Antalya’nın Akseki ve İbradı ilçelerinde, rakımı yüksek dağlık alanlarda kendiliğinden yetişen taş erikler olgunlaşma döneminde yöre halkı tarafından toplanıyor. Zorlu arazi şartlarında çuvallara doldurulan meyveler, büyük bir emekle dağlardan indirilerek araçlarla köylere getiriliyor.
Toplanan erikler burada yıkanıp temizleniyor. Daha sonra uzun süre kaynatılan meyveler süzülüyor ve elde edilen su yeniden kaynatılarak koyulaştırılıyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan taş eriği ekşisi, kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor.
Ekşinin hazırlanması saatler sürüyor
Dağ eriğinin toplanmasının ve işlenmesinin oldukça zahmetli olduğunu anlatan Şengül Tak, erikleri dağlardan çuvallarla indirdiklerini söyledi. Tak, köye getirilen meyvelerin yıkanıp temizlendikten sonra kaynatıldığını, ardından çuvallara konularak süzüldüğünü ve yeniden kaynatıldığını belirtti.
Taş eriğinden ekşi elde etmek için önce yaklaşık 5 saatlik kaynatma işlemi yapılıyor. Meyveler daha sonra süzülerek temizleniyor. Suyu ayrılan erik, yaklaşık 6 saat daha kaynatılıyor. Bu işlem sırasında su koyulaşarak ekşi kıvamına geliyor. Eriğin posası ve çekirdekleri ise süzme sırasında kesede kalıyor.
Geleneksel yöntemle hazırlanan ürünün yoğun olduğunu ifade eden Tak, en az 10 kilogram erikten 1 kilogram ekşi elde edilebildiğini söyledi. Tak, bu yıl deneme amacıyla toplam 100 kilogram dağ eriği ekşisi hazırladıklarını, gelecek yıl daha fazla üretim yapmayı planladıklarını belirtti.
Dağ eriği ekşisinin mutfakta salata ve çorba başta olmak üzere farklı yemeklerde kullanıldığını aktaran Tak, kurutulan eriğin de kış aylarında çorbalarda limon yerine değerlendirilebildiğini ifade etti.
Ekşi tarhananın lezzetinde taş erik kullanılıyor
Akseki’de yaşayan Ayşe Çelik, Toros Dağları’nda yetişen taş eriğin ilçenin tescilli yöresel lezzetlerinden ekşi tarhananın temel malzemeleri arasında yer aldığını söyledi. Erikler olgunlaştığında dağlara çıktıklarını anlatan Çelik, ağaçları değneklerle silkeleyerek meyveleri topladıklarını belirtti.
Ekşi tarhananın yapımında buğday yarması, domates ile kırmızı ve yeşil biber kullanılıyor. Bu malzemeler önce kaynatılıyor. Dağ eriği ise ayrı bir tencerede pişiriliyor ve çekirdekleri ayrılıyor. Ardından sıcak halde buğday yarmasının üzerine dökülerek karışım iyice harmanlanıyor.
Bir gece bekletilen karışım, ertesi gün sinilere serilerek gölgede kurumaya bırakılıyor. Kuruyan tarhana, kış aylarında pişirilerek sofralarda tüketiliyor. Çelik, tarhanaya asıl lezzeti veren malzemenin dağ eriği olduğunu söyledi.
Akseki ve çevresinde ekşi tarhananın kış hazırlıklarının önemli bir parçası olduğunu belirten Çelik, bu geleneğin yörede yaşatıldığını ifade etti. Taş erikten elde edilen ekşi suyun da salatalarda ve yemeklerde kullanıldığını aktaran Çelik, ürünü doğal ve lezzetli bulduklarını dile getirdi.
Akseki ve İbradı yöresinde doğal olarak yetişen taş erik; ekşi ve tarhananın yanı sıra reçel yapımında, kurutularak ve kışlık hazırlıklarda da değerlendiriliyor. Doğadan toplanan meyvenin geleneksel yöntemlerle işlenmesi, yöre mutfağının nesilden nesile aktarılmasına katkı sağlıyor.