Gürlek: Uzlaştırmayla 2 Milyondan Fazla Dosya Sonuçlandı

Adalet Bakanı Akın Gürlek, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yargı sistemindeki önemine dikkati çekerek, 2017 yılından bu yana 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüphelinin uzlaştığını bildirdi.

Ankara’daki bir otelde düzenlenen Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10. Yıl Sempozyumu’na Adalet Bakanı Gürlek’in yanı sıra Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu, HSK 1. Daire Başkanı Turan Kuloğlu, hukukçular ve uzlaştırmacılar katıldı.

Adaletin Hızlı Ve Etkin Tesisi Vurgusu

Programın açılış konuşmasını yapan Gürlek, uyuşmazlıkların tarafları ve toplumu tatmin edecek şekilde adil biçimde sonuçlandırılmasının, sonuca hızlı, basit yöntemlerle ve en az maliyetle ulaşılmasının hem maddi hukukun hem de yargılama hukukunun temel hedefleri arasında yer aldığını söyledi.

Adalet Bakanlığının, yargının görevini hakkıyla yerine getirmesi ve adaletin hızlı şekilde tecelli etmesi amacıyla çalışmalarını kesintisiz sürdürdüğünü belirten Gürlek, bu çerçevede alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerine büyük önem verdiklerini ifade etti.

Türkiye’nin ceza mevzuatının, 2005’ten itibaren yürütülen reform çalışmalarıyla insan odaklı yaklaşımlar dikkate alınarak yenilendiğini aktaran Gürlek, ceza adalet sisteminin hukuk devletinin temel güvencelerinden biri olduğunu vurguladı.

Ceza adalet sisteminin başarısının yalnızca suçların soruşturulması, kovuşturulması ve yaptırıma bağlanmasıyla ölçülemeyeceğini belirten Gürlek, “Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması, uyuşmazlıkların makul sürede sonuçlandırılması ve toplumun adalet sistemine duyduğu güvenin güçlendirilmesi de bu başarının ayrılmaz bir unsurudur. Geleneksel ceza yargılaması, suç iddiasının araştırılması, delillerin değerlendirilmesi ve hukuka uygun bir karar verilmesi bakımından vazgeçilmezdir.” dedi.

Her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçirilmesinin her zaman en etkili ve verimli çözüm olmayabileceğini kaydeden Gürlek, alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından birinin onarıcı adalet anlayışı olduğunu bildirdi.

Alternatif Çözüm Cezasızlık Anlamına Gelmiyor

Ceza adaletini yalnızca suçun işlenip işlenmediği veya hangi yaptırımın uygulanacağı üzerinden değerlendirmenin, uyuşmazlığın insani ve toplumsal boyutunu eksik bırakabileceğini belirten Gürlek, alternatif çözüm yollarında üzerinde önemle durulması gereken konulardan birinin de cezasızlık algısı olup olmadığını söyledi.

Alternatif çözüm ile cezasızlığın birbirinden farklı kavramlar olduğunu vurgulayan Gürlek, “Alternatif çözüm yolları, kanunun suç olarak belirlediği fiilleri önemsizleştirmez. Bu yolların hangi suçlarda, hangi koşullarla ve hangi hukuki sonuçlarla uygulanabileceği kanunla belirlenmiştir.” ifadelerini kullandı.

Uzlaştırmada üzerinde anlaşılan edimin yerine getirilmesinin, diğer alternatif çözüm kurumlarında ise kanunun öngördüğü koşul ve sonuçların gerçekleşmesinin önem taşıdığını belirten Gürlek, şöyle konuştu: “Dolayısıyla bu yolları, sorumluluktan kaçış olarak değil, kanunun izin verdiği çerçevede sorumluluğun farklı bir hukuki mekanizmayla ele alınması olarak değerlendirmeliyiz.”

Temel yaklaşımlarının bir yandan cezasızlık algısını önlemek, diğer yandan alternatif mekanizmaların sunduğu imkanlardan etkin biçimde yararlanmak olduğunu belirten Gürlek, “Zira ceza hukukunda caydırıcılığı belirleyen unsur, yalnızca cezanın ağırlığı değil, kesinliği ve çabukluğudur. Adalete duyulan güven de hukukun doğru, ölçülü ve öngörülebilir biçimde uygulanmasıyla güçlenir.” değerlendirmesinde bulundu.

Gürlek, alternatif çözüm mekanizmalarının uygun uyuşmazlıkların daha kısa sürede sonuçlandırılmasını ve ceza yargılamasındaki iş yükünün dengelenmesini amaçladığını söyledi.

Uzlaştırmada 30 Bini Aşkın Görevli

İlk kez 2005’te ceza adalet sistemine dahil edilen uzlaştırmanın, Aralık 2016’daki köklü değişikliklerle büyük bir ivme kazandığını belirten Gürlek, düzenlemelerin ardından uzlaştırmanın ceza yargılamasının yükünü hafifleten ve çözümün taraflarca bulunmasını sağlayan etkin bir kurum haline geldiğini ifade etti.

Uzlaştırma sürecinde tarafların, mağdurun zararının giderilmesinin yanı sıra sosyal dayanışma örneği olan edimler üzerinde de anlaşabildiğini aktaran Gürlek, uzlaştırmacı siciline kayıtlı 30 bini aşkın uzlaştırmacının görev yaptığını bildirdi.

Gürlek, “2017 yılından günümüze kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli uzlaşmıştır. Diğer alternatif çözüm yöntemlerinde de büyük bir başarıya ulaşılmış, seri muhakeme, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulleriyle çok sayıda dosya sonuçlandırılmıştır. 2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine ilk kez açılan kamu davalarında yüzde 33 oranında azalma göstermiştir.” bilgisini paylaştı.

Asıl hedeflerinin yargının iş yükünü yönetilebilir kılmak ve adalet hizmetinin kalitesini yükseltmek olduğunu kaydeden Gürlek, alternatif çözüm yollarından beklenen faydanın artırılması için uygulamanın geliştirilmesi, kurumlar arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi ve karşılaşılan sorunların düzenli olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın önderliğinde, Türkiye Yüzyılı’na giden yolda “Adaletin Yüzyılı”nı inşa ederken tüm ekip arkadaşlarıyla çalışmayı sürdüreceklerini vurgulayan Gürlek, adalet hizmetleri sisteminin asli görevinin vatandaşlara en iyi hizmeti sunmak olduğu bilinciyle hareket edeceklerini belirtti.

Konuşmanın ardından, uzlaştırma alanında 2025’te en başarılı performansı gösteren 33 Cumhuriyet başsavcılığının temsilcileriyle en başarılı 10 uzlaştırmacıya plaket ve ödülleri verildi.