Bolu’da Yeni Kayaç Bilimsel Literatüre Kazandırıldı
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi doktora öğrencisi Elif Akbulut’un Bolu’daki Karca-Kabak Yaylası’nda tespit ettiği kayaç, yapılan Ar-Ge ve laboratuvar çalışmalarıyla bilimsel literatüre girdi. Farklı renk ve yüzey özellikleri gösteren ham maddenin seramik başta olmak üzere inşaat, boya, kaplama ve yalıtım sektörlerinde kullanılabileceği belirtildi.
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü doktora öğrencisi Elif Akbulut, memleketi Bolu’da doğal süreçlerle yüzeye çıkan bir kayaç tespit etti. Karca-Kabak Yaylası mevkisinde fark edilen kayaç üzerinde yürütülen Ar-Ge çalışmaları, ham maddenin fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özelliklerini ortaya koydu.
Akbulut’un elde ettiği sonuçlar akademik makale olarak yayımlandı. Çalışmanın akademik danışmanlığını Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik ve Cam Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Kubat yaptı. Araştırmayla birlikte bölgede daha önce jeolojik ya da seramik tabanlı olarak incelenmeyen kayaç, ilk kez bilimsel literatüre kazandırılmış oldu.
Farklı Isı Testlerinden Olumlu Sonuç Alındı
Kayaç üzerinde farklı ısı türleri kullanılarak gerçekleştirilen testlerde olumlu sonuçlara ulaşıldı. Yapılan incelemelerde ham maddenin seramik üretim süreçlerine entegre edilme potansiyelinin yüksek olduğu belirlendi. Kayaç katkısının seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını artırdığı ve su emme oranlarını minimum seviyeye düşürdüğü tespit edildi.
Ham maddenin renk özellikleri de araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı. Kayaç, uygulanan pişirme sıcaklığına ve katkı oranına bağlı olarak açık kahverengiden koyu gri ve siyah tonlara kadar farklı renkler gösterebiliyor. Bunun yanında metalik ve camsı yüzey etkileri de oluşturabiliyor.
Elif Akbulut, çalışmanın kapsamına ilişkin yaptığı açıklamada, “Yürütülen çalışma kapsamında, Bolu Karca-Kabak Yaylası mevkisinde yüzeylenen bu doğal kaynağın fiziksel, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri tarihte ilk kez bilimsel olarak incelenmiştir. Bölgede daha önce bu kayaç türü üzerine yapılmış herhangi bir jeolojik veya seramik tabanlı araştırma bulunmamakta olup, malzeme ilk kez bu araştırma ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır” dedi.
Seramik Üretiminde Kullanım Potansiyeli
Akbulut, yeni ham maddenin özellikle yüksek sıcaklıkta gerçekleştirilen seramik üretimlerinde kullanılabilecek özellikler taşıdığını ifade etti. Ham maddenin şekillendirme sırasında çamurun özlülük yapısını koruduğu, yüksek sıcaklıkta pişirme sonrasında ise bünyede yapısal deformasyona neden olmadığı belirtildi.
Akbulut, ham maddenin seramik üretimindeki teknik ve estetik potansiyeline dikkat çekerek, “Ham maddenin seramik üretim süreçlerine entegre edilebilme potansiyeli teknik ve estetik açıdan oldukça yüksektir. Yapılan Ar-Ge çalışmaları ve laboratuvar analizleri, ham maddenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını belirgin şekilde artırdığını ve su emme oranlarını minimum seviyeye düşürdüğünü kanıtlamıştır. Şekillendirme esnasında çamurun özlülük yapısını korumakta ve yüksek sıcaklık pişirimi sonrasında bünyede yapısal bir deformasyona yol açmamaktadır” ifadelerini kullandı.
Ham maddenin renk skalasının oluşmasında yüksek demir oksit içeriğinin etkili olduğu aktarıldı. Katkı oranına göre açık kahverengi, koyu gri ve siyah tonlara ulaşabilen kayaç, renkli çamur bünyelerinde yüzey yansıtıcılığını artırarak farklı görsel sonuçlar sağlayabiliyor.
Bu özelliğin metalik ve camsı etkiler oluşturabildiğini belirten Akbulut, “Yüksek demir oksit içeriği sayesinde, ham madde katkı oranına bağlı olarak açık kahveden olgun koyu gri/siyah tonlarına kadar zengin bir renk skalası sunmaktadır. Renkli çamur bünyelerinde ise yüzey yansıtıcılığını artırarak özgün metalik ve camsı etkiler yaratmaktadır” diye konuştu.
Farklı Sektörlerde Kullanılabileceği Belirtildi
Araştırmada, kayaçtan elde edilen ham maddenin yalnızca seramik alanıyla sınırlı kalmayabileceği değerlendirildi. Kimyasal yapısında yüzde 75’i aşan silisyum dioksit, diğer adıyla silika, ile zengin demir oksit oranı bulunan ham maddenin yüksek mekanik direnç gerektiren alanlarda da değerlendirilebileceği bildirildi.
Akbulut, kullanım alanlarına ilişkin olarak, “Ham maddenin kimyasal yapısındaki yüzde 75'i aşan yüksek silisyum dioksit (silika) ve zengin demir oksit oranı, seramik endüstrisi dışındaki; inşaat ve yapı kimyasalları sektörü, boya ve kaplama sanayii, yalıtım ve izolasyon teknolojileri gibi stratejik sektörlerde de kullanılabilir” dedi.
Bolu’nun Karca-Kabak Yaylası mevkisinde tespit edilen kayaçla ilgili çalışma, doğal kaynağın özelliklerinin bilimsel yöntemlerle incelenmesi ve farklı üretim alanlarındaki kullanım potansiyelinin ortaya konulması açısından önem taşıyor.