Uzunoluk’ta Yakılan Direniş Ateşi: Sütçü İ̇mam Olayı

Kahramanmaraş’ın kurtuluş mücadelesinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen Sütçü İmam Olayı, 31 Ekim 1919’da Uzunoluk Hamamı önünde yaşandı. Fransız işgal kuvvetleriyle birlikte hareket eden Ermeni lejyonerlerin Türk kadınlarına yönelik saldırısı üzerine Sütçü İmam’ın silahını ateşlemesi, Maraş Milli Mücadelesi’nin ilk kıvılcımlarından biri olarak tarihe geçti.

Aradan geçen yıllara rağmen hafızalardaki yerini koruyan olay, Kahramanmaraş halkının bağımsızlık ve özgürlük uğruna ortaya koyduğu iradenin simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.

İşgal Sonrası Maraş’ta Gerilim Arttı

Mondros Mütarekesi’nin ardından Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde başlayan işgal hareketleri Maraş’ı da etkiledi. Fransız işgal kuvvetleri, kentin kontrolünü ele geçirmek amacıyla birliklerini bölgeye gönderdi.

Fransız İşgal Kuvvetleri Komutanı Yüzbaşı Joly tarafından hazırlanan ve işgal kararını bildiren belge, Mutasarrıf Ata Efendi’ye ulaştırıldı. Bunun ardından Fransız birlikleri, Şeyhadil Mezarlığı güzergâhını kullanarak Maraş’a girdi.

De-Fontzine komutasındaki yaklaşık 2 bin kişilik Fransız, Cezayirli ve Ermeni unsurlardan oluşan lejyoner birliği, kentte düzenlenen gösteriler eşliğinde karşılandı. İşgal kuvvetlerine destek veren Ermeni grupların gösterileri, Maraş halkında büyük rahatsızlık oluşturdu.

Şehre yerleşen Fransız komutanın kentin ileri gelenlerini huzuruna çağırarak sert ifadeler kullanması ve tehditlerde bulunması da tepkileri artırdı. İşgal kuvvetlerinin desteğini alan bazı Ermeni grupların sokaklardaki taşkınlıkları, kısa sürede halkın günlük yaşamını tehdit eden bir boyuta ulaştı.

Uzunoluk’ta Kadınlara Yönelik Saldırı

Maraş’ın direniş tarihinde belirleyici olan gelişme, Fransız birliklerinin kente girişinden sonraki gün yaşandı. 31 Ekim 1919 Cuma günü, Fransız askerî kıyafetleri giyen Ermeni lejyonerlerden oluşan bir grup, halka yönelik hakaretlerde bulunarak Uzunoluk Caddesi’ne yöneldi.

Kayabaşı ve Çocuk Bahçesi çevresinden geçen grup, Uzunoluk Hamamı’ndan çıkan kadınları hedef aldı. Lejyonerler, kadınların peçelerini çekiştirdi. Bölgede artık Türklerin söz sahibi olmadığını ve Fransız yönetiminde peçeyle dolaşılamayacağını söyleyen grup, saldırgan tavırlar sergiledi.

Kadınların namuslarının tehlikede olduğunu haykırarak yardım istemesi üzerine çevrede bulunan Maraşlı gençler harekete geçti. O sırada Kel Hacı’nın kahvehanesi önünde bulunan ve daha önce jandarma eri olarak görev yapan Çakmakçı Sait de olay yerine koştu.

Kadınları korumaya çalışan Çakmakçı Sait, işgal kuvvetleriyle birlikte hareket eden lejyonerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Aynı olay sırasında Gaffar Kabuloğlu Osman da yaralandı.

Sütçü İmam’ın Attığı Kurşun

Saldırıyı yakınındaki dükkândan gören Sütçü İmam, kadınların yardım çığlıkları ve Çakmakçı Sait’in vurulması üzerine müdahale etmeye karar verdi. Çekmecesinde bulunan Karadağ marka tabancasını alan Sütçü İmam, olay yerine gelerek saldırganlara ateş açtı.

Açılan ateş sonucunda Fransız üniforması giyen lejyonerlerden biri öldü, diğeri yaralandı. Bu müdahale, olay yerindeki kadınları korumaya yönelik bir karşılık olmanın ötesine geçerek Maraş halkının işgale karşı silahlı direnişinin sembolik başlangıçlarından biri haline geldi.

Uzunoluk’ta yaşananlar, kentte bir süredir büyüyen işgal karşıtı tepkinin açık bir direnişe dönüşmesinde önemli rol oynadı.

Sütçü İmam İçin Arama Başlatıldı

Sütçü İmam’ın ateş açmasının ardından Fransız işgal kuvvetleri ve onlarla birlikte hareket eden gruplar, olayın sorumlusu olarak gördükleri Sütçü İmam’ı aramaya başladı. Bu süreçte Türk halkına yönelik saldırılar ve tehditler de arttı.

Sütçü İmam’ın yakınlarından Tiyeklioğlu Kadir yakalandı. Ağır işkencelere maruz bırakılan Tiyeklioğlu Kadir, hayatını kaybetti. Gelişmeler üzerine çevresindekilerin yönlendirmesiyle şehirden ayrılan Sütçü İmam, Bertiz’e giderek Beyazıtlı Muharrem Bey’in yanına sığındı.

Daha sonra Bertiz çetesine katılan Sütçü İmam, Maraş’ın düşman işgalinden kurtarılması için yürütülen mücadelede aktif rol aldı.

Maraş Direnişinin Sembolü

Uzunoluk Hamamı önünde yaşanan olay, Kahramanmaraş’ın kurtuluş tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. Sütçü İmam’ın işgal kuvvetlerine karşı silahını ateşlemesi, Maraş halkının bağımsızlık iradesini ortaya koyan sembolik bir gelişme oldu.

Olayın ardından şehirdeki işgal karşıtı direniş güçlendi. Maraşlılar, yerel çeteler ve halkın farklı kesimleriyle birlikte işgal kuvvetlerine karşı örgütlenerek bağımsızlık mücadelesini sürdürdü.

Sütçü İmam’ın Uzunoluk’ta attığı kurşun, yalnızca bir işgal askerine yönelen silah sesi olarak değil, Maraş halkının özgürlük arayışının simgesi olarak hafızalara yerleşti. Sütçü İmam Olayı, Anadolu’daki Milli Mücadele sürecinde yerel halkın işgale karşı gösterdiği kararlılığın önemli örneklerinden biri oldu.