Türkiye’de bir dönem yüksek gelir fırsatı olarak öne çıkan motokuryelik, artan maliyetler ve sektördeki kurye fazlalığı nedeniyle eski cazibesini kaybediyor. NTV’de yer alan habere göre, aylık kazançları geçmişte 200 bin liraya kadar ulaşan kuryeler, bugün aynı geliri elde edebilmek için daha uzun süre çalışmak zorunda kalıyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki artışın yanı sıra motor bakımı, trafik sigortası, vergi, Bağ-Kur, muhasebeci ve yemek gibi giderler de çalışanların kazancını önemli ölçüde azaltıyor. Günde yaklaşık 14 saat direksiyon başında kalan bir motokuryenin, tüm masraflar düşüldükten sonra aylık 60-70 bin lira gelir elde edebildiği ifade ediliyor.
Uzun Mesai, Düşen Gelir
Sektörde ana iş olarak çalışan kuryeler, günün büyük bölümünü yollarda geçiriyor. Buna karşılık, tam zamanlı başka bir işte çalışıp günde 4-5 saat ek iş olarak paket dağıtanların aylık 15-20 bin lira arasında gelir elde edebildiği belirtiliyor. Bu tablo, motokuryeliğin bazı çalışanlar açısından ana meslekten çok ek kazanç kapısına dönüşmeye başladığını gösteriyor.
Kuryelerin aktardığına göre sektörde çalışan sayısının haddinden fazla olması, firmaların eleman bulma konusundaki sıkıntısını büyük ölçüde ortadan kaldırdı. Kurye arzındaki bu artışın, şirketlerin paket dağıtım hizmetini daha düşük fiyatlarla yaptırmasına zemin hazırladığı öne sürülüyor. Evini geçindirebilmek için 14-15 saat aralıksız çalışan kuryeler ise harcadıkları emeğin karşılığını alamamaktan yakınıyor.
200 Bin Liralık Günler Geride Kaldı
Motokuryeler, geçmişteki yüksek kazanç döneminin sona erdiğini vurguluyor. Çalışanlar, “200 bin lira kazançlar geride kaldı” diyerek mevcut şartlarda bu seviyelere ulaşmanın oldukça zor olduğunu belirtiyor. Talebin özellikle cuma, cumartesi ve pazar günlerinde yükseldiğini ifade eden kuryeler, ek bonuslardan yararlanabilmek için gece yarısına kadar çalışıyor.
Sektör çalışanlarının öncelikli talebi, paket başına ödenen ücretlerin artırılması. Kuryeler, ücretlerin insani seviyelere çıkarılması durumunda yeniden günde 10-11 saat çalışarak 200 bin liraya yakın fatura kesebileceklerini öne sürüyor. Yaklaşan yeni yılla birlikte paket başı taşıma ücretlerinde artış beklenirken, çalışanlar mevcut ücretlerin giderleri karşılamaktan uzak olduğunu düşünüyor.
Kuryelere göre önceki yıllarda yılbaşında yapılan zamlar da artan genel giderler karşısında kısa sürede etkisini kaybetti. Bu nedenle yalnızca paket başı ücretlerde yapılacak artışın değil, tüm maliyet kalemlerinin dikkate alındığı bir düzenlemenin gerekli olduğu ifade ediliyor.
Nakit Tahsilatında Zaman Kaybı
Motokuryelerin yaşadığı sorunlar yalnızca gelir ve gider dengesinden ibaret değil. Tahsilat süreçleri de çalışanların günlük iş akışını zorlaştırıyor. Geçmişte nakit satılan ürünlerin bedeli kazançtan doğrudan mahsup edilirken kuryeler gün içinde ellerine geçen parayı kullanabiliyordu.
Günümüzde ise günlük nakit tutarı 1500 liranın üzerine çıktığında paranın ATM’ye yatırılması gerekiyor. Kurye bulmakta zorlandığı ATM’yi ararken zaman kaybediyor; para yatırma slotlarının kapanması ihtimali de ek bir sorun oluşturuyor. Bu nedenle çalışanlar, “Nakit ücretler sorun oluyor” diyerek tahsilat uygulamasının çalışma koşullarını daha da ağırlaştırdığını belirtiyor.
Farklı Paketlerle Gelir Arayışı
Maliyet baskısı altında kalan bazı motokuryeler, yemek ve market uygulamalarının dışına çıkarak farklı taşımacılık işlerine yöneliyor. İşletmelerden veya şahıslardan alınan yedek parça, anahtar, tekstil ürünü ve çiçek gibi paketleri taşıyan kuryeler, bu işlerde çoğunlukla nakit ödeme alıyor.
Bu tür taşımacılık faaliyetlerinde fatura kesilmediği için elde edilen kazancın tamamının kuryeye kaldığı ifade ediliyor. Ancak vergisiz ve yasal olmayan bu işlemlerin yeterince denetlenmemesinin, sektördeki kayıt dışı gelirleri artırdığı belirtiliyor.