Kamu Başdenetçisini Kim Seçer?

Kamu Başdenetçisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından gizli oyla dört yıllığına seçilmektedir. Seçim sürecinde adaylık başvuruları TBMM Başkanlığına yapılmakta ve adaylar Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon tarafından değerlendirilmektedir. Karma Komisyon, Genel Kurulda oylanmak üzere üç aday belirlemektedir. Son kararı ise TBMM Genel Kurulu vermektedir. Kamu Başdenetçisinin kim tarafından seçildiği, Kamu Denetçiliği Kurumunun yapısı ve görevleri nedeniyle merak edilmektedir. Anayasa'nın 74. maddesine göre Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından seçilmektedir. Görev süresi dört yıl olarak uygulanmaktadır.

Kamu Başdenetçisini Kim Seçer ve Seçim Nasıl Yapılır?

Kamu Başdenetçisi seçimi belirli aşamalardan geçiyor. Adaylık başvurularının ardından TBMM bünyesindeki Karma Komisyon devreye giriyor. Komisyon, başvuran adaylar arasından Genel Kurula sunulacak üç kişiyi belirliyor. Ardından seçim TBMM Genel Kurulunda yapılıyor.

Kamu Başdenetçisinin seçilmesi için TBMM Genel Kurulunda gizli oy kullanılmaktadır. Anayasa gereğince ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte ikisinin oyu aranmaktadır. TBMM'nin mevcut 600 üyeli yapısı üzerinden bu sayı 400 oya karşılık gelmektedir. Üçüncü oylamada ise üye tamsayısının salt çoğunluğu yeterli olmaktadır. Bu sayı 301 oydur.

Üçüncü oylamada salt çoğunluğa ulaşılamaması durumunda süreç dördüncü oylamaya taşınmaktadır. Bu aşamada üçüncü oylamada en fazla oy alan iki aday yarışmaktadır. En fazla oyu alan aday Kamu Başdenetçisi seçilmektedir.

Adayların belirlenmesi aşamasında Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon görev yapmaktadır. Başvurular TBMM Başkanlığı üzerinden alınmaktadır. Başvuruların ardından adayların şartları incelenmekte ve gerekli görülmesi durumunda mülakat yapılmaktadır.

Karma Komisyonun çalışması seçim sürecinin önemli aşamalarından birini oluşturmaktadır. Komisyon, Genel Kurula gönderilecek üç adayı belirledikten sonra isimleri TBMM Genel Kuruluna bildirmektedir. Genel Kurulda yapılan gizli oylama sonucunda adaylardan biri göreve seçilmektedir.

Kamu Başdenetçisinin görev süresi dört yıldır. Sürenin sona ermesine 90 gün kala Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından TBMM Başkanlığına bildirim yapılmaktadır. Görevin herhangi daha erken sona ermesi halinde ise bildirim 15 gün içinde gerçekleştirilmektedir.

Seçim sürecinde adayların kanunda öngörülen nitelikleri taşıması gerekmektedir. Başvurular TBMM Başkanlığı tarafından alınmakta ve gerekli belgeler Karma Komisyona gönderilmektedir. Komisyonun değerlendirmesinin ardından Genel Kurula sunulacak üç isim belirlenmektedir.

Kamu Başdenetçisinin görevi, Kamu Denetçiliği Kurumunu yönetmek ve temsil etmektir. Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyen ve TBMM Başkanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren bir kamu tüzel kişiliğidir. Başdenetçilik yapısı bir Kamu Başdenetçisi ile beş Kamu Denetçisinden oluşmaktadır. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca da TBMM Genel Kurulu tarafından 12 Kasım 2024 tarihinde seçilmiştir. dört yıllık görev süresi için yapılan seçim sonucunda Kamu Denetçiliği Kurumunun başına geçmiştir.