Mimar Turhan: Deprem bilinci inşaatta temel tercihlerini değiştirdi

Türkiye’de son yıllarda yaşanan depremler, yapı güvenliğine ilişkin farkındalığı artırırken inşaat sektöründeki uygulama standartlarının da yeniden şekillenmesine yol açtı. Yapı denetim süreçlerinin sıkılaşması, zemin etütlerinin daha kapsamlı değerlendirilmesi ve statik hesapların daha titiz biçimde incelenmesi, temel sistemi seçiminde mühendislik kriterlerinin önemini artırdı.

Bu süreçte özellikle zayıf zemin koşullarında ve yüksek katlı yapılarda kullanılan radye temel sistemi, yeni projelerde daha fazla tercih edilmeye başladı. Radye temel, yapı yüklerinin zemine daha geniş bir alana yayılarak aktarılmasını hedefleyen bir uygulama olarak öne çıkıyor.

Temel seçiminde mühendislik kriterleri öne çıktı

Tekil temeller, belirli kolonlardan gelen yükleri noktasal olarak zemine aktarırken radye temel, yapının oturduğu alanın büyük bölümünü bir bütün halinde taşıyıcı sistemle ilişkilendiriyor. Bu uygulamayla yapı yüklerinin zemine daha dengeli biçimde dağıtılması amaçlanıyor.

Adana merkezli Nupel İnşaat tarafından bugüne kadar gerçekleştirilen tüm projelerde radye temel sisteminin tercih edildiğini belirten Mimar Ferhat Turhan, temel seçiminin yalnızca bir uygulama tercihi olarak ele alınmaması gerektiğini ifade etti.

Turhan, yapı güvenliği açısından zemin etüdü ile statik projenin birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığını vurguladı. Projelerinde radye temel uygulamasını tercih ettiklerini belirten Turhan, çözümün zeminin özellikleri ve yapının taşıyacağı yükler dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Turhan, “Deprem gerçeği, yapıların temelinden çatısına kadar bütüncül bir anlayışla ele alınması gerektiğini gösterdi. Biz de Adana ve Hatay’daki projelerimizde zeminin özelliklerini, yapı yüklerini ve mühendislik hesaplarını dikkate alarak radye temel sistemini uyguluyoruz. Burada önemli olan, her projeye aynı çözümü uygulamak değil; zemine ve yapıya uygun mühendislik çözümünü doğru şekilde ortaya koymaktır.” dedi.

Beton ve donatı tercihleri projeye göre değişiyor

Radye temel uygulamalarındaki artış, inşaat sektöründe kullanılan beton ve donatı miktarlarına ilişkin tercihleri de etkiliyor. Temel sisteminin geniş bir alana yayılması nedeniyle beton ve çelik donatı kullanımında projeye bağlı olarak farklılıklar ortaya çıkabiliyor.

Sektör temsilcileri, artan deprem bilincinin yalnızca temel sistemlerine yönelik yaklaşımı değiştirmediğine dikkat çekiyor. Zemin etütlerinden taşıyıcı sistem tasarımına, beton kalitesinden donatı uygulamalarına kadar yapı üretiminin tüm aşamalarında daha kontrollü bir sürecin öne çıktığı belirtiliyor.

Güvenli yapı için bütüncül yaklaşım

Mimar Ferhat Turhan’a göre deprem güvenliği yalnızca kullanılan temel sistemine indirgenemeyecek kadar kapsamlı bir konu. Güvenli yapı üretiminin doğru zemin analizinden başlayarak projelendirme, malzeme kalitesi, uygulama ve denetim aşamalarının tamamında hassasiyet gerektirdiğini belirten Turhan, radye temelin tek başına yeterli olmayacağını ifade etti.

Turhan, “Radye temel tek başına bir binayı depreme dayanıklı hale getiren bir unsur değildir. Güvenli yapı; doğru zemin etüdü, doğru statik hesap, kaliteli malzeme, yönetmeliklere uygun uygulama ve etkin denetimin bir bütünüdür. Bizim açımızdan temel yaklaşım, yapının bulunduğu zemini ve taşıdığı yükleri doğru analiz ederek en uygun mühendislik çözümünü uygulamaktır.” diye konuştu.