Türkiye’nin deprem gerçeği, sarsıntı sırasında yaşanan olağan dışı deneyimleri de gündeme getiriyor. Sosyal medyada yer alan bazı paylaşımlarda vatandaşlar, deprem anında patlamayı andıran ya da evin altında bomba patlamış hissi veren yüksek sesler duyduklarını anlatıyor. Jeoloji Mühendisi Engin Er, GZT’ye verdiği röportajda deprem sırasında ses duyulup duyulamayacağına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Engin Er’e göre deprem sırasında ses duyulması mümkün. Ancak bu durum bütün depremlerde görülmüyor. Depremin büyüklüğü, meydana geldiği derinlik ve sarsıntının hissedildiği noktanın depremin merkezine olan uzaklığı, ortaya çıkan sesin niteliğinde etkili olabiliyor.
Depremin Yüzeye Yakınlığı Etkili
Er, özellikle depremin yüzeye ve yerleşim alanlarına yakın olması halinde, sarsıntının insanlar tarafından yerin altından gelen güçlü bir hareket ve yüksek ses şeklinde algılanabileceğini belirtti. “Evet depremin sesi vardır” diyen Er, bazı depremlerde sarsıntıyla birlikte ses duyulabileceğini vurguladı.
Uzman isim, sesin ortaya çıkmasında depremin kişiye olan yakınlığının da önemli olduğunu ifade etti. Buna göre depremin hem yüzeye hem de insanların bulunduğu noktaya yakın olması, sarsıntının sesle birlikte hissedilmesine neden olabiliyor. Bunun yanı sıra depremin belirli bir büyüklüğün üzerinde olması da ses oluşumunda etkili olabiliyor.
Öte yandan uzakta meydana gelen depremlerde farklı bir hissedilme biçiminin ortaya çıkabileceğini kaydeden Engin Er, dalga boyunun büyümesiyle salınımın daha belirgin şekilde hissedilebileceğini söyledi. Böylece deprem sırasında duyulan ya da hissedilen etkinin, depremin uzaklığına ve sarsıntının özelliklerine göre değişebileceğine dikkat çekti.
Yapılardan Gelen Sesler De Karışabiliyor
Deprem anında duyulan yüksek sesin her zaman doğrudan depremin kendisinden kaynaklanmayabileceğini belirten Er, yapıların hareketinden doğan seslere de dikkat çekti. Binaların birbirine göre farklı hareket etmesi, sarsıntı sırasında çeşitli yapı seslerinin ortaya çıkmasına yol açabiliyor. Bu sesler, deprem sırasında oluşan doğal seslerle birlikte algılanabildiği için vatandaşlarda patlama benzeri bir gürültü duyulduğu izlenimi oluşturabiliyor.
Engin Er, deprem sırasında ses duyulabilmesi için depremin yüzeye ve kişiye yakın olmasının önem taşıdığını yineledi. Ancak duyulan sesin değerlendirilmesinde yalnızca depremin büyüklüğüne odaklanılmaması gerektiğini, derinlik, uzaklık ve yapıların hareketinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini aktardı.
Bulutlar Depremin İşareti Değil
Depremle ilişkilendirilen bazı doğa olaylarına da değinen Engin Er, bulut oluşumlarının depremle bağlantılı olmadığını söyledi. Yer altında meydana gelen süreçlerle atmosferik olayların birbirinden farklı olduğunu belirten Er, bulutların deprem habercisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Er, buna karşılık deprem sırasında ışık görülmesinin mümkün olabileceğini dile getirdi. Bu tür ışıkların bazı durumlarda metan gazının açığa çıkması ve yanmasıyla ilişkili olabileceğini belirten uzman isim, ancak böyle bir olayın her depremde meydana gelmediğinin altını çizdi.
“Önemli Olan Binanın Sağlamlığı”
Deprem anında ortaya çıkan ses ve benzeri olaylardan daha önemli konunun, Türkiye’nin deprem gerçeğine karşı alınacak önlemler olduğunu vurgulayan Engin Er, vatandaşlara binalarının sağlamlığına dikkat etmeleri çağrısında bulundu.
Er, “Vallahi biz artık deprem olacak olmayacak olaylarını geçmesi lazım. İnsanlar oturdukları binanın büyüklüğünden ziyade sağlamlığına dikkat etmesi lazım. Türkiye bir deprem bölgesi. Bu gerçeği göz önüne alarak sağlam binalarda oturması lazım. Yetkililere de seslenelim.” ifadelerini kullandı.