Birleşik Krallık bünyesindeki İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da ayrılıkçı taleplerin yeniden gündeme gelmesi, Londra yönetiminin geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi. GZT YouTube kanalında GZT Yayın Yönetmeni Doğukan Gezer'in konuğu olan Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Müstafi Tümamiral Prof. Dr. Cihat Yaycı, ada içindeki siyasi hareketliliği ve Birleşik Krallık'ın küresel siyasetteki rolünü değerlendirdi.
GZT YouTube Harita programında konuşan Yaycı, İskoçya'nın bağımsızlık talebine, Kuzey İrlanda'nın İrlanda ile birleşme yönündeki yaklaşımına ve Galler'deki daha fazla egemenlik arayışına dikkat çekti. Bu gelişmelerin Londra açısından yalnızca siyasi bir tartışma olmadığını belirten Yaycı, olası ayrılıkların Birleşik Krallık'ın toprak bütünlüğü ve stratejik kapasitesi üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Birleşik Krallık'ta Ayrılık Prosedürü Tartışması
Birleşik Krallık'ın yazılı bir anayasaya sahip olmadığını ve ayrılmaya ilişkin net bir prosedür bulunmadığını ifade eden Yaycı, bu durumun olası dağılma senaryolarını daha karmaşık hale getirdiğini belirtti. Yaycı, “Birleşik Krallığın yazılı bir anayasası yok. Ama ayrılmaya dair bir prosedür de yok. Yani nasıl ayrılır? Şimdi burası tabii çok enteresan bir şey.” sözleriyle mevcut yapıya ilişkin değerlendirmesini aktardı.
İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın Birleşik Krallık'tan ayrılması halinde sınırların ve bölgesel dengelerin değişeceğini söyleyen Yaycı, İskoçya'nın barışçıl bir referandum yoluyla bağımsızlığını kazanabileceğini belirtti. Yaycı, “İskoçya hem de barışçıl bir biçimde tekrar referandum yapıp ayrılabilir küçülür. Zaten İngiltere dediğiniz yer aslında Türkiye'nin dörtte biri kadardır. Bu bölgede ciddi şekilde İskoçya gider, Kuzey İrlanda gider. Burası Avrupa Birliği toprağı olur” ifadelerini kullandı.
Yaycı, Londra açısından kritik bir başka başlığın nükleer kapasite olduğunu vurguladı. İngiltere'nin nükleer denizaltı üslerinin İskoçya'da bulunduğunu hatırlatan Yaycı, İskoçya'nın ayrılması halinde Birleşik Krallık'ın nükleer caydırıcılığı bakımından önemli bir kayıp yaşanabileceğini dile getirdi.
Cardiff'teki Temaslar Londra'nın Gündeminde
Amiral Cihat Yaycı, Kuzey İrlanda, İskoçya ve Galler başbakanlarının Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya gelmesinin Londra'da dikkat çektiğini de söyledi. Bu görüşmenin, bölgedeki farklı siyasi hedeflerin ortak bir zeminde görünür hale gelmesi açısından önem taşıdığını belirten Yaycı, 1998 tarihli Hayırlı Cuma Anlaşması sonrasında silah bırakan yapıların siyasi hedeflerini koruduğuna işaret etti.
Yaycı, üç bölgenin taleplerini şu sözlerle özetledi: “İskoçya'nın amacı bir kere bağımsız İskoçya olmak. Galler daha fazla egemenlik ve kısmi bağımsızlık, tam olarak ayrılma taraftarı pek değil gibi gözüküyor. Ve Kuzey İrlanda'nın tutumu ‘Ben İrlanda'yla birleşeceğim. Bunu kimse önleyemez’ diyor.”
Bu tabloya göre liderlerin doğrudan bir ayrılık ilanı yapmasalar da kendi siyasi rotalarını belirleme hakkını saklı tuttuklarını aktaran Yaycı, mevcut temasların gelecekteki adımlar için zemin oluşturabileceğini ifade etti.
Londra'nın İsrail Ve Körfez Politikası
İngiltere'nin İsrail'e yönelik tutumu ile tarihsel sömürge geçmişi arasındaki ilişkiye de değinen Yaycı, Londra'nın attığı diplomatik adımların samimiyetinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. İngiltere'nin etki alanındaki bölgelerde önemli bir Müslüman nüfus bulunduğunu belirten Yaycı, Körfez ülkelerinin arkasındaki gücün İngiltere olduğunu savundu.
Yaycı, “Şunu unutmamak lazım. İngiltere İsrail'e tam anlamıyla karşıdır demek çok cesurca bir şey olur. İngiltere sömürgeleri olan bir devlettir. Hala dünyanın her tarafında sömürgeleri vardır. Ve bu sömürgelerinde Müslüman nüfus çok fazladır. Körfez ülkelerinin arkasındaki güç aslında İngiltere'dir. Dolayısıyla İngiliz hegemonyası İsrail'in yanında tam durulması durumunda sarsılır.” dedi. Londra'nın söylem ve davranışlarının ne ölçüde samimi olduğunun ortaya konulması için bir “samimiyet testi” yapılması gerektiğini ifade etti.
İngiltere-Rusya Gerilimine Perde Arkası Vurgusu
İngiltere ile Rusya arasındaki gerilimi de değerlendiren Yaycı, iki ülkenin geçmişte Yunanistan'ın kuruluşunda ve her iki dünya savaşında aynı safta yer aldığını hatırlattı. Günümüzdeki karşıtlık söylemlerine temkinli yaklaşılması gerektiğini belirten Yaycı, İngiltere'nin Ukrayna'yı Rusya'ya karşı en fazla teşvik eden ve destekleyen ülke olduğunu söyledi.
Siber saldırılar, iç politikalara müdahaleler ve vekalet yoluyla mücadelelerin sürdüğünü belirten Yaycı, kamuoyuna yansıyan görüntü ile perde arkasındaki çıkarların birbirinden farklı olabileceği uyarısında bulundu. Yaycı, “Sana gösterilene değil, arkasına bak. Kuklayı, bu tiyatroyu kim oynatıyor? Ona bak. Niçin böyle yapılıyor? Ona bak.” ifadelerini kullandı.
Yaycı ayrıca yaptırımların arka kanallardan delindiğini ve küresel piyasalarda çelişkili politikalar izlendiğini savundu. İngiliz-Rus düşmanlığının kamuoyuna yansıyan biçimiyle doğrudan bir çatışmaya dönüşmediğini belirten Yaycı, gelişmelerin görünen tarafı kadar arka planındaki siyasi ve ekonomik çıkarlarla birlikte ele alınması gerektiğini dile getirdi.