Sebahat Tuncel: Kadınların katılımı için meşru bir komisyon kurulmalı
TJA üyesi Sebahat Tuncel, kadın örgütlerinin Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ni izleyecek sivil bir yapı için hazırlık yürüttüğünü söyledi. Tuncel, planlanan yapının resmi değil, kadın hareketi ve sivil toplumun yer alacağı “meşru bir komisyon” olacağını belirtti.
“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” adıyla hazırlanan çerçeve yasa, 10 Ağustos’ta Meclis’te kabul edildi. Yasa kapsamında Takip ve Değerlendirme Kurulu bünyesinde Adli ve Hukuki İşler Koordinasyon, İzleme ve Tespit, Sosyal Uyum ve Bütünleşme ile Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon alt komisyonlarının kurulması öngörüldü. Ancak bu komisyonlarda kadınların yer alıp almayacağına ilişkin henüz bilgi bulunmuyor.
Kadın örgütlerinin, özellikle İzleme ve Tespit Alt Komisyonu’nda temsil edilerek sürece katılma talebi sürerken Özgür Kadın Hareketi (TJA) üyesi Sebahat Tuncel, Mezopotamya Ajansı’na (MA) yaptığı açıklamada son gelişmeleri ve oluşturulması planlanan “Kadın İzleme Kurulu”na yönelik çalışmaları anlattı.
“Yasanın uygulanması için pratik adım atılmadı”
Meclis’te 467 oyla kabul edilen çerçeve yasayı müzakerelere geçiş bakımından önemli bir aşama olarak değerlendiren Tuncel, buna karşın uygulama konusunda henüz pratik bir adım atılmadığını söyledi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında oluşturulan ve dört alt komisyondan meydana gelen kurulun toplantı yaptığını aktaran Tuncel, Meclis’teki siyasi partilerin yer almasının planlandığı İzleme Kurulu’nun ise 1 Ekim’de Meclis’in açılmasıyla kurulacağını ifade etti.
Süreçte dünya örneklerinden farklı olarak bir “üçüncü göz” bulunmadığını savunan Tuncel, devletin hem taraf hem de izleyici konumunda olduğunu dile getirdi. Abdullah Öcalan’ın aydınlar ve farklı kesimlerle görüşmesine olanak sağlanması gerektiğini belirten Tuncel, kadınların çerçeve yasanın uygulanmasını ve demokratik barış için gerekli adımların atılmasını istediğini kaydetti.
Tuncel, Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi’nin sürecin başlangıcından bu yana çeşitli talepler dile getirdiğini hatırlattı. Kadınların tecrit politikalarının kaldırılması, kayyım uygulamasına son verilmesi ve siyasi mahpusların serbest bırakılması yönündeki taleplerinin devam ettiğini söyledi.
Kadınların temsiline ilişkin eleştiri
Kadınların yalnızca süreci izleyen değil, barışın ve demokratik toplumun kuruluşunda rol alan bir özne olması gerektiğini vurgulayan Tuncel, Meclis Komisyonu’nun dinlemelerinde Barış Anneleri ile Cumartesi Anneleri’nin yer aldığını ancak kadınların sözünün rapora yansımadığını belirtti. TJA olarak Türkiye kadın hareketiyle diyalog geliştirdiklerini anlatan Tuncel, amaçlarının hem barışı toplumsallaştırmak hem de demokratik bir hayatın kurulmasına katkı sunmak olduğunu ifade etti.
Barışın yalnızca silahların susması biçiminde ele alınamayacağını savunan Tuncel, kadınların savaş ve çatışma dönemlerinden farklı biçimlerde etkilendiğine işaret etti. Şiddet, ayrımcılık, ötekileştirme ve yoksulluk gibi sorunlarla mücadelenin de barış tartışmasının bir parçası olduğunu söyledi. Kadınların yer almadığı müzakerelerde kadınlar lehine kararların çıkmadığını ileri süren Tuncel, kalıcı barış için temel hak ve özgürlükler ile demokrasinin güvenceye alınması gerektiğini dile getirdi.
“Çalışma henüz hazırlık aşamasında”
Kadın İzleme Kurulu’na ilişkin görüşmelerin sürdüğünü açıklayan Tuncel, İrlanda ve Kolombiya örneklerinde toplumsal cinsiyet komisyonlarının kurulduğunu hatırlattı. Türkiye’deki süreçte de sivil bir denetim mekanizmasına ihtiyaç bulunduğunu belirten Tuncel, bunun yalnızca kadınlardan oluşması gerekmediğini, genel sivil toplum örgütlerinin de aktif biçimde sürece katılması gerektiğini söyledi.
Planlanan kadın izleme yapısında kadın hareketi, kadın örgütleri, hak mücadelesi yürüten kadınlar, akademide ve siyasette yer alan isimlerin bulunmasının tartışıldığını aktaran Tuncel, “Resmi bir komisyondan ziyade meşru bir komisyon olacak” dedi. Kurulun kimlerden oluşacağı, nasıl çalışacağı ve Meclis ile nasıl ilişki kuracağı gibi başlıkların henüz netleşmediğini belirten Tuncel, çalışmalar somutlaştığında ayrıntıların kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.
Tuncel, 2012-2015 döneminde oluşturulan Kadın Özgürlük Meclislerinin geri çekilme sürecinde yaşanan sorunları yerinde tespit etme ve raporlama çalışmaları yaptığını hatırlattı. Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi’nin bu deneyimden yararlanarak yeni bir çalışma başlattığını söyleyen Tuncel, kurulun süreçte ortaya çıkabilecek sorunları ve kriz alanlarını izlemesinin planlandığını ifade etti.
Hazırlık aşamasındaki yapının dağdan ya da Avrupa’dan gelecek kadınların durumunu takip etmesi ve cezaevinden çıkan kişilerin siyasete ve toplumsal yaşama katılımının önündeki engelleri tespit etmesi öngörülüyor. Tuncel, kadınların yalnızca gelişmeleri izlemek istemediğini; karşılaşılabilecek engellerin kaldırılması ve sürecin barışa taşınması için aktif rol üstlenmeyi hedeflediğini kaydetti.