Antalya’nın Akseki ilçesinde Toros Dağları’nın doğal bitki örtüsünün önemli parçalarından menengiçte hasat dönemi başladı. Yörede “çöğre” olarak adlandırılan menengiç meyvesi, ekim ayında olgunlaşmasının ardından orman köylüleri tarafından dağlık alanlardan toplanıyor. Bu yıl yağışların artması, ağaçlardaki meyve miktarının yükselmesini sağladı.
Toplanan menengiçler temizlenip yıkandıktan sonra kurutuluyor. Meyvelerin bir bölümü kış aylarında kuruyemiş olarak tüketilirken bir bölümü kahve ve yöresel yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılıyor. Menengiçten yağ da çıkarılıyor. Ürünün kilogramı 250-300 liradan, elde edilen yağın litresi ise 1.200 liradan satışa sunuluyor. Yağ çıkarma işleminin ardından kalan posa da hayvan yemi olarak değerlendiriliyor.
Günde 35-40 Kilogram Menengiç Topluyorlar
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, orman köylüsü oldukları için dağların sunduğu doğal zenginliklerden yararlanmaya çalıştıklarını söyledi. Ekim ayında olgunlaşan menengiçleri toplamaya başladıklarını belirten Kara, hasadın zahmetli olduğunu ifade etti.
Bir günde 35-40 kilogram menengiç topladıklarını anlatan Kara, “Orman köylüsü olduğumuz için dağların bütün zenginliğinden yararlanmaya çalışıyoruz. Yöremizde çöğre olarak bilinen menengiç toplama zamanı geldi. Ekim ayında olgunlaşınca toplamaya başlıyoruz. Bir günde 35-40 kilogram topluyoruz. Toplaması oldukça zor. Topladıktan sonra temizleyip yıkıyoruz ve kurutuyoruz. Herkes bunun kıymetini bilmez. Bizim yörede birçok insan topluyor” dedi.
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven de bu yıl menengiç ağaçlarında meyvenin oldukça bol olduğunu dile getirdi. Sepetlerle dağlara çıkarak ürün topladıklarını belirten Güven, menengiçleri hem yağ elde etmek hem de kış aylarında tüketmek için değerlendirdiklerini söyledi.
Güven, “Özel sepetimizle dağlara çıkıp günde 30-40 kilogram menengiç topluyoruz. Bu yıl oldukça bol. Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor. Bu yıl meyvesi çok fazla. Allah’ım bol verdi. Maşallah, ağaçlarda oldukça bol meyve var. Bunun yağını çıkarıyoruz. Hem yağ olarak kullanıyoruz hem de kışın kuruyemiş olarak tüketiyoruz. Menengiç oldukça yağlı bir meyve” diye konuştu.
Üç Kilogram Meyveden Bir Kilogram Yağ Çıkıyor
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Abdullah Güven ise Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde ettiğini belirtti. Menengiç toplama döneminin başladığını aktaran Güven, kendi topladığı ürünlerin yanı sıra köylülerin getirdiği meyvelerden de yağ çıkardığını söyledi. Bu yıl yağışların etkisiyle menengiçin bol olduğunu ifade eden Güven, yörede çöğre olarak bilinen ürünün doğal ortamında kendiliğinden yetiştiğini kaydetti.
Güven, “Ben bitkilerden yağ çıkarma işi yapıyorum. Yörede çöğre olarak bilinen melengiç meyvesinin toplama zamanı geldi. Toros Dağları’nda doğal ortamında kendiliğinden yetişen bu meyve, bu yıl yağışlı havalar nedeniyle bol miktarda oldu. Kendim de toplayıp yağını çıkarıyorum. Köylülerin getirdikleri melengiçlerden de yağ elde ediyorum” dedi.
Menengicin yörede eskiden beri bilinen bir meyve olduğunu anlatan Güven, “Hatta bu meyve için eskiden ‘Çöğre ağacı’ diye türkü bile yapılmış” ifadelerini kullandı.
Menengiç meyvesinin yağ oranının yüksek olduğunu belirten Güven, yaklaşık üç kilogram meyveden bir kilogram yağ elde edildiğini söyledi. Farklı yörelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik adlarıyla da anılan meyve, kurutularak kahve yapımında kullanılıyor. Ayrıca çeşitli yöresel yiyeceklerin hazırlanmasında değerlendiriliyor.
Yağ çıkarma işleminin ardından kalan posanın da ekonomik değer taşıdığını belirten Güven, bu kısmın hayvan yemi olarak satıldığını ifade etti. Güven, “Menengiçin yağını çıkardıktan sonra kalan posasını da değerlendiriyoruz. Posasını hayvan yemi olarak satıyoruz. Böylece meyvenin yalnızca yağından değil, geriye kalan kısmından da yararlanıyoruz. Ayrıca menengiç kahvesi de yapıyoruz” dedi.
Menengiçlerin toplandıktan sonra temizlenip suyla çalkalandığını ve süzüldüğünü anlatan Güven, ardından tuzlanarak serilip kurutulduğunu söyledi. Tuzlama yapılmadığında meyvenin bozulabileceğini belirten Güven, menengicin geçmişte ataları tarafından da yoğun şekilde kullanıldığını kaydetti.
Akseki ve çevresindeki dağlık alanlarda doğal olarak yetişen menengiç, sonbahar aylarında orman köylülerinin önemli uğraşları arasında yer alıyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan ürün, farklı kullanım alanları ve satış değeri sayesinde yöre halkının aile bütçesine katkı sağlıyor.