MIT Media Lab araştırmacıları, ChatGPT kullanımının yazı yazma sürecindeki bilişsel bağlantılar üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışma gerçekleştirdi. Toplam 54 kişinin yer aldığı araştırmada katılımcılar, kullandıkları yönteme göre üç ayrı gruba ayrıldı.
İlk gruptaki katılımcılar metinlerini ChatGPT desteğiyle hazırlarken, ikinci grup arama motorundan yararlandı. Üçüncü grupta bulunanlar ise herhangi bir dijital araç kullanmadan çalıştı. Katılımcıların yazma sırasındaki beyin aktiviteleri EEG cihazları aracılığıyla takip edildi.
En güçlü bağlantı araç kullanmayan grupta görüldü
Araştırma kapsamında katılımcılardan kendilerine verilen konular hakkında metinler yazmaları istendi. Elde edilen sonuçlara göre, herhangi bir dijital araçtan yardım almadan yazan kişilerin beyin bölgeleri arasındaki bağlantıları en güçlü seviyede ölçüldü.
Arama motoru kullanarak çalışan katılımcılarda söz konusu bağlantıların daha düşük düzeyde kaldığı belirlendi. Üç grup karşılaştırıldığında en düşük beyin bağlantısı seviyesi ise ChatGPT ile metin oluşturan katılımcılarda kaydedildi.
Araştırmacılar yalnızca yazma sürecindeki beyin bağlantılarını değil, katılımcıların hazırladıkları metinlerle kurduğu ilişkiyi de değerlendirdi. ChatGPT kullananların, kendi yazdıkları metinleri hatırlama konusunda diğer gruplara kıyasla daha fazla güçlük yaşadığı tespit edildi.
Aynı katılımcıların kısa süre önce oluşturdukları metinlerden doğru biçimde alıntı yapmakta da daha çok zorlandığı görüldü. Çalışmada ChatGPT grubunun hatırlama performansında ortaya çıkan bu farklılık özellikle dikkati çeken sonuçlardan biri oldu.
İkinci aşamada yöntemler değiştirildi
Araştırmanın sonraki bölümünde grupların kullandıkları yöntemler değiştirildi. İlk aşamada ChatGPT ile çalışan katılımcılardan bu kez herhangi bir araçtan yardım almadan yazmaları istendi. Başlangıçta kendi başına çalışan katılımcılar ise sonraki oturumda ChatGPT desteğiyle metin hazırladı.
Bu yöntemin ardından yapılan ölçümlerde de grupların beyin aktiviteleri arasında farklılıklar gözlemlendi. Önce ChatGPT kullanıp daha sonra araçsız yazmaya geçen grupta bazı beyin bağlantılarının daha düşük düzeyde kalmayı sürdürdüğü görüldü.
İlk aşamada herhangi bir dijital araç kullanmadan çalışan, sonraki oturumda ise ChatGPT'den destek alan grupta bazı beyin ağlarının yeniden aktive olduğu tespit edildi.
Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi
Araştırmacılar, bulguların yapay zekâ kullanımının yazı yazma gibi görevlerde bilişsel katılımı azaltabileceğine işaret ettiğini belirtti. Bununla birlikte sonuçların belirli bir yazma görevi ve sınırlı bir çalışma grubu kapsamında elde edildiği vurgulandı.
MIT Media Lab tarafından öncül bir araştırma olarak sunulan çalışmanın ilk sürümü Haziran 2025'te yayımlandı. Araştırmacılar, çalışmanın henüz hakem değerlendirmesinden geçmediği bilgisini de paylaştı.
Çalışmadan elde edilen sonuçlar, yapay zekâ araçlarının eğitim ve yazma süreçlerinde kullanılmasının bilişsel katılım üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğine işaret ediyor.