Kayalıpınar’da Hitit Kraliyet Arşivi Gün Yüzüne Çıktı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Sivas’ın Kayalıpınar bölgesinde yürütülen kazı çalışmalarında Hititlerin devlet ve saray yaşamına ilişkin önemli belgelere ulaşıldığını açıkladı. Antik Samuha’da gerçekleştirilen 2026 yılı kazılarında, Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı.

Geçen sezon bulunan 53 tablet ve parçanın da aynı kraliyet arşivine ait olduğunun değerlendirilmesiyle Kayalıpınar’daki toplam buluntu sayısı 184’e ulaştı. Bakan Ersoy, ortaya çıkarılan arşivin 21. yüzyılda bulunan en kapsamlı Hititçe arşiv olarak tarihe geçtiğini bildirdi.

Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, belgelerin yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet yönetimi, askeri gelişmeler, inanç dünyası ve kraliyet ailesinin yaşantısına ilişkin doğrudan bilgiler sunduğunu belirtti. Hititçe ve Hurrice kaleme alınan tabletler, dönemin siyasi, askeri ve dini hayatına dair kayıtları günümüze taşıyor.

Çocukları Etkileyen Salgın Kayıtlara Geçmiş

Arşivdeki en dikkat çekici belgeler arasında şehirden şehre yayılan yüksek ateşli bir hastalığa ilişkin metinler bulunuyor. Özellikle çocukları ve bebekleri etkilediği anlaşılan salgın, Hitit kraliyet ailesi ve yüksek rütbeli görevlilerin çocukları üzerinde büyük kaygı oluşturmuş.

Tabletlerde, hastalanan küçük prens ve prenseslerin sağlık durumlarının fal sorgulamalarıyla takip edildiği görülüyor. Henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumunun endişeyle ele alındığı belgelerde, çocuğun geleceğinin kehanet yoluyla anlaşılmaya çalışıldığı aktarılıyor.

Başka bir tablette ise bebek prensesin hayatını kaybettiği ve ardından onun için gerçekleştirilen cenaze ritüelinin kayıt altına alındığı belirtiliyor. Bu belgeler, salgının yalnızca toplumda değil, Hitit kraliyet ailesi içinde de ciddi bir endişe yarattığını ortaya koyuyor.

Generallerden Kral’a Askeri Destek Talebi

Kayalıpınar’da bulunan kraliyet arşivi, Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditlere ilişkin bilgiler de içeriyor. Batı Anadolu’daki Hitit generallerinin Samuha’da bulunan krala gönderdiği bir mektupta, Hitit bölgesinin düşmanlar tarafından çevrildiği bildiriliyor.

Generaller, düşmanlara karşı mücadele edebilmek için kraldan asker, at ve savaş arabası gönderilmesini talep ediyor. Mektupta, istenen desteğin ulaşmaması halinde durumun ağırlaşacağı ve Hitit ordusunun yok edilebileceği yönünde uyarılar yer alıyor.

Generaller ayrıca gerekli yardım gönderilmediği takdirde ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala iletiyor. Bu kayıt, dönemin askeri yapılanması ve merkez ile taşra arasındaki ilişkiler hakkında önemli bilgiler sunuyor.

Kuş Falcılarının Güzergâhları Belgelenmiş

Arşivde kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua başlıklarında metinler bulunuyor. Tabletlerden birinde kuş falcılarının Samuha dışına çıkarak farklı bölgelerde yaptıkları gözlemler günlük düzeninde kaydedilmiş.

Belgelerde falcıların konakladıkları kentler, izledikleri güzergâhlar ve gözlemledikleri kuşlar ayrıntılı biçimde yer alıyor. Çivi yazılı metinler, kuş falının Hititler tarafından nasıl değerlendirildiği ve yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen bilgiler de sağlıyor.

Kayalıpınar kazıları, 2021’den bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. Kazılarda ortaya çıkarılan arşivin, Hitit tarihinden dini uygulamalara, dilin gelişiminden kâtiplik kültürüne kadar birçok alanda yeni araştırmalara kapı aralaması bekleniyor.