Rüstem Hayat’ın Keşfi, Oğlunun Adını Bilim Dünyasına Taşıdı

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rüstem Hayat, uzun yıllara yayılan çalışmaları sonucunda bilim dünyasına yeni bir sinek türü kazandırdı. Kuzeydoğu Anadolu’da, Erzurum ve çevresinin yüksek kesimlerinden toplanan örnekler üzerinde yürütülen incelemeler sonucunda türün, “Sinekler” (Diptera) takımı içerisindeki “Çiçek sinekleri” (Syrphidae) familyasına ait olduğu belirlendi.

Yeni türe, Prof. Dr. Rüstem Hayat’ın 28 yıl önce, 1 yaşındayken hayatını kaybeden oğlu Abdullah’ın anısına “Orthonevra abdullahi” adı verildi. Türün bilimsel tanıtımı, bu yıl eylül ayında “Zoologischer Anzeiger” dergisinde yayımlanarak gerçekleştirildi.

Bitkilerin Tozlaşmasına Katkı Sağlıyor

Prof. Dr. Hayat’ın açıklamalarına göre yeni sinek türü, yaşamının farklı dönemlerinde ekosistem açısından önemli işlevler üstleniyor. Türün larvaları, özellikle organik madde bakımından zengin topraklarda yaşıyor. Bu dönemlerinde toprağın ayrışmasına ve mineral maddelerin bitkiler için kullanılabilir hale gelmesine katkı sağlıyor.

Ergin hale gelen sinekler ise çiçekli bitkileri ziyaret ediyor. Bu ziyaretler sırasında çiçeklerin döllenmesi ve tozlaşmasına katkı sunan tür, bu yönüyle faydalı bir böcek olarak değerlendiriliyor. Prof. Dr. Rüstem Hayat, bunun bilim dünyasına kazandırdığı 17’nci tür olduğunu belirterek, Türkiye’den yeni bir türü uluslararası bilim camiasına tanıtmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Erzurum Ve Gürcistan’daki Örnekler İncelendi

“Orthonevra abdullahi” türüne ait ilk örneklerin yıllar önce Erzurum ve çevresinden toplandığını aktaran Prof. Dr. Hayat, benzer örneklerin komşu Gürcistan’da da farklı bilim insanları tarafından bulunduğunu ifade etti. Bu örneklerin bir araya getirilmesinin ardından, yurt dışından ortak proje yürüttüğü bilim insanıyla birlikte ilgili böcek grubu yeniden değerlendirildi. Çalışma kapsamında yeni tür de gruba dahil edilerek bilim dünyasına sunuldu.

Entomoloji, yani böcek bilimi alanında 30 yılı aşkın süredir araştırmalar yürüten Prof. Dr. Rüstem Hayat’ın çalışmalarına farklı bilim insanları da isimlendirmeleriyle katkı sundu. Hayat’ın bilimsel katkıları dolayısıyla şimdiye kadar yeni bir cins olan “Rhayatus” ile “Coeliastes rustemi”, “Erax hayati”, “Merodon hayati” ve “Sarcophaga hayati” adlı dört türe ismi verildi.

“Türkiye’nin Bilinmeyen Çok Türü Var”

Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından zengin bir ülke olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Hayat, iki kıta arasında köprü konumunda bulunması nedeniyle ülkenin çok zengin bir flora ve faunaya sahip olduğunu söyledi. Bilim insanlarının önemli görevlerinden birinin henüz bilinmeyen türleri ortaya çıkararak bilim dünyasına kazandırmak olduğunu belirten Hayat, türlerin isimlendirilmesinde ülkenin kültürünü ve özelliklerini yansıtan adların kullanılmasının da önem taşıdığını kaydetti.

Prof. Dr. Rüstem Hayat, yeni türe “Orthonevra abdullahi” adının verilmesinin ardındaki kişisel hikâyeyi de anlattı. Uluslararası zoolojik isimlendirme kuralları çerçevesinde isimlerin Latinceleştirilmesi gerektiğini belirten Hayat, “Abdullahi” ifadesinin sonundaki “i” harfinin ismin bir erkeğe atfen verildiğini gösterdiğini söyledi. “A” ve “E” harflerinin ise kadın isimlerini işaret ettiğini aktardı.

Hayat, oğlu Abdullah’ın 1998 yılında, 1 yaşındayken hayatını kaybettiğini belirterek, onun adını kalıcı hale getirme düşüncesiyle bu isimlendirmeyi yaptığını ifade etti. Abdullah isminin rahmetli babası ve yeğeni açısından da özel bir anlam taşıdığını dile getiren Prof. Dr. Hayat, makalesinde tür adının kökenine ilişkin bilgilere de yer verdi.