Avşar, Dilan Erol, Zozan Çiçek, Tenzile Acar ve Dilan Saruhan.