ABD ile İran arasındaki gerilim ekonomik alanda yeni bir boyut kazandı. İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden geçiş yapan gemilere sağlanan bazı hizmetler karşılığında ücret alınmasını öngören düzenlemenin ardından Washington yönetimi, Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırma kararı aldı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı açıklamada İran’ın uluslararası finansal ağlarını ve gelir kaynaklarını hedef alan yeni yaptırım stratejisinin devreye sokulduğunu duyurdu. Bessent’in açıkladığı yeni kampanyanın finans, petrol gelirleri, altın, teknoloji, havacılık, deniz taşımacılığı ve dijital varlıklarla bağlantılı alanları kapsaması bekleniyor.
ABD İran’ın Ekonomik Bağlantılarını Hedef Alacak
Bessent, ABD’nin İran’ın küresel ekonomik sistemle bağlantılarını sınırlandırmayı amaçladığını belirterek yeni dönemde yalnızca İran merkezli kişi ve kuruluşların değil, Tahran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren yabancı şirket ve finansal yapıların da mercek altına alınabileceği mesajını verdi.
Yeni strateji kapsamında özellikle İran’ın petrol gelirleri, uluslararası ödeme kanalları, altın ticareti, gemicilik faaliyetleri ve teknolojiye erişiminin hedef alınacağı bildirildi. Washington yönetimi ayrıca İran ile ticari ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkelerdeki şirketlere yönelik ikincil yaptırımların kapsamını genişletme sinyali verdi.
Bessent’ten Çok Sert Mesaj
ABD Hazine Bakanı Bessent, yeni yaptırım politikasını açıklarken İran’ın küresel finansal bağlantılarına karşı “benzeri görülmemiş” bir ekonomik operasyon başlatıldığını söyledi.
Bessent’in açıklamalarına göre Washington’un temel hedefi, İran yönetiminin gelir sağlayabildiği uluslararası ekonomik kanalları mümkün olduğunca sınırlandırmak ve Tahran üzerindeki mali baskıyı artırmak.
Yeni hamle uluslararası basında “Operation Economic Outcast” adıyla duyuruldu. ABD yönetiminin, İran’la ticaret yapan ülke ve şirketlere de ilişkilerini sona erdirmeleri yönünde baskıyı artırabileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı Kararı Gerilimi Artırdı
Washington’un açıklaması, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin yeni düzenleme hazırlıklarıyla aynı döneme denk geldi.
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. ABD daha önce de bölgede geçiş ücreti uygulanmasına yönelik girişimlere karşı çıkmış, Mayıs 2026’da Umman’ı bu tür bir sistemin kurulmasına doğrudan veya dolaylı destek vermemesi konusunda uyarmıştı.
İran tarafı ise gemilere sağlanan güvenlik, seyir, çevre, sigorta ve benzeri hizmetler karşılığında ücret alınmasının uluslararası hukuk çerçevesinde değerlendirilebileceğini savunuyor.
İran’la Ticaret Yapan Ülkelere de Mesaj
Yeni yaptırım stratejisinin en dikkat çekici yönlerinden biri, İran’ın ticaret ortaklarını da kapsayabilecek olması.
Financial Times’ın aktardığına göre ABD yönetimi, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren ülke ve şirketlere belirli süreler tanıyabileceğini, buna rağmen ticaretin devam etmesi halinde ABD finans sistemine erişimin sınırlandırılması dahil yeni yaptırımlar uygulanabileceğini bildirdi.
Ancak Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Irak gibi İran’ın önemli ticaret ortaklarına yönelik doğrudan yeni yaptırım kararlarının ilk aşamada açıklanmadığı bildirildi.
Gözler Washington ve Tahran’dan Gelecek Yeni Açıklamalarda
ABD’nin yeni ekonomik baskı politikası, iki ülke arasındaki gerilimin önümüzdeki dönemde daha da artabileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
İran yönetiminin yeni yaptırım hamlesine nasıl karşılık vereceği, Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemenin nihai olarak yürürlüğe girip girmeyeceği ve Washington’un üçüncü ülkelere yönelik ikincil yaptırımları ne ölçüde uygulayacağı uluslararası piyasalar tarafından yakından takip ediliyor.