ÖZEL HABER - Mehmet Rumet SOYLU
31 Mart 2024 yerel seçimleri, Türkiye siyasetinde önemli bir kırılma noktası oluşturdu. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 35 yıl aradan sonra yerel seçimlerde ülke genelinde birinci parti olurken, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) uzun yıllar sonra ciddi bir gerileme yaşadı. Ancak seçim gecesi ortaya çıkan siyasi harita, sonraki iki buçuk yılda belediye başkanlarının parti değişiklikleri, başkanvekili atamaları, görevden uzaklaştırmalar ve kayyum uygulamalarıyla aynı kalmadı.
Seçim Gecesindeki Tablo
YSK’nın açıkladığı kesin sonuçlara göre 30 büyükşehir belediyesinin 14’ünü CHP, 12’sini AK Parti, 3’ünü DEM Parti ve 1’ini Yeniden Refah Partisi kazandı.
51 il belediyesinde ise CHP 21, AK Parti 12, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) 8, DEM Parti 7, İYİ Parti 1, Yeniden Refah Partisi 1 ve Büyük Birlik Partisi 1 belediye başkanlığı elde etti.
İlçe ve belde belediyelerinde ise AK Parti daha güçlü bir sonuç aldı. 919 ilçenin 346’sında AK Parti, 314’ünde CHP, 114’ünde MHP, 57’sinde DEM Parti ve 37’sinde Yeniden Refah Partisi adayları seçildi. 316 beldede AK Parti 168, MHP 96, CHP 60 ve Yeniden Refah Partisi 24 belediye başkanlığı kazandı.
Bu sonuçlar, seçim gecesinin temel görünümünü ortaya koydu: Büyükşehir ve il belediyelerinde CHP üstünlüğü, ilçe ve beldelerde ise AK Parti’nin güçlü konumu.
Seçim Sonrası Transferler
31 Mart 2024’ün ardından özellikle küçük ve orta ölçekli belediyelerde seçilmiş başkanların AK Parti’ye katılması, siyasi dengelerin değişmesine yol açtı. Başkanlar bu kararlarını daha iyi hizmet verebilmek, merkezi hükümetle daha uyumlu çalışmak veya belediyelere daha fazla kaynak sağlamak gibi gerekçelerle açıkladı. Bazı geçişlerde ise siyasi baskı ve soruşturma iddiaları gündeme geldi.
Seçim sonrasında AK Parti’ye katılan belediye başkanları içinde en büyük grup, Yeniden Refah Partisi’nden seçilenlerden oluştu. Bu kapsamda 34 belediye başkanı Yeniden Refah Partisi’nden, 17 belediye başkanı CHP’den, 9 belediye başkanı İYİ Parti’den, 7 bağımsız belediye başkanı, 3 DEVA Partisi’nden, 2 Saadet Partisi’nden, 1 Demokrat Parti’den ve 2 DEM Parti’den seçilmiş başkan AK Parti’ye geçti.
Transfer sayılarına ilişkin kaynaklarda, başkanvekillerinin hesaba dahil edilip edilmemesi ve geçişlerin hangi tarihe göre sınıflandırıldığına bağlı olarak küçük farklılıklar bulunabiliyor.
Yeniden Refah Partisi’nden AK Parti’ye Geçişler
Yeniden Refah Partisi, 31 Mart 2024 seçimlerinde 1 büyükşehir, 1 il, 39 ilçe ve 24 belde olmak üzere toplam 65 belediye başkanlığı kazanmıştı. Ancak seçimden sonraki süreçte bu belediyelerin önemli bir bölümünde başkanlar AK Parti’ye katıldı. Böylece seçim gecesi Yeniden Refah Partisi lehine oluşan siyasi etkinin bir kısmı zaman içinde AK Parti’ye yöneldi.
CHP’den Geçişlerin Siyasi Etkisi
CHP’den AK Parti’ye geçen belediye başkanlarının sayısı, Yeniden Refah Partisi’nden gerçekleşen geçişler kadar yüksek olmadı. Buna karşın bu değişiklikler, CHP’nin 31 Mart 2024 seçimlerinin birinci partisi olması ve İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Adana gibi önemli büyükşehirlerde başarı kazanması nedeniyle daha fazla dikkat çekti.
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, Afyonkarahisar Belediye Başkanı Burcu Köksal ve çok sayıda ilçe belediye başkanının AK Parti’ye katılması, bu sürecin öne çıkan örnekleri arasında yer aldı. 30 Eylül 2026 itibarıyla CHP’den seçilip AK Parti’ye geçen belediye başkanı sayısı 17 olarak açıklanmıştı.
İzmir’deki Değişim
7 Ekim 2026’da İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AK Parti’ye katılması, parti değişiklikleri açısından sürecin en dikkat çekici gelişmelerinden biri oldu. Tugay, 31 Mart 2024 seçimlerinde CHP’nin adayı olarak yaklaşık yüzde 49 oy alarak İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı seçilmişti.
İzmir, CHP’nin Türkiye’de en güçlü olduğu kentlerden biri. AK Parti ise bugüne kadar İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığını seçim yoluyla kazanamamıştı. Bu nedenle Tugay’ın parti değişikliği, 31 Mart 2024’te sandıkta oluşan tablonun seçim dışındaki siyasi gelişmelerle ne ölçüde değişebildiğini gösteren önemli bir örnek olarak öne çıktı.
Sandık Sonucu Ve Sonraki Tablo
31 Mart 2024 seçimlerinde seçmen sandıkta bir tercih yaptı. Sonraki iki buçuk yılda ise belediye başkanlarının parti değiştirmesi, bazı başkanların bağımsız kalması, görevden uzaklaştırmalar, kayyum atamaları ve belediye meclislerindeki dengelerin değişmesi farklı bir görünüm oluşturdu.
Bu nedenle seçim sonucu ile seçim sonrasında yaşanan siyasi transferleri aynı anlamda değerlendirmemek gerekiyor. 31 Mart 2024, sandığın verdiği mesajı; 2024-2026 dönemi ise seçim sonrasında değişen siyasi dengeleri ifade ediyor. Türkiye’nin belediye haritasını anlamak için bu iki ayrı dönemi birlikte değerlendirmek gerekiyor.