Finansal Hesabını Kullandıranlar İ̇çin Masak’tan Kritik Uyarı
MASAK’ın hazırladığı rehberde, banka ve finansal hesapların üçüncü kişilere kullandırılmasının dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçların finansal süreçlerinde kullanılabileceği belirtildi. Hesap sahipleri kadar finansal kuruluşlara da riskleri izleme ve gerekli tedbirleri alma sorumluluğu yükleniyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, finansal hesapların suç faaliyetlerinde kullanılmasını önlemek amacıyla “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” hazırladı. Rehberde, kiralık hesaplara ilişkin risklerin erken aşamada tespit edilmesi ve şüpheli işlem bildirimlerinin niteliğinin artırılması hedeflendi.
AA muhabirinin rehberden derlediği bilgilere göre, finansal hesapların hesap sahibinden farklı kişiler tarafından kullanılması, hesap sahibini suç gelirlerinin aktarıldığı zincirin bir parçası haline getirebiliyor. Bu nedenle kişilerin hesaplarını üçüncü kişilere kullandırırken karşılaşabilecekleri risklere dikkat etmesi gerekiyor.
Kapsam Sadece Banka Hesaplarıyla Sınırlı Değil
Rehberde kiralık hesap kavramı geniş bir çerçevede ele alınıyor. Banka hesaplarının yanı sıra ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesaplar da bu kapsamda değerlendirilebiliyor. Somut olayın özelliklerine göre diğer finansal hesap ve ödeme araçları da incelemeye dahil edilebiliyor.
Bu hesaplar, başta dolandırıcılık olmak üzere yasa dışı bahis ve kumar gibi çeşitli suçların finansal boyutunda kullanılabiliyor. Hesap kullandırmak ise yalnızca IBAN bilgisini başkalarıyla paylaşmak anlamına gelmiyor. Mobil bankacılık şifrelerinin, banka kartlarının, kart şifrelerinin ve tek kullanımlık doğrulama kodlarının devredilmesi de hesabın kontrolünün başka kişilere bırakılması sonucunu doğurabiliyor.
Gerçek kişilere ait hesaplar, kiralık hesap yapılarında en sık kullanılan araçlar arasında bulunuyor. Hesap temini, doğrudan kiralama teklifiyle yapılabildiği gibi ücret veya komisyon önerileriyle de gerçekleştirilebiliyor. Bunun yanında sosyal çevreden gelen basit bir rica da kişilerin hesaplarını üçüncü tarafların kullanımına açmasına yol açabiliyor.
Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları da hesap temininde kullanılabiliyor. Arkadaş, akraba, iş çevresi veya diğer sosyal ilişkiler üzerinden iletilen “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” ya da “Kartını kısa süre kullanacağım” gibi talepler, hesabın fiilen başka kişilerce kullanılmasına neden olabiliyor.
Finansal Kuruluşlara Çok Sayıda Sorumluluk
MASAK rehberinde bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve diğer yükümlüler için ilgili mevzuat kapsamında yerine getirilmesi gereken sorumluluklara da yer verildi.
Bu kapsamda yükümlülerden işlemin amacı hakkında yeterli bilgi edinmeleri, müşteri faaliyetlerini sürekli izlemeleri, gerektiğinde müşteriyle iletişime geçmeleri ve uygun tedbirleri almaları bekleniyor. İşlemlerin yakından izlenmesi, işlem tutarı ve sayısına limit getirilmesi, iş ilişkisi kurulmaması veya işlemin gerçekleştirilmemesi de uygulanabilecek tedbirler arasında yer alıyor.
Riskin niteliğine göre iş ilişkisinin sona erdirilmesi, müşteri varlıkları ve fonları hakkında ilave bilgi alınması, kontrollerin sayısının ve sıklığının artırılması da mümkün olabiliyor.
Bir hesabın kiralık hesap olarak kullanılabileceğine ilişkin emarelerin ortaya çıkması halinde öncelikle şüphenin niteliğini anlamaya yönelik inceleme yapılması gerekiyor. Bu süreçte müşterinin mesleği, gelir düzeyi, ekonomik veya ticari faaliyetleri ile işlem hacmi karşılaştırılıyor. İşlemlerin amacı, yoğun işlem yapılan karşı taraflar ve müşterinin bu kişilerle ilişkisi de araştırılıyor.
Gerektiğinde müşteriyle doğrudan iletişim kurularak işlemlerden haberdar olup olmadığı ve hesabı fiilen kimin kullandığı anlaşılmaya çalışılıyor.
Hesap Kullanımı Sınırlandırılabilecek
Kiralık hesap kullanımının tespit edilmesi veya güçlü emarelerle ortaya konulması halinde, hesabın üçüncü kişilerce uzaktan kullanılmasına imkan sağlayan mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması ya da sınırlandırılması öncelikli tedbirler arasında değerlendiriliyor.
Olayın niteliğine göre banka kartı, POS ve sanal POS hizmetleri durdurulabiliyor. İşlem limitlerinin düşürülmesi, yeni finansal ürün tahsis edilmemesi ve müşteriyle bağlantılı hesapların daha sık izlenmesi de gündeme gelebiliyor.
Riskin devam etmesi, müşterinin açıklamalarının yetersiz kalması veya hesabın fiilen üçüncü kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması durumunda işlemin gerçekleştirilmemesi ve gerektiğinde iş ilişkisinin sona erdirilmesi gerekiyor.
Rehberde, yükümlülüklere uyulmamasının somut olayın özelliklerine göre adli süreçlere de yol açabileceği belirtildi. Suçun niteliği ile ilgili kişilerin bilgi ve iradesi birlikte değerlendirildiğinde, suçtan kaynaklanan fonların bulunduğu bilinen kiralık hesap ağlarında işlemlerin bu niteliği bilerek ve isteyerek sürdürülmesi halinde adli süreç gündeme gelebiliyor. Buna karşılık yalnızca idari yükümlülüklere aykırılık veya objektif risk göstergelerinin bulunması, tek başına cezai sorumluluk doğurmuyor.