Azerbaycan'da Okul Kıyafeti Düzenlemesi: Başörtüsü Yasağı Var Mı?

Azerbaycan'da devlet okullarındaki öğrenci kıyafetlerine ilişkin 21 Eylül 2026 tarihinde yapılan değişiklik, başörtülü öğrencilerin eğitim hakkına yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Düzenleme, okul üniformasının bütünlüğünü bozan veya genel eğitimin laikliği ilkesine aykırı olduğu değerlendirilen ek kıyafet unsurlarına izin verilmemesini öngörüyor. Ancak metinde başörtüsünü doğrudan yasaklayan açık bir hüküm bulunmuyor.

Yeni kurallarda hangi kıyafetlerin laiklik ilkesine aykırı sayılacağı ayrıntılı biçimde belirtilmedi. Bu belirsizlik, düzenlemenin başörtülü öğrencileri kapsayıp kapsamadığı konusunda farklı yorumlara yol açtı. Değişikliğin ardından Bakü, Sumgayıt, Mehdiabad, Celilabad ve İmişli gibi bölgelerde bazı başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığı veya başörtülerini çıkarmalarının istendiği ileri sürüldü.

21 Eylül Tarihli Düzenlemede Ne Var?

Azerbaycan Bakanlar Kurulu, devlet okullarındaki öğrenci kıyafetlerine ilişkin kuralları 21 Eylül 2026'da değiştirdi. Düzenlemede, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ya da genel eğitimin laikliği ilkesine aykırı olduğu değerlendirilen ek kıyafet unsurlarının kullanılmasına izin verilmemesi öngörüldü.

Başörtüsü ise düzenleme metninde doğrudan yasaklanan bir kıyafet olarak yer almadı. Ayrıca başörtülü öğrencilerin okula alınmaması, derslerden uzaklaştırılması veya okuldan çıkarılması gibi yaptırımlar da metinde açıkça belirtilmedi. Bu nedenle düzenlemenin içeriğiyle bazı okullarda uygulandığı iddia edilen kısıtlamaların birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Başörtülü Öğrencilerle İlgili İddialar

Mehdiabad'daki 3 numaralı okulda 23 başörtülü öğrencinin derslerden uzaklaştırıldığı ileri sürüldü. BBC Azerbaycanca'nın 30 Eylül 2026 tarihli haberinde, benzer uygulama iddialarının farklı bölgelerde de ortaya çıktığı aktarıldı. Ancak bu iddiaların tamamının bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadığı belirtildi.

Sumgayıt'ta ise 28 Eylül 2026'da kentteki 6 numaralı okulda başörtüsü takan bazı öğrencilerin okula alınmadığını gösterdiği öne sürülen görüntüler sosyal medyada paylaşıldı. Görüntülerin ardından velilerin tepki gösterdiği ve uygulamanın geri çekildiğinin ileri sürüldüğü haberlerde yer aldı. Bununla birlikte olayın tüm ayrıntılarına ilişkin yetkili makamlardan kapsamlı ve doğrulanmış bir açıklama aktarılmadı.

Başörtülü öğrencilerin okula alınmadığına yönelik iddiaların Azerbaycan'ın farklı bölgelerinde 2026 yılının mart ayından itibaren gündeme geldiği belirtildi. Eylül ayında yapılan kıyafet düzenlemesiyle tartışmalar daha da yoğunlaştı. Sosyal medyada paylaşılan görüntüler ve haberlerde yer verilen iddialar, uygulamanın ülke genelinde mi yoksa bazı okullarla mı sınırlı olduğu sorusunu gündeme getirdi.

Düzenlemenin Hukuki Süreci

Okul kıyafetlerine ilişkin değişikliğin hukuki süreci, 2026 yılında eğitim mevzuatında yapılan düzenlemelere dayanıyor. Eğitim mevzuatındaki değişiklikler 7 Temmuz 2026'da kabul edildi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 22 Temmuz tarihli kararnamesiyle Bakanlar Kuruluna okul kıyafetleriyle ilgili kuralları yeni mevzuata uygun şekilde güncelleme görevi verildi. Bu sürecin ardından 21 Eylül'de okul kıyafetleriyle ilgili değişiklik yapıldı.

Düzenlemenin hukuki dayanağının bulunması, başörtüsünün açıkça yasaklandığı anlamına gelmiyor. Metinde başörtüsü doğrudan belirtilmediği gibi, başörtülü öğrencilerin derslerden uzaklaştırılmasına ilişkin açık bir yaptırım da bulunmuyor. Tartışmanın temelinde, okul kıyafetlerine ilişkin genel hükümlerin başörtüsü bakımından nasıl yorumlandığı yer alıyor.

Abgül Süleymanov Neden Gözaltına Alındı?

Okul kıyafetleri ve başörtüsü tartışmalarının sürdüğü dönemde din adamı Abgül Süleymanov'un gözaltına alınması da gündeme geldi. Süleymanov 22 Eylül 2026'da gözaltına alındı. Gözaltı öncesinde sosyal medya üzerinden yeni okul kıyafeti düzenlemesini ve başörtüsüne yönelik olası kısıtlamaları eleştirmişti.

Süleymanov'un ailesi, gözaltı işleminin bu paylaşımlarla bağlantılı olduğunu ileri sürdü. Daha sonra mahkeme kararıyla Süleymanov'a 30 gün idari hapis cezası verildi. Ancak polis ve mahkeme tarafından gözaltı ile cezanın başörtüsü konusundaki paylaşımlarla bağlantılı olduğuna dair açık bir açıklama yapılmadı.

İlham Aliyev Ne Dedi?

İlham Aliyev, 2 Ekim 2026'da Yeni Azerbaycan Partisi'nin VIII. Kurultayı'nda yaptığı konuşmada Azerbaycan'ın bağımsız politika izlediğini vurguladı. Aliyev, ülkesinin güçlenmesi ve daha bağımsız bir politika izlemesiyle dış baskıların arttığını belirterek Azerbaycan'ın iç işlerine müdahale edilmemesi ve ülkenin yaşam tarzına karışılmaması gerektiğini söyledi.

Aliyev ayrıca Azerbaycan'ın ideolojik alanının ve dış politika stratejisinin yabancı unsurlardan ve yabancı nüfuzundan arındırılması gerektiğini ifade etti. Bu açıklamalar bazı medya kuruluşlarında okul kıyafeti ve başörtüsü tartışmalarıyla ilişkilendirildi. Ancak konuşmanın aktarılan bölümünde başörtüsünü doğrudan yasaklayan ya da düzenlemenin başörtüsüne ilişkin kapsamını açıklayan bir ifade bulunmuyor.

Mevcut bilgilere göre Azerbaycan'daki 21 Eylül 2026 tarihli düzenlemede başörtüsünü ülke genelindeki bütün devlet okullarında açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. Buna karşın bazı okullarda başörtülü öğrencilerin eğitimine yönelik kısıtlamalar uygulandığı iddiaları sürüyor. Mehdiabad ve Sumgayıt'taki olaylara ilişkin bilgilerin önemli bölümü doğrulanması gereken iddialar niteliğinde olduğundan, düzenlemenin metniyle sahadaki uygulamaların ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.