Basit Öksürük Deyip Geçmeyin! Akciğerlerdeki Gizli Tehlike
Akciğere yabancı cisim kaçması yalnızca çocuklarda ve ileri yaştaki kişilerde değil, sağlıklı yetişkinlerde de görülebiliyor. Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, yemek yerken konuşma, yutma refleksinin anlık bozulması ve ağıza alınan bazı cisimlerin soluk borusuna kaçmasının ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirterek hırıltı ve öksürük gibi belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Akciğer, dış ortamdan yoğun miktarda hava alan bir organ olması nedeniyle toz ve yabancı cisimlerin alt solunum yollarına ulaşmasını önleyen çeşitli savunma mekanizmalarına sahip. Epiglot adı verilen kapak ile ses telleri, bu koruyucu sistemin önemli parçaları arasında yer alıyor. Bu bariyerlerin aşılması durumunda ise ince silyalı epitel dokular, akciğere ulaşan yabancı maddelerin dışarı atılmasına yardımcı oluyor.
Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, özellikle çocuklarda, ileri yaştaki kişilerde ve nörolojik sorun yaşayanlarda yutma ile öğürme reflekslerinin bozulabildiğini belirtti. Bu durumun, vücudun koruyucu mekanizmalarının aşılmasına ve yabancı cisimlerin solunum yollarına ulaşmasına neden olabileceğini ifade eden Akkoyunlu, cismin akciğere gitmesi halinde ağır zatürre, farklı akciğer sorunları ve yaşamı tehdit eden komplikasyonların ortaya çıkabileceğini söyledi.
Sağlıklı yetişkinlerde de görülebiliyor
Akkoyunlu, akciğere yabancı cisim kaçmasının yalnızca nörolojik problemi bulunan kişilerle sınırlı olmadığını vurguladı. Yutkunma sırasında konuşulması ya da yutma refleksinin kısa süreli olarak kaybolması, sağlıklı yetişkinlerde de yabancı maddelerin solunum yollarına kaçmasına yol açabiliyor.
Türkiye’de başörtüsü kullanımı sırasında iğneyle ilgili vakalarla da karşılaşıldığını anlatan Akkoyunlu, “Bu iğnenin ağza alınmasıyla beraber de biz çok fazla iğne yutma vakası görüyoruz. Akciğere kaçırma vakası görüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Yabancı cismin tespit edilmesinde akciğer filmi önemli bir aşama olarak öne çıkıyor. Ancak sarımsak veya yemek parçaları gibi filmde görülmesi zor cisimlerde tanı koymak daha güç olabiliyor. Bu nedenle hastanın şikayetleri ve yabancı cisim kaçma ihtimali de değerlendirme sürecinde önem taşıyor.
İlk belirtiler azalabilir
Yabancı cisim akciğere kaçtığı anda öksürük ve hırıltılı solunum görülebiliyor. Ancak zaman içinde vücudun geliştirdiği adaptasyon mekanizmaları, bu belirtilerin azalmasına neden olabiliyor. Akkoyunlu, ilk şikayetlerin geçmesinin sorunun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Belirtilerin, yabancı cismin bulunduğu bölgeye ve dokuda oluşturduğu reaksiyona göre değişebileceğini belirten Akkoyunlu, “Onun için o cismin bulunduğu yere ve yaptığı reaksiyona bağlı olarak semptomlar değişir, şikayetler değişir. Kronik bir öksürük olabilir. Astım benzeri nefes darlığına giden durumlar, tablolar ortaya çıkabilir. Bazen ateş yapabilir. Nedeni bilinmeyen uzun süreli enfeksiyon diye takip eden şeyler olabilir.” dedi.
Yabancı cismin akciğerde bulunduğu bölge, ortaya çıkabilecek sonuçların ağırlığı açısından da önem taşıyor. Daha önce karşılaştığı vakalardan birinde iğnenin ana damara ulaştığını ve hastanın doğrudan yoğun bakıma alındığını anlatan Akkoyunlu, “O nedenle semptomlar çok hafif öksürükten tutun da ani ölüm ölümlere kadar gidebilen çok ağır tablolara kadar değişmekte.” diyerek belirtilerin hafife alınmaması gerektiğini vurguladı.
Çocuklar ve yaşlılarda belirtiler izlenmeli
Bilinci açık kişilerin akciğerine bir şey kaçtığından şüphelenmesi halinde doktor kontrolüne başvurması gerektiğini belirten Akkoyunlu, çocuklar ve yaşlılarda tablonun farklı seyredebildiğini söyledi. Bu gruplarda özellikle beslenme sırasında yabancı cisim kaçması yaşanabileceğini ve kişinin durumu ifade edemeyebileceğini kaydetti.
Artan öksürük, nedeni belirlenemeyen enfeksiyonlar veya sürekli balgam çıkarma gibi şikayetler bulunması halinde yabancı cismin de değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Akkoyunlu, belirtilerin uzun sürmesi durumunda bu ihtimalin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti.
Tanıda bronkoskopi kullanılabiliyor
Akciğere yabancı cisim kaçması şüphesiyle hastaneye başvurulduğunda öncelikle akciğer filmi çekiliyor. Doktorun gerekli görmesi halinde bilgisayarlı tomografiyle daha ayrıntılı inceleme yapılabiliyor. Bir sonraki aşamada ise bronkoskopi uygulanarak solunum yolları ve akciğer içerisindeki yabancı cisim doğrudan değerlendirilebiliyor.
Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, “Bu süreçten sonra genel itibariyle çok çok küçük ve çok uzağa gitmemişse uygunsa yabancı cisim buradan çıkartılabiliyor.” dedi. Cismin çok küçük olması veya akciğerin daha ileri bölgelerine ilerlemesi halinde cerrahi müdahale gerekebileceğini belirten Akkoyunlu, özellikle hırıltılı solunum, nefes darlığı ve açıklanamayan öksürük gibi şikayetlerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.