Tütün ürünlerinde yeni dönem hazırlığı: 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara satış yasaklanacak
Tütün kullanımını azaltmaya yönelik yeni kanun teklifi hazırlığında, 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara hayat boyu tütün ürünü satışının yasaklanması, açık alanlarda sigara içme bölümleri oluşturulması ve standart paket uygulaması gibi düzenlemeler yer alıyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerinin satış ve kullanımına ilişkin yeni kanun teklifi hazırlığı hakkında değerlendirmelerde bulundu. Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı teklifin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmasının öngörüldüğünü belirten Ergüder, taslakta çocuklar ve gençlerin korunmasına yönelik düzenlemelerin öne çıktığını söyledi.
Anadolu Ajansının “Bir Nefes Bin Zehir” başlıklı dosyası kapsamında konuşan Ergüder, dünya genelinde 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini ifade etti. Dünya Sağlık Örgütünün Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesinin ardından birçok ülkede tütün kullanım oranlarının gerilediğini aktaran Ergüder, Türkiye’de ise son yıllarda yeniden artış görüldüğünü dile getirdi.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu yasak
Türkiye’nin tütünle mücadelede önemli adımlar attığını hatırlatan Ergüder, 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin imzalandığını, 2008’de de kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin hayata geçirildiğini belirtti. Ancak özellikle kadınlar ve gençlerdeki kullanım oranlarına dikkat çeken Ergüder, yeni politikaların gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Taslakta yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden birinin 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara yönelik olduğunu belirten Ergüder, bu kişilere tütün ürünlerinin kullanımının, içilmesinin ve satışının hayat boyu yasaklanmasının planlandığını kaydetti. Ergüder, “Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor. İngiltere’de geçti. Pek çok ülkede geçiyor.” dedi.
2040’tan sonra üretim ve satış yasağı planı
Ergüder, taslakta yer alan bir diğer önemli düzenlemenin ise 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen yasaklanması olduğunu söyledi. İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya’nın Türkiye’den daha erken tarihler açıkladığını belirten Ergüder, hedefin sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline gelmek olduğunu ifade etti.
Türkiye’de bir “akciğer kanseri salgını” yaşandığını savunan Ergüder, her yıl 35 bine yakın kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı nedeniyle akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini bildirdi. Sigara satışlarının da arttığını belirten Ergüder, 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan satışların 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını söyledi.
Açık alanlarda sigara içme bölümleri oluşturulacak
Taslakta kapalı alanların yanı sıra açık alanlara yönelik düzenlemelerin de bulunduğunu aktaran Ergüder, lokantaların açık ve kapalı bölümlerinde sigara içilmesinin tamamen yasaklanmasının planlandığını belirtti. Parklarda, bahçelerde ve kamu binalarının bahçelerinde dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme alanları oluşturulacağını söyleyen Ergüder, bu alanların sigara içmek isteyenler tarafından kullanılabileceğini ifade etti.
Ergüder, çocuk ve gençlerin sigara kullanımını normalleştiren görüntülerle karşılaşmamasının amaçlandığını söyledi. Ayrıca sigara paketlerine “sağlık vergisi” getirilmesinin ve bu vergiden elde edilecek gelirin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılmasının planlandığını belirtti.
Standart paket ve kimlik doğrulama sistemi
Yeni düzenlemeler kapsamında standart paket uygulamasının da gündeme geleceğini belirten Ergüder, özellikle 2012’den sonra kadınlara yönelik pazarlama kapsamında piyasaya sürülen ince ve “slim” sigaraların ortadan kalkacağını ifade etti. Tüm sigaraların standart paketlerle satılmasının kadınları korumaya yönelik bir adım olacağını söyledi.
Çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla kimlik doğrulama sistemi kurulmasının da planlandığını kaydeden Ergüder, 18 yaşından küçüklerin kredi kartıyla bu ürünleri satın almasının imkansız hale getirileceğini belirtti.
Ergüder, kadınlarda sigara kullanımının son 10-15 yılda belirgin biçimde arttığını, bu artışın yüzde 40-50 civarında olduğunu söyledi. 15-24 yaş grubundaki kadınlarda kullanım oranının yüzde 90’ı aştığını ileri süren Ergüder, tütün endüstrisine karşı daha güçlü politikaların uygulanması gerektiğini vurguladı.
1996 ve 2008 yıllarında çıkarılan tütün kontrol düzenlemelerinin sigara kullanımının azaltılmasına katkı sağladığını hatırlatan Ergüder, yeni teklifin toplumdaki karşılığının da araştırıldığını belirtti. Yeşilayın yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirdiği saha araştırmasına göre düzenlemelere toplum desteğinin yüzde 90’ın üzerinde olduğunu söyleyen Ergüder, sigara kullananlar arasındaki desteğin ise yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunduğunu aktardı.