Hong Kong'da kayboldu: F-35'in gizli parçaları Çin'in eline mi geçti?
Avustralya'dan ABD'ye bakım amacıyla gönderilen F-35 savaş uçaklarına ait radar emici kokpit kanopisi parçaları, şüpheli bir rota izleyerek Hong Kong'a indikten sonra kayboldu. ABD Kongresi ve Pentagon'da acil toplantılar yapılırken Çin yönetimi olayla bağlantısı olmadığını açıkladı. Kritik teknolojinin Pekin'in eline geçmiş olabileceği ihtimali Washington'da güvenlik endişesine yol açtı.
F-35 savaş uçaklarının kritik donanımlarıyla ilgili gelişme, ABD, Avustralya ve Çin'i ilgilendiren uluslararası bir krize dönüştü. Avustralya Hava Kuvvetleri envanterindeki F-35 uçaklarının bakımında kullanılmak üzere ABD'ye gönderilen milyonlarca dolar değerindeki kokpit kanopisi parçaları, taşıma sürecinde kayboldu.
Parçaların Avustralya'dan ABD'ye ulaştırılması için ticari bir kargo firmasıyla anlaşılmıştı. Sürecin arkasında, Avustralya'da bu parçaların onarımı için gerekli teknik altyapının bulunmaması nedeniyle ana üretici Lockheed Martin bulunuyordu. Kargonun hedefi doğrudan ABD olmasına rağmen uçak, Pasifik Okyanusu üzerindeyken planlanan rotadan ayrıldı ve Çin yönetimindeki Hong Kong'a indi.
Hong Kong'a yapılan bu beklenmedik inişin ardından, F-35'in önemli donanımları arasında gösterilen parçaların nerede bulunduğu belirlenemedi. Gelişme üzerine ABD Kongresi ve Pentagon yetkilileri acil kriz toplantıları düzenledi. Washington'daki temel endişe, parçaların içerdiği stratejik teknolojinin Pekin yönetiminin eline geçmiş olma ihtimali oldu.
Kanopiler neden kritik?
Kaybolan parçalar, standart kokpit camlarından ibaret değil. F-35'in kokpit kanopilerinin yüzeyinde, radar dalgalarını emerek uçağın görünmezlik özelliğine katkı sağlayan özel bir kaplama bulunuyor. Kaynakta aktarılan bilgilere göre bu şeffaf kaplama, yalnızca ABD ve müttefikleri tarafından bilinen gizli bir teknoloji niteliği taşıyor.
Söz konusu malzemenin Çinli mühendislerin eline geçmesi, parçaların tersine mühendislik çalışmalarıyla incelenmesi riskini doğuruyor. Böyle bir inceleme sonucunda kaplamanın moleküler yapısının ve yıllar içindeki aşınma payının anlaşılabileceği belirtiliyor. Bu nedenle kayıp parçalar, yalnızca maddi değerleriyle değil, F-35'in radar görünürlüğünü azaltan teknolojinin taşıdığı stratejik önemle de öne çıkıyor.
Uzmanlara göre olası risklerden biri, parçaların özel karanlık odalarda ayrıntılı radar testlerine tabi tutulması. Bu testlerden elde edilecek verilerin, F-35 savaş uçaklarının daha uzak mesafelerden tespit edilmesini sağlayabilecek yeni savunma algoritmalarının geliştirilmesinde kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Teknolojinin çözülmesi, Çin'in kendi geliştirdiği J-20 ve J-35 hayalet uçaklarına yönelik çalışmalarını da etkileyebilir. F-35'in görünmezlik özelliklerine ilişkin bilgilerin elde edilmesi, Pekin'in bu alandaki araştırma ve geliştirme sürecinde önemli bir avantaj sağlaması ihtimalini gündeme getiriyor.
Askeri lojistik sistemi de tartışılıyor
Olay, ABD'nin askeri lojistik sistemindeki denetim sorunlarını da yeniden gündeme taşıdı. 2023 yılında hazırlanan Hükümet Sorumluluk Ofisi raporuna göre, önceki beş yıl içinde 1 milyondan fazla F-35 yedek parçası sistemde kayboldu.
Denetim kurumu raporlarında, envanter ve verilerin kontrolünün tamamen Lockheed Martin'de olmasının Pentagon açısından önemli bir sorun oluşturduğu ifade ediliyor. Bu yapı nedeniyle Pentagon'un, on milyonlarca dolar değerindeki donanım kayıplarını bağımsız biçimde inceleyemediği ve parçaların takibini yeterince yapamadığı aktarılıyor.
Çin hükümeti ise Hong Kong'da kaybolduğu belirtilen parçalarla ilgili herhangi bir bilgisi olmadığını savunarak iddiaları reddediyor. ABD tarafındaki toplantılar sürerken, parçaların akıbeti ve Hong Kong'a yönelen rotanın nedeni henüz netlik kazanmış değil.