Vakıf üniversitelerinde ek tercih indirimi tartışması: Ücret farkı geri alınabilir mi?

Yükseköğretim kurumlarında ek tercih sürecinin sona ermesinin ardından, bazı vakıf üniversitelerinin boş kontenjanlarını doldurmak için uyguladığı fiyat politikaları tartışma konusu oldu. Ek yerleştirme döneminde burs ve indirim oranlarının yüzde 80'e kadar yükseltilmesi, merkezi yerleştirmede tam ücretle ya da daha düşük burs oranıyla kayıt yaptıran öğrenciler ve ailelerinde tepkiye yol açtı.

Tartışmanın odağında, aynı üniversitenin aynı bölümüne farklı dönemlerde kayıt yaptıran öğrencilerden önemli ölçüde farklı ücretler alınması bulunuyor. İlk yerleştirme sonuçlarına göre kayıt işlemlerini tamamlayan öğrenciler daha yüksek bedeller öderken, boş kontenjanlar için açılan ek tercih döneminde bazı adaylara çok daha düşük maliyetlerle kayıt olma imkânı sunuldu.

Aynı bölümde 600 bin lira ile 130 bin lira arasındaki fark

Eğitim Uzmanı Muhammet Tosun, uygulamanın ortaya çıkardığı mali farkı bir örnek üzerinden anlattı. Tosun'un verdiği bilgiye göre ilk merkezi yerleştirme döneminde aynı üniversiteye kayıt yaptıran bir öğrenci 600 bin lira ödedi. Ek tercih dönemindeki burslardan yararlanan başka bir aday ise aynı bölüme 130 ila 140 bin lira arasında bir ücretle kayıt hakkı elde etti.

Bu örnekte ilk kayıt dönemindeki öğrenci ile ek yerleştirmeden yararlanan öğrenci arasında yüz binlerce liralık ücret farkı ortaya çıktı. Söz konusu tablo, yüksek ücret ödeyerek daha önce kayıt yaptıran öğrencilerin ve ailelerinin eşitsizlik yaşadıkları yönündeki itirazlarını gündeme taşıdı.

Önce üniversite yönetimine resmi itiraz

İlk yerleştirme döneminde kayıt yaptıran öğrencilerin hangi adımları atabileceğine ilişkin değerlendirmede bulunan uzmanlar, meselenin hukuki sürece taşınabileceğini belirtti. Tosun, öğrencilerin öncelikle üniversite yönetimine resmi itirazda bulunabileceğine işaret etti.

Üniversite yönetiminden olumsuz yanıt alınması halinde ise tüketici mahkemeleri ve idari yargı nezdinde dava açılabileceği ifade edildi. Tosun'a göre öğrencilerin karşılaştıkları eşitsizliği ve oluşan mağduriyeti gerekçeleriyle ortaya koyup kanıtlamaları durumunda, fazla ödedikleri ücret farkının mahkeme kararıyla geri alınması mümkün olabilir.

Bu değerlendirme, ücret farkının doğrudan ve otomatik biçimde iade edileceği anlamına gelmiyor. Kaynakta aktarılan uzman görüşüne göre süreç, üniversiteye yapılacak resmi başvurunun ardından gerekirse yargıya taşınması ve mağduriyet iddiasının kanıtlanması üzerinden ilerleyebiliyor.

İndirimlerin arkasında kontenjan kaygısı var

Vakıf üniversitelerinin ek tercih döneminde yüksek oranlı indirimlere yönelmesinin arkasında kontenjanların doluluk düzeyi bulunuyor. Eğitimciler, Yükseköğretim Kurulunun bir sonraki akademik yıl için tahsis edeceği kontenjanları belirlerken üniversitenin ilgili yıldaki fiili öğrenci doluluk oranını dikkate aldığını hatırlattı.

Buna göre kurumlar, boş kalan sıralar nedeniyle sonraki yıl kontenjan kaybı yaşamamak amacıyla ek tercih döneminde mali tavizler verebiliyor. Yüzde 80'e ulaşan burs ve indirim uygulamaları da üniversitelerin dönem sonunda boş kontenjanlarını doldurma çabasının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

Eğitim ücretlerindeki artış tartışmayı büyüttü

Ek tercih indirimlerine yönelik tepkiler, üniversite ücretlerinin ulaştığı seviyeler nedeniyle daha da görünür hale geldi. 2026-2027 eğitim-öğretim dönemi için yapılan zamların ardından yıllık eğitim ücretleri, tıp ve benzeri bölümlerde 3 milyon 740 bin liraya kadar yükseldi.

Yıllık ücretlerin bu düzeye ulaştığı bir dönemde aynı bölüm için kayıt zamanına bağlı olarak ciddi fiyat farklılıklarının oluşması, eğitimde adalet ve eşitlik tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Merkezi yerleştirmede yüksek ücret ödeyen öğrenciler aradaki farkın giderilmesini isterken, uzmanlar sonuç alınamaması durumunda resmi itiraz ve yargı yollarına başvurulabileceğini vurguluyor.