Ferdi Zeyrek’in Ölümüne İ̇lişkin Raporda İ̇hmaller Zinciri

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in, evinin havuzuna ait makine odasında elektrik akımına kapılarak yaşamını yitirmesine ilişkin bilirkişi raporu tamamlandı. 6 Haziran akşamı meydana gelen olayın ardından Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi’nde tedavi altına alınan Zeyrek, 9 Haziran’da hayatını kaybetmişti.

Manisa 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nin ara kararı doğrultusunda hazırlanan rapor, Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden iki elektrik mühendisi, bir inşaat mühendisi, bir makine mühendisi ve bir iş güvenliği uzmanının oluşturduğu heyet tarafından hazırlandı. 15 Eylül 2026 tarihinde tamamlanan çalışmada villa, havuz ve makine odasının projelendirilmesi, inşası, denetimi, elektrik ve mekanik tesisatı ile iş sağlığı ve güvenliği yönleri incelendi.

Havuz Ve Makine Odası Projelerde Yer Almadı

Rapora göre, konutun bulunduğu parselde altı konut ve bir istinat duvarı olmak üzere yedi yapı için ruhsat alındı. Ancak ruhsatların hiçbirinde ortak kullanım alanlarında yüzme havuzu gösterilmedi. Olayın meydana geldiği havuz ile makine odasının da orijinal mimari projede bulunmadığı belirtildi.

Yunusemre Belediyesi’ne 17 Kasım 2020’de mimari tadilat projesi için başvuru yapıldı. 20 Kasım 2020’de onaylanan projede “süs havuzları eklendi” ifadesi yer aldı. Havuzlar plan ve vaziyet planlarına işlense de derinliklerine ilişkin bilgi verilmedi. Belediyenin havuzlara ilişkin özel ruhsat ve ek projeleri istemediği kaydedildi. Bilirkişi heyeti, bu eksikliğin havuzun “süs havuzu” niteliğinde olup olmadığının kişisel kanaatle belirlenmesine yol açtığını belirtti.

Olayın gerçekleştiği havuzun 4 metreye 8 metre ölçülerinde ve 1.60 metre derinliğinde olduğu tespit edildi. Havuzun sonradan yapıldığı, makine odasının ise izinsiz ve projesiz inşa edildiği değerlendirildi. 11 Kasım 2020 tarihli Seviye Tespit Tutanağı’na ait fotoğraflarda, henüz süs havuzu olarak onaylanmamış havuzun su dolu olduğu görüldü. Buna rağmen denetim sırasında mevcut durumun tespit edilmediği belirtildi.

Topraklama Ve Kaçak Akım Rölesi Eksikliği

Raporda, havuz ve makine odasının elektrik tesisatı ile topraklama projesinin hazırlanmadığı vurgulandı. Havuz pompası motorları, filtre sistemi, metal merdiven ve diğer metal aksamların topraklanarak potansiyel dengeleme sistemiyle birbirine bağlanması gerektiği, ancak bu işlemlerin yapıldığına dair belge bulunmadığı kaydedildi.

Elektromekanik tesisatı yapan N.B.’nin gerekli topraklama projesini hazırlamadığı ve onay almadığı belirtildi. Ayrıca altı havuzun elektrik tesisatının tek sözleşmeyle N.B. tarafından üstlenildiği, toplam bağlantı gücünün 28.08 kilovat olduğu ve elektrik teknisyenleri için belirtilen 16 kilovatlık yetki sınırının aşıldığı ifade edildi.

Makine odasındaki elektrik panosunda bulunan kaçak akım rölesinin arızalı olduğu da raporda yer aldı. Video kayıtlarında, rölenin elle yapılan açma-kapama kontrolünde beklenen biçimde çalışmadığı belirtildi. Konut ve havuz panolarındaki üç faz aşırı akım kesicilerinin ise elektrik çarpmasına karşı değil, aşırı akıma karşı koruma sağladığı kaydedildi.

Motor Tamiratı Sonrası Su Ve Nem Girişi

Bilirkişi heyeti, elektrik kaçağının havuz pompa motoru üzerinden meydana geldiğini tespit etti. Motorun 2021’de özel bir firma tarafından bakımdan geçirildiği, bu sırada faz, nötr ve toprak bağlantılarının bulunduğu kapağın açıldığı ancak su sızmasını önlemesi gereken contaların takılmadığı belirtildi. Kablo girişindeki rakor bağlantısının da gevşek bırakıldığı kaydedildi.

Motorun 18 Nisan 2022’de yeniden tamir edildiği, bu işlemden sonra su geçirmezlik izolasyonunun bozulduğu ve elektrik bağlantı kablolarına nem ile su girdiği değerlendirildi. Bunun sonucunda motor sargılarında izolasyon bozulması meydana geldiği, elektrik verildiğinde sargılardan duman ve yanık kokusu geldiğinin olay yeri inceleme raporunda yer aldığı aktarıldı.

Makine odasına girişteki metal merdiven ile toprak arasında 67 volt gerilim ölçüldü. Uluslararası standartlara göre 50 voltun üzerindeki gerilimlerin insan açısından tehlikeli kabul edildiği belirtildi. Olay günü makine odasının zemininde 15-20 santimetre su bulunduğu, metal merdivenin ise topraklanmadığı kaydedildi.

Hesaplamalara göre bir senaryoda insan üzerinden 203 miliamper, diğer senaryoda 170 miliamper akım geçebileceği belirlendi. İnsan için tehlikeli akım sınırının 30 miliamper olduğu belirtilerek bu değerlerin ölümcül etki sınırında bulunduğu değerlendirildi. Topraklama ve potansiyel dengeleme yapılmış olsaydı insan üzerindeki gerilimin yaklaşık 6 volt seviyesinde kalacağı, bu durumda Ferdi Zeyrek’in hayati tehlike yaşamayacağı kanaatine varıldı.

Kusur Dağılımı

Raporda N.B., H.A., M.G. ve H.İ. asli kusurlu bulundu. N.B. topraklama ve proje eksiklikleri, H.A. motor tamiratı sonrasında su geçirmezlik izolasyonunun bozulması, M.G. izinsiz havuz ve makine odası ile denetim eksiklikleri, H.İ. ise motor montajındaki kusurlar nedeniyle asli kusurlu değerlendirildi.

A.Ö., E.K., R.A., H.Ş., M.Ç., M.S., Ö.T., Y.Ö. ve A.S. tali kusurlu bulundu. M.E., H.A. ve H.E.’nin ise olayda kusurunun olmadığı kanaatine varıldı. Raporda Ferdi Zeyrek’in de kusursuz olduğu açıkça belirtildi.

Bilirkişi heyeti, yönetmelik ve standartlarda kullanıcıların sorumlu tutulduğuna ilişkin hüküm bulunmadığını, Zeyrek’in kendi konutundaki makine odasında tehlikeli düzeyde elektrik kaçağı olduğunu öngörmesinin mümkün olmadığını kaydetti. Ayrıca havuz, makine odası ve tesisatın projelendirme, yapım ve denetim süreçlerine ilişkin resmi belgelerde Zeyrek’in imza veya onayının bulunmadığı belirtildi.