Konya’da son dönemde etkili olan yağışların yeraltı sularına etkisi henüz ölçümlere belirgin biçimde yansımadı. Konya Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fetullah Arık, yağışların umut verici olduğunu ancak yeraltı suyundaki düşüşün devam ettiğini ifade etti.
Ekim döneminde toprağın yeterince nemlenmesinin önemine dikkat çeken Arık, çiftçilerin yeraltı suyuna daha fazla yüklenmek yerine yağışların oluşturduğu nemden yararlanması gerektiğini söyledi. Mevcut yağışlı dönemin bir süre daha devam etmesinin beklenmesinin faydalı olacağını belirten Arık, ekim konusunda acele edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Yeraltı Suyu İçin Kalıcı Planlama Çağrısı
Yeraltı suyunun korunması gerektiğini belirten Prof. Dr. Fetullah Arık, bölgedeki su kullanımına ilişkin daha etkin ve kalıcı planlamalar yapılması gerektiğini kaydetti. Arık, yağışların yeraltı suyunda henüz net bir artış oluşturmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Yağışlar bizleri biraz umutlandırdı ancak ölçümlerde maalesef bu etkinin yeraltı suyunda çok net bir şekilde görülmediğini hatta yeraltı suyundaki düşüşün devam ettiğini söyleyebiliriz. Dolayısıyla bu kış döneminde, ekim döneminde, toprağın nemlenmesi gerekiyor. Zaten şu anda ekim dönemindeyiz. Ancak çiftçilerimizin çok acele etmeden, mevcut yağışlı dönemin biraz daha devam etmesini beklemelerini umuyoruz.”
Çiftçilere, yeraltı suyunu kullanmak yerine yağışla nemlenen toprağa ekim yapmalarını tavsiye eden Arık, yeraltı suyunun herkes tarafından korunması gerektiğini söyledi. Arık, bu süreçte bölgedeki yeraltı suyu kullanımına yönelik planlamaların daha kalıcı hale getirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Obrukların 704’ü Konya’da
Konya Ovası ve çevresindeki obruk oluşumlarına da değinen Prof. Dr. Arık, bölgede yaklaşık 734 obruk bulunduğunu bildirdi. Bu obrukların 704’ünün Konya’da, diğerlerinin ise Karaman ve Aksaray’da yer aldığı belirtildi.
Obruk sayısında yükseliş görülmesine rağmen oluşum hızındaki artış ivmesinin bir miktar azaldığını ifade eden Arık, yalnızca bir yıllık gözlemle kesin sonuca ulaşmanın doğru olmayacağını söyledi. Önümüzdeki yıllarda meydana gelecek obrukların da izlenmesi gerektiğini belirten Arık, çiftçilerin aşırı yeraltı suyu kullanımının obruk oluşumunu tetikleyebileceğinin artık farkında olduğunu kaydetti.
Bölgede obruklarla ilgili çok sayıda çalışmanın sürdüğünü aktaran Arık, obruk oluşumlarının azalmasını ve tamamen durmasını umduklarını ifade etti.
Tasarruflu Sulama Ve Erken Uyarı Çalışmaları
Prof. Dr. Arık, Karatay Belediyesi ile birlikte yürütülen Avrupa Birliği projesi kapsamında yeraltı suyunun daha tasarruflu kullanılması için çözümler üzerinde çalışıldığını söyledi. Projede, daha az su kullanılırken verimin düşmemesi ve tasarruflu sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bahri Dağdaş Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin de çalışmalara katkı sunduğu belirtildi.
Devam eden çalışmalar kapsamında obrukların izlenmesi ve hareketliliğin belirli bir eşiği aştığı bölgelerde erken uyarı sistemleri oluşturulması üzerinde duruluyor. Arık, yeraltı suyunun daha tasarruflu kullanılması halinde obruk oluşumlarının azalabileceğini ifade etti.
Arık ayrıca Orta Anadolu Havzası’nda kalın bir tuz tabakasının bulunduğuna dikkat çekti. Yeraltındaki tuzlu kayalar ve tuzlu dağ olarak nitelendirilen yapıların zaman içinde çözünmesinin mümkün olduğunu belirten Arık, dünyanın bazı bölgelerinde tuzlu ve jipsli alanlarda obrukların yoğunlaştığını söyledi. Türkiye’de de Sivas, Çankırı ve Çorum bölgelerinde benzer durumların görüldüğünü kaydetti.