İ̇stanbul’da 1.238 Bina İ̇çin Çökme Uyarısı: Riskin Yoğunlaştığı İ̇lçeler Açıklandı

İstanbul’un Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta sabah saatlerinde bir binanın çökmesi, kentteki yapı güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Olayın ardından İstanbul genelindeki eski ve riskli yapı stoku bir kez daha mercek altına alındı.

Kentte, herhangi bir deprem yaşanmadan da kendiliğinden çökme tehlikesi taşıdığı belirtilen 1.238 bina bulunuyor. Kamuoyunda “tabut bina” olarak adlandırılan bu yapılar, olası bir deprem beklenmeden de yıkılma ihtimali nedeniyle endişeye yol açıyor.

40 Bin Yapıda Hızlı Tarama Yapıldı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) daha önce paylaştığı verilere göre, hızlı tarama çalışmaları kapsamında yapılan 170 bin başvuru arasından 40 bin binada inceleme gerçekleştirildi. Bu taramalarda, 1999 öncesinde inşa edilen 18 bin 800 yapının yüksek ve çok yüksek riskli kategoride yer aldığı açıklandı.

İBB’nin çalışmaları, kentteki yapıların önemli bir bölümünün deprem güvenliği açısından ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti. Maltepe’de yaşanan son çökme de binaların mevcut durumlarının incelenmesi konusundaki ihtiyacı yeniden ortaya koydu.

Riskli Yapılar Hangi İlçelerde Yoğunlaşıyor?

İstanbul’da riskli yapıların yoğun bulunduğu ilçeler arasında Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler öne çıkıyor. Eski yapı stokunun bulunduğu bu bölgelerde kentsel dönüşüm ihtiyacı önemini koruyor.

İlçelerdeki eski binaların durumu, hem olası deprem riski hem de yapıların zaman içinde taşıyıcı güvenliğini yitirme ihtimali bakımından gündemdeki yerini koruyor. Maltepe’deki bina çökmesi, yalnızca deprem sonrasındaki yıkım riskinin değil, kendiliğinden meydana gelebilecek çökmelerin de dikkate alınması gerektiğini gösterdi.

Depremlerin Ardından Başvurular Arttı

6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremlerin ardından İstanbul’da bina güvenliğini öğrenmek isteyenlerin sayısında ciddi artış yaşandı. İBB’nin hızlı tarama testleri için o dönemde günde binlerce başvuru yapılırken, son dönemde günlük başvuru sayısının 500 seviyesine kadar gerilediği aktarıldı.

Deprem gündeminin yoğunlaştığı dönemlerde artan başvuruların zaman içinde azalması dikkat çekti. Buna karşın İstanbul’da eski binalarda yaşayan ve kentsel dönüşümden yararlanmak isteyen çok sayıda ev sahibinin bulunduğu belirtildi.

100 Bin Kişi Güvenli Konutlara Taşındı

İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, NTV’ye yaptığı açıklamada hızlı tarama uygulamasının kentsel dönüşüm sürecine katkısını değerlendirdi. Yün, “100 bin insanımız hızlı taramayla başlayan kentsel dönüşüm sürecinde güvenli konutlara geçmiş oldular” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamaya göre hızlı tarama sonucunda riskli olduğu belirlenen yapıların ardından yürütülen kentsel dönüşüm süreci, bazı vatandaşların daha güvenli konutlara taşınmasını sağladı.

Hızlı Tarama Testinde Nelere Bakılıyor?

İBB’nin uyguladığı hızlı tarama yöntemi, binaların deprem güvenliği konusunda ön değerlendirme yapılmasını sağlıyor. Murat Yün, inceleme sürecini şu sözlerle anlattı: “Önce geliyoruz binanın demirine betonuna kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”

Bu yöntemde binanın demir ve beton özellikleri, yapı kalitesi ve plana uygun inşa edilip edilmediği değerlendiriliyor. Ardından yazılım aracılığıyla yapının deprem güvenlik oranına ilişkin inceleme yapılıyor. Öncelikli, yüksek riskli veya riskli olduğu değerlendirilen binalar hakkında vatandaşlara bilgi veriliyor.

Test Sonucu Tek Başına Yasal Bağlayıcı Değil

Hızlı tarama uygulaması, bina sakinlerine yapıların deprem güvenliği hakkında ön bilgi sunuyor. Ancak test sonuçlarının tek başına yasal bağlayıcılığı bulunmuyor ve uygulama ayrıntılı deprem performans analizinin yerine geçmiyor.

Haberde aktarılan bilgilere göre hızlı tarama için apartman sakinlerinin oy birliğiyle başvuru yapması gerekiyor. Uygulama, riskli yapıların ilk aşamada belirlenmesine yardımcı olan bir yöntem olarak kullanılıyor.