Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerinin satışına ve kullanımına yönelik yeni sınırlamalar içeren kanun teklifi hazırlığı hakkında değerlendirmelerde bulundu. Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulmasının öngörüldüğünü belirten Ergüder, taslakta çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumun korunmasına yönelik düzenlemelerin öne çıktığını söyledi.
2015’ten sonra doğanlara ömür boyu yasak planı
Taslakta yer alan en dikkat çekici başlıklardan birinin, 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara tütün ürünlerinin kullanımının, içiminin ve satışının hayat boyu yasaklanması olduğunu aktaran Ergüder, bu uygulamanın çocukları ve özellikle kız çocuklarını korumaya yönelik olduğunu ifade etti.
Ergüder, benzer düzenlemelerin İngiltere ve başka ülkelerde de hayata geçirildiğini belirterek, Türkiye’nin tütünle mücadele politikalarını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini dile getirdi. “Bizim ülke olarak yeniden bir silkelenmeye, politikaları gözden geçirmeye ihtiyacımız var.” diyen Ergüder, yeni kanun teklifinin bu kapsamda hazırlandığını kaydetti.
2040’tan sonra üretim ve satış için yasaklama hedefi
Kanun taslağındaki bir diğer önemli düzenlemenin ise 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen yasaklanması olduğunu belirten Ergüder, bazı ülkelerin bu konuda Türkiye’den daha erken tarihler açıkladığını söyledi. Ergüder; İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya’yı bu ülkeler arasında sıraladı.
Dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığına dikkat çeken Ergüder, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütünün Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesinden sonra pek çok ülkede tütün kullanım oranlarının gerilediğini aktaran Ergüder, Türkiye’de ise son yıllarda yeniden artış görüldüğünü söyledi.
Türkiye’de sigara satışları arttı
Türkiye’nin 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzaladığını, 2008’de de kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemeyi hayata geçirdiğini hatırlatan Ergüder, bu adımların dünyaya örnek bir mücadele ortaya koyduğunu ifade etti. Buna karşın özellikle kadınlar ve gençler arasında tütün kullanımında artış yaşandığını belirtti.
Ergüder, kadınlarda sigara kullanımının son 10-15 yılda belirgin biçimde arttığını söyleyerek, “Kadınlarda sigara içme oranındaki artış yüzde 40-50 civarında. 15-24 yaş grubu kadınlarda ise kullanım oranı yüzde 90’ı aşmış durumda.” dedi.
Türkiye’de sigara satışlarının da yükseldiğini bildiren Ergüder, 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan satışların 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını açıkladı. Türkiye’de bir “akciğer kanseri salgını” bulunduğunu belirten Ergüder, her yıl yaklaşık 35 bin kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı nedeniyle akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini söyledi.
Açık alanlar için özel sigara içme bölümleri
Taslakta kapalı alanların yanı sıra açık alanlara ilişkin düzenlemelerin de bulunduğunu belirten Ergüder, lokantaların hem açık hem de kapalı alanlarında sigara içilmesinin tamamen yasaklanmasının planlandığını ifade etti. Parklarda, bahçelerde ve kamu binalarının bahçelerinde dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme alanları oluşturulacağını aktaran Ergüder, sigara kullanmak isteyenlerin bu bölümleri kullanabileceğini söyledi.
Ergüder, düzenlemenin çocuk ve gençlerin sigara kullanımını normalleştiren görüntülerle karşılaşmasını önlemeyi amaçladığını belirtti.
Standart paket ve kimlik doğrulama düzenlemesi
Kanun teklifinde sigara paketlerine ilişkin standart paket uygulamasının da yer alacağını açıklayan Ergüder, özellikle 2012’den sonra kadınlara yönelik olarak piyasaya sürülen ince ve “slim” sigaraların standart paket uygulamasıyla ortadan kalkacağını söyledi.
Çocukların ve gençlerin korunması amacıyla kimlik doğrulama sisteminin de gündemde olduğunu belirten Ergüder, 18 yaşından küçüklerin kredi kartıyla bu ürünleri satın almasının kesinlikle imkânsız hale getirileceğini ifade etti. Ayrıca sigara paketlerine “sağlık vergisi” getirilmesinin planlandığını, bu vergiden elde edilecek gelirin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılacağını kaydetti.
Ergüder, 1996 ve 2008 yıllarında çıkarılan tütün kontrol düzenlemelerinin sigara kullanımının azaltılmasına katkı sağladığını söyledi. Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirilen saha araştırmasına da değinen Ergüder, kanun hazırlıklarına toplum desteğinin yüzde 90’ın üzerinde olduğunu, sigara kullananlar arasındaki desteğin ise yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunduğunu belirtti.