Göreme’deki Çökme Sonrası Şükrü Ersoy’dan Jeolojik Risk Uyarısı
Nevşehir Göreme’de iki kişinin hayatını kaybettiği, bir kişinin yaralandığı peribacası çökmesiyle ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Şükrü Ersoy, volkanik tüflerde çatlaklar boyunca gelişen ayrışmanın dayanımı azaltabileceğini belirtti. Ersoy, turistik alanlarda düzenli jeolojik inceleme yapılması gerektiğini vurguladı.
Nevşehir’in Göreme beldesinde bulunan Göreme Açık Hava Müzesi’nde bir peribacasının çökmesi sonucu iki kişi hayatını kaybetti, bir kişi yaralandı. Olayın ardından bölgeye çok sayıda ambulans sevk edilirken arama kurtarma çalışmaları başlatıldı.
Yaşanan çökme, bölgenin jeolojik yapısına ilişkin değerlendirmeleri de gündeme getirdi. Jeoloji uzmanı Prof. Dr. Şükrü Ersoy, A Haber yayınında Nevşehir’in volkanik özellik taşıyan yapısını ve bu yapı üzerinde etkili olan erozyon süreçlerini değerlendirdi.
Volkanik Tüflerde Çatlak Ve Ayrışma Riski
Ersoy, bölgede volkanik faaliyetler sonucunda oluşan tüflerin, görece hafif ve işlenebilir bir malzeme olduğunu belirtti. Bu özellik sayesinde kaya oluşumlarının içerisine oyularak mağaralar ve çeşitli boşluklar açılabildiğini ifade eden Ersoy, söz konusu yapıların zaman içinde doğal süreçlerden etkilenebileceğine dikkat çekti.
Büyük kaya kütleleri arasında zamanla çatlaklar meydana gelebileceğini aktaran Ersoy, bu çatlaklardan sızan suların tüflerde killeşme ve ayrışmaya yol açabileceğini söyledi. Ayrışmanın, kaya kütlesinin dayanımını azaltarak belirli bölümlerin ana kütleden kopmasına ve çökmelere neden olabileceğini belirtti.
Çökme görüntülerini de değerlendiren Prof. Dr. Şükrü Ersoy, olayın görüntülerden anlaşıldığı kadarıyla çatlaklar boyunca gelişen ayrışmayla bağlantılı olabileceğini dile getirdi. Ersoy, “Görüntüden anlaşılan, çatlaklar boyunca gelişen ayrışma nedeniyle kendini tutamayan ve ana kütleden ayrılan bir yamaç parçası olduğu yönünde. Volkanik tüfler aslında oldukça dayanıklı malzemeler. Ancak çatlaklar boyunca ayrışma meydana geldiğinde bu dayanım azalabilir ve zaman içerisinde çökmeler yaşanabilir” ifadelerini kullandı.
Kazı Çalışmaları Da Etkili Olabilir
Ersoy, yüksek kesimlerde gerçekleştirilen kazı çalışmalarının da yamaçların stabilitesini olumsuz etkileyebilecek unsurlar arasında yer alabileceğini söyledi. Ancak mevcut görüntüler üzerinden kesin bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığını vurgulayan Ersoy, olayın nedeninin belirlenmesi için sahada ayrıntılı inceleme yapılması gerektiğini belirtti.
Göreme Açık Hava Müzesi’nin yoğun ziyaretçi ağırlayan önemli bir turizm alanı olduğuna işaret eden Ersoy, bu tür bölgelerde düzenli jeolojik kontroller yapılmasının önemini vurguladı. Çatlaklarda aşınma ve ayrışma olup olmadığının belirli aralıklarla incelenmesi gerektiğini kaydeden Ersoy, olası risklerin önceden tespit edilebilmesi için yamaç stabilitesinin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesini istedi.
Volkanik tüflerin ağırlığıyla ilgili soruyu da yanıtlayan Ersoy, bu malzemenin tipik kayalara kıyasla daha hafif olduğunu ifade etti. Bununla birlikte, büyük kaya kütlelerinin üst üste bulunduğu alanlarda meydana gelebilecek çökmelerin ölümcül sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Ersoy, olayın gerçekleştiği alana ilişkin kesin değerlendirme yapabilmek için yeni görüntülere ve saha incelemesine ihtiyaç olduğunu belirterek, “Oradaki durumu tam olarak görmediğimiz için yorumlarımız şimdilik teorik düzeyde kalıyor. İlerleyen saatlerde bölgeden alınacak yeni görüntülerle daha ayrıntılı değerlendirmeler yapılabilir” dedi.
Arkeolog Eğilmez’den Rehabilitasyon Çağrısı
TVNET canlı yayınına konuk olan Arkeolog Ali Hakan Eğilmez de insan yapımı galeri ve tünellerin zaman içinde zayıflayabileceğini söyledi. Kapadokya’daki peribacalarının insan eliyle genişletilmiş yapılar olduğunu belirten Eğilmez, aşırı yağışların bu tür yapıların çökmesini tetikleyebileceğini ifade etti.
Bu tünellerin yer altında dallı budaklı şekilde devam ettiğini aktaran Eğilmez, hava akışının bulunmadığı durumlarda insanların bu alanlarda kendilerini kötü hissedebileceğini dile getirdi. Kayalardan numune alınarak güç testi yapılabileceğini belirten Eğilmez, özellikle turizme açılan alanların rehabilite edilmesi gerektiğini söyledi.
Ersoy’un değerlendirmelerine göre, Göreme’deki çökme olayının kesin nedeninin ortaya konulabilmesi için çatlakların durumu, kaya yapısındaki ayrışma ve yamaçların stabilitesi sahada kapsamlı biçimde incelenmeli.