Hakkari’nin Yüksekova ilçesine yaklaşık 50 kilometre uzaklıktaki Yeşiltaş köyünde bulunan su değirmeni, uzun yıllardır suyun gücüyle dönmeye devam ediyor. Yüz yıllık çınar ağacının gölgesinde yer alan değirmen, geçmişte olduğu gibi bugün de köylülerin getirdiği bulgur, mısır ve buğdayı geleneksel yöntemlerle öğütüyor.
Neredeyse bir buçuk asır önce yapıldığı söylenen değirmen, yalnızca Yeşiltaş köyüne değil, Dağlıca bölgesindeki diğer köylere de hizmet veriyor. Değirmenin taşları, suyun hareketiyle çalışırken ürünlerin doğal yapısının korunmasına katkı sağlıyor.
47 yıldır değirmenin başında
Ailesinden kalan su değirmenini 47 yıldır işleten Hüseyin Kartal, mesleği dedesinden öğrendiğini söyledi. Kartal’ın aktardığına göre değirmen önce dedesi, ardından babası ve amcaları tarafından işletildi. Daha sonra aile mirasını kendisi devralan Kartal, yıllardır değirmenin başında çalışıyor.
Değirmende mısır, buğday ve bulgurun yanı sıra öğütülebilecek ürünlerin un haline getirildiğini belirten Kartal, su değirmeninin en önemli özelliğinin ürünleri yakmadan ve doğallığını bozmadan öğütmesi olduğunu ifade etti.
Hüseyin Kartal, değirmenin bölge için taşıdığı önemi şu sözlerle anlattı: “Yaklaşık 47 yıldır ben çalıştırıyorum. Burada mısır, buğday ve bulgur gibi öğütebilecek her şeyi un haline getiriyoruz. Hakkari bölgesinde bununla birlikte birkaç tane daha vardı. Onlar da bozuldu, sadece bu kaldı. Bu da bölgemiz ve köyümüz için bir eserdir.”
Teknolojiye rağmen üretim sürüyor
Kartal, geçmişte değirmende daha yoğun üretim yapıldığını, bugün ise teknolojinin ilerlemesiyle geleneksel su değirmenlerinin sayısının azaldığını belirtti. Buna rağmen değirmeni çalıştırmayı sürdüren Kartal, şu anda yaklaşık 25-30 teneke un öğüttüklerini söyledi.
Bir tenekenin yaklaşık 15 kilogram geldiğini ifade eden Kartal, öğütülen her tenekeden bir kilogram aldığını aktardı. Köyde çiftçilik de yapan Kartal, tarımsal faaliyetlerinin yanı sıra ailesinden kalan su değirmenini işletmeye devam ediyor.
Su değirmeninin kendisi için yalnızca bir geçim kaynağı olmadığını vurgulayan Kartal, burayı aynı zamanda ailesinden kalan bir miras olarak gördüğünü dile getirdi. Değirmenin yıllardır ayakta kalmasını ve çalışmasını, atalarından devraldığı mesleği sürdürmenin bir parçası olarak değerlendiriyor.
Değirmenle birlikte çocuklarını büyüttü
67 yaşındaki Hüseyin Kartal, yıllardır değirmenin başında çalışırken bir yandan da çocuklarını büyütüp okuttuğunu anlattı. Beşi erkek, dördü kız olmak üzere 9 çocuğu bulunan Kartal, çocuklarının tamamını okutmayı başardığını söyledi.
Kartal, çocuklarından birinin üniversiteyi bitirdiğini, diğerlerinin ise şehir merkezinde çalıştığını belirtti. Değirmen, onun için yalnızca ürünlerin öğütüldüğü bir yer değil, aynı zamanda ailesinin geçimini sağladığı ve çocuklarının geleceğine katkı sunduğu bir yaşam alanı oldu.
47 yıldır değirmeni işleten Kartal, çocuklarının da bu mirasa sahip çıkmasını ve su değirmenini gelecek kuşaklara aktarmasını istiyor. Yeşiltaş köyündeki tarihi değirmen, bugün daha düşük yoğunlukta çalışsa da suyun gücü ve geleneksel üretim yöntemiyle zamana direniyor.