Bartın’da çekiç sesleri tek dükkâna kaldı: 100 yıllık mesleğin son temsilcisi
Bartın’daki Demirciler Sokağı’nda 50 yıl önce 70 demirci esnafı çalışırken bugün mesleği yalnızca 56 yaşındaki Halil Ak sürdürüyor. Dördüncü kuşak demirci Ak, çırak bulunamaması ve gençlerin ilgi göstermemesi nedeniyle yaklaşık 100 yıllık aile mesleğinin kendisinden sonra sona ereceğini söylüyor.
Bartın kent merkezinde bulunan Demirciler Sokağı, geçmişte çok sayıda ustanın çalıştığı iş yerlerine ev sahipliği yaparken bugün farklı bir tabloyla karşı karşıya. Yaklaşık 50 yıl önce sokakta 70 demirci esnafı bulunuyordu. Günümüzde ise mesleği sürdüren tek kişi, 56 yaşındaki Halil Ak.
Ak, ailesinden miras kalan demirciliği yaklaşık 100 yıllık dükkânda devam ettiriyor. Ailenin dördüncü kuşak demircisi olan Ak’ın el emeğiyle üretim yaptığı iş yeri 30 metrekare büyüklüğünde. Bir dönem çok sayıda dükkândan yükselen çekiç sesleri artık yalnızca onun çalıştığı bu dükkânda duyuluyor.
Mesleğe babası ve amcasının yanında başladı
Halil Ak, demircilikle 24 yaşındayken tanıştı. Babası Ahmet Ak ile amcası Mehmet Ak’ın yanında çırak olarak çalışmaya başlayan Ak, mesleğin bütün aşamalarını aile büyüklerinden öğrendi. Ak, 32 yıldır sürdürdüğü demirciliği bugün tek başına yaşatmaya çalışıyor.
Dükkânda kazma, orak, saban demiri, çapa, balta, keser ve çeşitli mutfak bıçakları el emeğiyle üretiliyor. Halil Ak, üretimin yanı sıra kullanım ömrü dolduğu düşünülen eski tarım aletlerini de onarıyor. Yenilenen aletler yeniden kullanılabilir hale getirilerek sahiplerine teslim ediliyor.
Mesleğin kendisine dedesinin babasından kaldığını anlatan Ak, aile geleneğinin dört kuşaktır devam ettiğini belirtti. Ancak kendisinden sonra işi sürdürecek birinin bulunmadığını dile getiren Ak, “Şu anda bu mesleği ben devam ettiriyorum. Ben 4’üncü kuşağım ama bizden sonra bitti. Ben kendim 32 senedir bu işi yapıyorum. Çalıştık, emekli olduk” dedi.
“Buraya çırak bulamıyoruz”
Demirciliğin geleceği açısından en büyük sorunlardan birinin çırak bulamamak olduğunu söyleyen Halil Ak, gençlerin mesleği tercih etmediğini ifade etti. İşin yorucu olması, çalışma süresinin uzunluğu ve çalışma şartları, Ak’a göre yeni neslin demirciliğe uzak durmasının başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Ak, yaşadıkları sıkıntıyı, “Buraya çırak bulamıyoruz, bu konuda çok sıkıntımız var. Bizim mesleğimizi yeni nesil; kirli, yorucu ve çalışma süresi uzun diye tercih etmiyor. Gençlerin bu mesleğe merakı yok. Biz de elimizden geldiği kadar devam ettirmeye çalışıyoruz” sözleriyle anlattı.
Demirciler Sokağı’ndaki değişime de dikkati çeken Ak, geçmişte burada onlarca demirci dükkânının bulunduğunu ancak artık yalnız kaldığını söyledi. Ak, “Bu sokakta eskiden 70 tane demirci dükkânı varmış ama şimdi sadece ben kaldım” ifadelerini kullandı.
Teknoloji ve ithal ürünler el emeğini etkiledi
Halil Ak’a göre geleneksel demirciliğin gerilemesinde teknolojik gelişmeler ile yurt dışından gelen hazır ürünler de etkili oldu. Özellikle balta ve kazma gibi aletlerin Çin’den gelmeye başlaması, emek verilerek yapılan üretimin azalmasına yol açtı.
El işçiliğiyle demir alet üreten ustaların artık kalmadığını belirten Ak, Bartın’da mesleğin son temsilcisi olduğunu söyledi. Ak, “Teknolojinin gelişmesiyle artık balta, kazma Çin’den geliyor. Emek harcayarak demir yapan kalmadı. Bartın’da da mesleğin son temsilcisi biz kaldık” dedi.
Yaklaşık bir asırlık aile mesleğini 30 metrekarelik dükkânında sürdüren Halil Ak, çırak yetişmemesi nedeniyle demirciliğin kendi ailesindeki geleceğinden umutlu değil. Demirciler Sokağı’nda geçmişte 70 iş yerinden yükselen üretim sesleri, bugün Ak’ın tek başına çalıştığı dükkânda yaşamaya devam ediyor.