Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), arşivinde yer alan tarihi belgeleri kamuoyuyla paylaşmayı sürdürüyor. MİT’in resmi internet sitesinde, “Özel Koleksiyon” başlığı altındaki “Belgeler” bölümünde yayımlanan istihbarat raporlarına yeni bir kayıt eklendi.
Paylaşılan belge, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında 1943 yılında gerçekleştirilen görüşmeye ilişkin Alman konsolosunun değerlendirmelerini içeriyor. Belgenin, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti İzmir Merkez Amirliği tarafından 8 Şubat 1943’te hazırlandığı belirtildi.
Belgede Alman Konsolosunun Değerlendirmesi Yer Aldı
“Churchill ziyareti ve Alman konsolosu” konu başlığını taşıyan evrakta, İzmir’deki Alman konsolosunun, Churchill’in ziyareti sonrasında yaptığı değerlendirmeler aktarılıyor. Belgenin kaynak bölümünde “İzmir Yuvası” ibaresi bulunurken, evrak üzerinde 12 Şubat 1943 tarihli kayıt damgası da yer alıyor.
Belgede, Alman konsolosunun görüşmeye ilişkin sözleri şu şekilde aktarıldı:
“İngiliz Başvekili Churchill’in Adana ziyareti üzerine ilk gün büyük bir telaş gösteren Alman konsolosu, 4/2/1943 günü 160 ve tercüman beşüş bir çehre ile odasına çağırmış ve aynen şunları söylemiştir: Şimdi sefarethaneden bir şifre aldım. Bu şifrede Türk hükümetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağına dair Von Papen’e kat’i teminat verdiği bildiriliyor. Bundan başka dostlarınız sizden bu mülakat hakkında biz Almanların ne düşündüğünü soracak olurlarsa Almanya’nın bu mülakatı büyük bir soğukkanlılıkla karşıladığını söyleyiniz. Saygılarımla arz eylerim. Z. M. A.”
Belgenin Konusu Adana Görüşmesi
Belgede aktarılan değerlendirmeler, İkinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği dönemde Türkiye ile İngiltere arasındaki temasların Alman makamlarınca nasıl takip edildiğine ilişkin bir kayıt niteliği taşıyor. Metinde, Alman konsolosunun Türk hükümetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağı yönünde Von Papen’e kesin teminat verdiğini bildirdiği ifade ediliyor.
Aynı değerlendirmede, Alman makamlarının İnönü ile Churchill arasındaki görüşmeyi “büyük bir soğukkanlılıkla” karşıladığı yönündeki mesajın iletilmesi isteniyor. Belge, bu ifadeleri dönemin istihbarat raporu üzerinden günümüze taşıyor.
İsmet İnönü ile Winston Churchill, İkinci Dünya Savaşı sürerken 30-31 Ocak 1943’te Yenice İstasyonu’nda bir araya gelmişti. MİT tarafından yayımlanan kayıt ise bu buluşmanın ardından Alman konsolosunun değerlendirmelerine ilişkin bilgileri içeriyor.