Dünya müzik endüstrisi MÜYORBİR ev sahipliğinde İstanbul’da buluştu

Yorumcu haklarının uluslararası düzeyde korunması ve geliştirilmesi için çalışan meslek birlikleri ile sektör uzmanları, SCAPR’ın 2026 Çalışma Grubu Toplantıları kapsamında İstanbul’da bir araya geldi. MÜYORBİR’in (Müzik Yorumcuları Meslek Birliği) ev sahipliğinde düzenlenen toplantılar, 25 Eylül’e kadar devam edecek.

Uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR’ın düzenlediği buluşmada, müzik endüstrisinin hızla değişen yapısı içinde icracı sanatçıların haklarının geleceği değerlendiriliyor. Toplantının gündeminde ayrıca ülkeler arasında kurulabilecek yeni iş birliği modelleri, meslek birliklerinin ortak çalışmaları ve hak yönetiminde dijital dönüşümün etkileri yer alıyor.

Yaklaşık 60 ülkeden katılım

Toplantıya yaklaşık 60 ülkenin yorumcu meslek birliği ile alanında uzman 200’e yakın isim katılıyor. Katılımcılar, yorumcu haklarının uluslararası düzeyde korunmasının yanı sıra dijital hak yönetimi, veri paylaşımı ve lisanslama sistemleri üzerine görüş alışverişinde bulunuyor.

Ülkeler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ve meslek birlikleri arasında veri paylaşımının geliştirilmesi de toplantının öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor. Görüşmelerde, dijital müzik ekonomisinin büyümesiyle birlikte icracı sanatçıların haklarının daha etkin biçimde korunabilmesi için uygulanabilecek mekanizmalar ele alınıyor.

Buluşma kapsamında iki meslek birliği, yorumcuların ses ve icralarının yapay zekâ teknolojileri karşısında korunmasına yönelik ortak çalışma yürütülmesini öngören bir anlaşmaya da imza attı.

“Yorumcunun telifi doğrudan ödenmeli”

MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dijital müzik ekonomisinin ulaştığı büyüklüğe karşın yorumcuların yeni teknolojiler karşısındaki haklarının korunması için somut mekanizmalara ihtiyaç olduğunu belirtti.

Şeşen, “Dünyada streaming dediğimiz dijital müzik yayını ekonomisi 40 milyar dolara ulaşmış durumda ve dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 1’ini oluşturduğu tahmin ediliyor. Türkiye için bu alanda açıklanmış net bir veri yok; ancak Türkiye’deki telif ekonomisinin yıllık yaklaşık 3 milyar TL olduğunu, MÜYORBİR’in yıllık telif toplama ölçeğinin ise yaklaşık 200 milyon TL’ye ulaştığını görüyoruz” dedi.

Dijital dönüşümden hak sahiplerinin adil pay alabilmesi konusunda eksikler bulunduğunu ifade eden Şeşen, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri ve icralarının tespit edilmesi gerektiğini söyledi. Şeşen, “Bugüne kadar yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri ve icraları tespit edilmeli ve bu kullanımlar için hak sahiplerine tazminat ödenmeli. Bundan sonraki kullanımlarda ise kullanımın tespit edilebildiği ve yorumcunun telifinin doğrudan ödendiği bir mekanizma kurulmalı” diye konuştu.

Özel kopyalama harcına da değinen Şeşen, “2024 yılında dünyada özel kopyalama harcı kapsamında 1 milyar Euro toplandı. Türkiye ise 26 yıldır bu harcın hak sahiplerine ödenmediği tek ülke. Dijitalleşmenin büyüttüğü ekonomide yorumcunun payını güvence altına alacak sistemleri artık hayata geçirmek zorundayız” ifadelerini kullandı.

SCAPR’dan ortak çalışma vurgusu

SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano da farklı ülkelerdeki uygulamaların ortak çalışmalar açısından önemli bir deneyim sunduğunu belirtti.

Sevillano, “Bugün yapay zekâ ürünü şarkılar, insanlar tarafından üretilen geleneksel müzik eserleriyle aynı platformlarda yarışıyor. Bu nedenle insan emeğiyle ortaya çıkan eserlerin ve icraların mutlaka bir karşılığı olmalı ve bu kullanımın ödemesi hak sahibine ulaşmalı” dedi.

Meslek birliklerinin ortak çalışmalarının önemine dikkat çeken Sevillano, özel kopyalama, dijital platformlardan doğrudan ödeme ve yapay zekâ kullanımlarının karşılığının hak sahiplerine ulaştırılmasını acil adımlar arasında gösterdi.