Sakarya’nın Karasu ilçesindeki Paralı köyünde fındık üreticileri, ürünlerini yalnızca kabuklu halde tüccara satmak yerine, hasattan sonraki işlemleri köy bünyesinde gerçekleştirmek için bir araya geldi. Üreticilerin oluşturduğu Kırsal Kalkınma Kooperatifi, fındığın kırılmasından kavrulmasına, farklı ürünlere dönüştürülmesinden tüketiciye ulaştırılmasına kadar uzanan süreci kendi bünyesinde yürütüyor.
Çalışmanın temelleri 2013 yılında atıldı. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle önce kırma tesisi, ardından kavurma tesisi kuruldu. Yaklaşık 5 yıllık planlı çalışmanın sonunda kooperatif bünyesinde 20 farklı üründen oluşan bir ürün yelpazesi oluşturuldu. Fındıktan elde edilen ürünler, Sakarya’nın yanı sıra Kocaeli ve Düzce’deki yerel zincir marketlerin raflarında satışa sunuluyor.
Fındığın katma değeri köyde kalıyor
Paralı köyünde yıllık fındık üretim kapasitesi bin ton olarak ifade ediliyor. Üretimin belirli bir bölümünde köyde yaşayan neredeyse her vatandaşın yer aldığı belirtilirken, kooperatif çalışmasıyla fındığın değerinin yalnızca ilk satış aşamasında oluşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Üreticiler, fındığı hasat ettikten sonra doğrudan tüccara vermek yerine kırma, kavurma ve ürün haline getirme aşamalarını köyde gerçekleştiriyor. Böylece fındığın nihai tüketiciye ulaşmasına kadar geçen süreç kooperatif tarafından yönetiliyor. Bu model sayesinde üründen elde edilen katma değerin doğrudan üreticide kalması amaçlanıyor.
Kooperatif faaliyetleri, köyde yaşayan kadınlar için de çalışma imkanı oluşturdu. Sezonun durumuna göre değişmekle birlikte ortalama 12 kadın kooperatif bünyesinde çalışıyor. Çalışmanın yalnızca fındık üretimini değil, köydeki istihdamı da desteklediği belirtiliyor. Sisteme yeni üyelerin katılmasıyla üretim kapasitesinin ve ürün çeşidinin sürekli artırıldığı aktarılıyor.
“Önce kırma tesisi kuruldu, ardından kavurma tesisi oluştu”
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu, Paralı köyündeki çalışmanın kırsal kalkınma açısından örnek olduğunu söyledi. Köyde 100’ün üzerinde üreticinin kendi aralarında Kırsal Kalkınma Kooperatifi kurduğunu belirten Çöpoğlu, üreticilerin fındığı kabuklu şekilde tüccara satmak yerine kendi köylerinde katma değerli hale getirme düşüncesiyle hareket ettiğini ifade etti.
Çöpoğlu, sürecin bir anda oluşmadığını belirterek, “Önce kırma tesisi kuruldu, arkasından kavurma tesisi oluştu” dedi. Çalışmaların yaklaşık 5 yıldır devam ettiğini aktaran Çöpoğlu, kooperatifte 20 ayrı üründen oluşan bir ürün yelpazesi bulunduğunu kaydetti.
Ürünlerin Sakarya, Kocaeli ve Düzce’deki yerel zincir marketlerde satıldığını belirten Çöpoğlu, fındığın hasadından sonra tüketiciye ulaşıncaya kadar gereken işlemlerin köyde yapıldığını söyledi. Bu yöntemle ürünün katma değer kazandığını ve söz konusu değerin köyde kaldığını vurguladı.
Çöpoğlu, kooperatifte sezonluk olarak ortalama 12 kadının çalıştığını, sistemin büyümeye devam ettiğini ve yeni üyelerin kooperatife katıldığını dile getirdi. Fındığın yüksek katma değerli ürünler halinde hazırlanarak nihai tüketiciye ulaştırıldığını belirten Çöpoğlu, Paralı köyündeki uygulamanın fındık üreticileri için bir model niteliği taşıdığını ifade etti.
“Sakarya Çikolatası” Amerika’ya gönderildi
Paralı köyünde kooperatif bünyesinde hazırlanan ürünler arasında “Sakarya Çikolatası” da bulunuyor. Dubai çikolatasının gündemde olduğu dönemde adı öne çıkan ürünün Amerika’ya ihraç edildiği belirtildi. Köydeki üreticilerin ortak çabasıyla sürdürülen çalışma kapsamında, fındığın işlenerek nihai ürüne dönüştürülmesi ve elde edilen değerin üreticiye kazandırılması hedefleniyor.