Antalya’nın Akseki ilçesinde Toros Dağları’nın doğal ortamında yetişen menengiç meyvesinde hasat dönemi başladı. Yörede “çöğre” olarak bilinen menengiç, bu yıl yağışların da etkisiyle ağaçlarda bol miktarda meyve verdi. Ekim ayında olgunlaşan ürün, orman köylüleri tarafından dağlık alanlardan toplanarak farklı şekillerde değerlendiriliyor.
Toplanan menengiçlerin bir bölümü kurutularak kış aylarında kuruyemiş olarak tüketiliyor. Meyveler ayrıca kahve ve çeşitli yöresel yiyeceklerin yapımında kullanılıyor. Menengiçten yağ da çıkarılırken, ürünün kilogramı 250-300 liradan, elde edilen yağın litresi ise 1.200 liradan satışa sunuluyor. Yağ çıkarma işleminden sonra geriye kalan posa da hayvan yemi olarak değerlendiriliyor.
Günde 35-40 Kilogram Menengiç Topluyorlar
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, orman köylüsü oldukları için dağların sunduğu doğal zenginliklerden yararlanmaya çalıştıklarını söyledi. Ekim ayında olgunlaşan menengiçleri toplamaya başladıklarını belirten Kara, hasat işleminin zahmetli olduğunu dile getirdi.
Bir günde 35-40 kilogram menengiç topladıklarını anlatan Kara, “Orman köylüsü olduğumuz için dağların bütün zenginliğinden yararlanmaya çalışıyoruz. Yöremizde çöğre olarak bilinen menengiç toplama zamanı geldi. Ekim ayında olgunlaşınca toplamaya başlıyoruz. Bir günde 35-40 kilogram topluyoruz. Toplaması oldukça zor. Topladıktan sonra temizleyip yıkıyoruz ve kurutuyoruz. Herkes bunun kıymetini bilmez. Bizim yörede birçok insan topluyor” dedi.
Yağ Ve Kuruyemiş İçin Değerlendiriliyor
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven de bu yıl menengiç ağaçlarında meyvenin oldukça bol olduğunu söyledi. Özel sepetlerle dağlara çıktıklarını ve günde 30-40 kilogram menengiç topladıklarını belirten Güven, elde ettikleri ürünleri hem yağ çıkarmak hem de kış aylarında tüketmek için kullandıklarını ifade etti.
Güven, “Özel sepetimizle dağlara çıkıp günde 30-40 kilogram menengiç topluyoruz. Bu yıl oldukça bol. Akseki’de, Toros Dağları’nda doğal ortamında yetişiyor. Bu yıl meyvesi çok fazla. Allah’ım bol verdi. Maşallah, ağaçlarda oldukça bol meyve var. Bunun yağını çıkarıyoruz. Hem yağ olarak kullanıyoruz hem de kışın kuruyemiş olarak tüketiyoruz. Menengiç oldukça yağlı bir meyve” diye konuştu.
Üç Kilogram Meyveden Bir Kilogram Yağ
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Abdullah Güven ise Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde ettiğini belirtti. Menengiç toplama döneminin başladığını söyleyen Güven, hem kendisinin ürün topladığını hem de köylülerin getirdiği meyvelerden yağ çıkardığını aktardı.
Bu yıl yağışlı havaların etkisiyle menengiçin bol olduğunu ifade eden Güven, “Ben bitkilerden yağ çıkarma işi yapıyorum. Yörede çöğre olarak bilinen melengiç meyvesinin toplama zamanı geldi. Toros Dağları’nda doğal ortamında kendiliğinden yetişen bu meyve, bu yıl yağışlı havalar nedeniyle bol miktarda oldu. Kendim de toplayıp yağını çıkarıyorum. Köylülerin getirdikleri melengiçlerden de yağ elde ediyorum” dedi.
Menengiçin yörede uzun yıllardır bilinen bir meyve olduğunu söyleyen Güven, “Hatta bu meyve için eskiden ‘Çöğre ağacı’ diye türkü bile yapılmış” ifadelerini kullandı.
Meyvenin yağ oranının yüksek olduğunu belirten Güven, yaklaşık üç kilogram menengiçten bir kilogram yağ elde edildiğini kaydetti. Menengiçin farklı bölgelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik adlarıyla da anıldığını anlatan Güven, kurutulan meyvelerin kahve yapımında ve çeşitli yiyeceklerde kullanıldığını söyledi.
Posası Hayvan Yemi Olarak Kullanılıyor
Menengiçten yağ çıkarıldıktan sonra kalan posanın da değerlendirildiğini aktaran Güven, bu kısmın hayvan yemi olarak satıldığını belirtti. Güven, “Menengiçin yağını çıkardıktan sonra kalan posasını da değerlendiriyoruz. Posasını hayvan yemi olarak satıyoruz. Böylece meyvenin yalnızca yağından değil, geriye kalan kısmından da yararlanıyoruz. Ayrıca menengiç kahvesi de yapıyoruz” dedi.
Toplanan meyvelerin önce eve getirildiğini, temizlenip suyla çalkalandıktan sonra süzüldüğünü anlatan Güven, geleneksel kurutma yöntemine ilişkin şunları söyledi: “Bu bitki toplandıktan sonra eve getiriliyor, temizleniyor, suyla çalkalanıp süzülüyor. Daha sonra tuzlanarak serilip kurutuluyor. Tuzlanmazsa bu meyve bozulur. Eskiden atalarımız menengiçi çok kullanırdı.”
Akseki ve çevresindeki dağlık alanlarda doğal olarak yetişen menengiç, sonbahar döneminde orman köylülerinin önemli uğraşları arasında yer alıyor. Geleneksel yöntemlerle işlenen ürün, elde edilen yağ, kahve, kuruyemiş ve hayvan yemiyle yöre halkının aile bütçesine katkı sağlıyor.