'Kudüs'te Hayal' TÜYAP Kitap Fuarı'nda okuyucuyla buluşacak

Mümin AĞCAKAYA

İş insanı Ali Kemal Şahin, uzun yıllara yayılan çalışmasının ürünü olan Kudüs'te Hayal kitabını TÜYAP Diyarbakır 10. Kitap Fuarı'nda okuyucularla buluşturacak. Belgesel roman niteliğindeki eser üzerine Güneydoğu Ekspres'e konuşan Şahin, kitabın ortaya çıkış sürecini, araştırma yöntemini ve kurgusunu anlattı.

“Kitap yazmaya ortaokulda başladım”

Şahin, kitap yazma düşüncesinin ortaokul yıllarında Jules Verne'in İnatçı Keraban romanını okumasıyla başladığını söyledi. Farklı ülkeler, kültürler ve halklar arasında geçen hikâyenin kendisini etkilediğini belirten Şahin, sonraki yıllarda bulunduğu yerlerde günlükler tuttuğunu, ilginç hikâyeler ve aforizmalar biriktirdiğini ifade etti.

Yaklaşık 13 yıl önce her şeyden elini eteğini çektiğini ve çalışmasına 2014 yılının mart ayında başladığını aktaran Şahin, ilk cildi 11 yılın sonunda tamamladığını belirtti. Bunun gecikmiş bir hamle olduğunu dile getiren yazar, iyi bir eser ortaya koymak için uzun süreli ve disiplinli çalışmanın şart olduğunu vurguladı.

Şahin, Şehname'yi 30 yılda yazan Firdevsi, Savaş ve Barış için yaklaşık 7 yıl çalışan Tolstoy ve Mem û Zîn'i 5 yılda yazan Ehmedê Xanî gibi isimleri örnek gösterdi. Kendi çalışmasında kaynak kitapların yanı sıra edebiyat eleştirileri, yazarların hayatları ve sinir bilimi üzerine okumalar yaptığını belirten Şahin, belgesel roman yazmanın araştırmayı ve yazılan konuya hâkim olmayı gerektirdiğini söyledi.

17 ülke, 50'den fazla şehirde araştırma

İlk cildi 550 sayfa olan Kudüs'te Hayal'in başlangıçta 5 cilt olarak tasarlandığını anlatan Şahin, 2015 yılında Malatya'nın Kürecik Dumuklu köyünde dinlediği bir hikâyenin kurguyu değiştirdiğini söyledi. Çalışma sürecinde günde ortalama 11 saat çalıştığını aktaran Şahin, ayrıca her gün 2-3 saat roman ve şiir okuduğunu belirtti.

Şahin, farklı dinler, kültürler, halklar ve düşünce alanları üzerine okumalar yaptığını; kutsal kitapları, hadis kaynaklarını, seyahatnameleri, felsefe, psikoloji ve psikiyatri çalışmalarını incelediğini ifade etti. Kürt kültürü ve tarihiyle Kürt siyasi külliyatı üzerine de çalışan Şahin, Türkçede bulunmayan bazı eserlerin farklı dillerden çevrildiğini söyledi. Çalışmalarda Fransızca, İngilizce, Almanca, Rusça, İbranice, Arapça ve Farsça bilen kişilerin desteğinden yararlandığını belirtti.

Romanın geçtiği veya sonraki ciltlerde anlatılacak konularla bağlantılı olarak 17 ülkede ve 50'den fazla şehirde alan araştırması yaptığını aktaran Şahin, uzmanlarla röportajlar gerçekleştirdiğini, anlatacağı kişilere ait müzeleri ziyaret ettiğini söyledi. Freud için Viyana ve Londra'daki müzelere gittiğini belirten yazar, çalışmalarını 15 bin sayfalık el yazısı notu 72 başlık altında arşivleyerek sürdürdüğünü kaydetti.

“Yereli içselleştirmezsen evrenselleşemezsin”

Şahin, romanın anlatımında Kürt dengbejlik geleneğinden yararlandığını belirterek Evdalê Zeynikê ve Şakiro'yu yıllarca dinlediğini söyledi. Gece çalışmalarında Diyar Dersim, Şiyar û Dijwar, Rojbîn Kızıl, Aynur Doğan, Rojda, Se Bıra, Aram Tigran, Erdewân Zahoyî, Ali Ekber Çiçek ve Âşık Daimî'nin eserlerinden yararlandığını ifade etti.

Anlatım tarzını “Kürt yöntemi, dünya edebiyatı sosu” olarak tanımlayan Şahin, yereli içselleştirmeden evrenselleşmenin mümkün olmadığını söyledi. Edebiyatın hem eğlendirme hem de eğitme yönüne dikkat ettiğini belirten yazar, akıcı ve yalın bir dil kullanmaya çalıştığını aktardı.

Tarihi ve hayali karakterler

Romanda Selahaddin Eyyübi gibi tarihi kişiliklerin yanı sıra Mazlum, Niso, Sergey ve Seyda Abdülkadir gibi hayali karakterlerin de bulunduğunu belirten Şahin, Selahaddin Eyyübi üzerine 50'nin üzerinde kitap okuduğunu, farklı dillerdeki kaynak ve makaleleri incelediğini söyledi. Suriye'deki savaş nedeniyle bu ülkeye gidemediğini ancak Selahaddin'in bulunduğu diğer alanlarda araştırmalar yaptığını kaydetti.

İlk ciltte Selahaddin'in hayatının yalnızca küçük bir bölümünü anlatabildiğini ifade eden Şahin, ikinci ciltte bu karakterin daha güçlü biçimde yer alacağını belirtti. Aşkın da romanda önemli bir yer tuttuğunu söyleyen yazar, TÜYAP Diyarbakır 10. Kitap Fuarı'ndaki söyleşi ve imza programı için heyecanlı olduğunu dile getirdi.