Zonguldak’ın kuş varlığı üzerine uzun yıllardır araştırmalar yürüten Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Sözen, Filyos’ta yaptığı gözlem sırasında kent için önemli bir keşfe imza attı. Ornitoloji dersi kapsamında öğrencileriyle bölgede saha çalışması yapmayı planlayan Sözen, öğrencilerinden önce sabahın erken saatlerinde Filyos Irmağı çevresine gitti.
Irmak kenarında gözlem yaptığı sırada önünden uçan bir baykuş gören Sözen, fotoğraf makinesiyle kuşu görüntüledi. Fotoğraf üzerinde yaptığı incelemede kuşun kır baykuşu olduğunu belirleyen Sözen, türün Zonguldak’taki mevcut kuş kayıtlarında yer almadığını tespit etti.
Gözlemin ardından fotoğrafı kentteki diğer kuş gözlemcileriyle paylaşan Sözen, yapılan değerlendirmeler sonucunda kır baykuşunun Zonguldak’ta daha önce kayıt altına alınmadığını doğruladı. Böylece tür, kentin kuş listesine 10 Ekim 2026 itibarıyla 320’nci kuş türü olarak eklendi.
“Zonguldak’ta İlk Kez Karşılaştım”
Karşılaşmanın kendisi açısından da sürpriz olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Sözen, kır baykuşunu yaklaşık 5-6 yıl önce Amasya’da fotoğrafladığını, ancak Zonguldak’ta bu türü ilk kez gördüğünü söyledi.
Sözen, gözlem anını şu sözlerle anlattı: “Öğrencilerimizle Filyos’ta kuş gözlemi yapacaktık. Ben sabah çok erken saatte bölgeye gittim. Irmak kenarında gözlem yaparken bir baykuş önümden uçarak geçti. Fotoğraf makinem hazır olduğu için hemen görüntüsünü aldım. Fotoğrafı incelediğimde bunun kır baykuşu olduğunu gördüm. Daha önce Amasya’da fotoğraflamıştım ancak Zonguldak’ta hiç karşılaşmamıştım. Bu nedenle oldukça heyecanlandım.”
Fotoğrafı “Zonguldak kuşçuları” adıyla oluşturulan WhatsApp grubunda paylaştığını belirten Sözen, gruptaki diğer gözlemcilerden de türün daha önce kayda geçirilip geçirilmediğine ilişkin görüş aldığını ifade etti.
Sözen, “Arkadaşlarıma fotoğrafı göndererek bu türün daha önce kayıt altına alınıp alınmadığını sordum. Onlardan da teyit geldi. Böylece 10 Ekim 2026 itibarıyla Zonguldak’ın 320’nci kuş türünü belirlemiş olduk” dedi.
Kuş Kayıtları Yıllar İçinde Genişledi
Zonguldak’taki kuş gözlemlerinin geçmişine de değinen Sözen, 1978 yılından sonraki kayıtlara yaklaşık 100 yeni tür eklendiğini ve toplam sayının 301’e ulaştığını anlattı. Bu çalışmaların 2014 yılında yayımlanan “Zonguldak Kuşları” kitabında toplandığını belirten Sözen, kitabın Milli Parklar tarafından basıldığını hatırlattı.
Aradan geçen yıllarda gözlem faaliyetlerinin sürdüğünü ve yeni türlerin kayıtlara dahil edildiğini aktaran Sözen, üniversite bünyesinde kurulan Karakuş Zonguldak Kuş Gözlem Topluluğu aracılığıyla öğrencilerle saha çalışmaları yaptıklarını söyledi. Özellikle Filyos ve Çaycuma çevresinde kuş gözlemcilerinin sayısının arttığını ifade eden Sözen, bu yıl açtığı ornitoloji seçmeli dersine 6 öğrencinin katıldığını ve ders kapsamında saha gözlemlerine de yer verdiklerini kaydetti.
Kır Baykuşu Göç Sırasında Görülüyor
Kır baykuşunun dünya genelinde yaygın bir tür olmasına karşın Türkiye’de daha sınırlı bölgelerde görüldüğünü belirten Sözen, kuşun Zonguldak’ta göç sırasında rastlanabilecek türler arasında bulunduğunu söyledi.
Türün Türkiye’de İstanbul Boğazı’ndan başlayarak iç kesimlere ve güneye uzanan bir hat üzerinde görülebildiğini aktaran Sözen, Zonguldak’ın kır baykuşunun göç sırasında kullandığı güzergâhın sınırında yer aldığını dile getirdi. Bu nedenle kuşun kentten seyrek geçtiğini değerlendiren Sözen, daha önce Zonguldak’ta kayıt oluşturulamamasının da bu durumla bağlantılı olabileceğini ifade etti.
Filyos’ta çektiği fotoğrafı Türkiye’deki kuş türlerine ilişkin kayıtların tutulduğu Trakus platformuna yüklediğini belirten Sözen, gözlemi dünya genelindeki kuş gözlemcilerinin kullandığı e-Bird sistemine de gireceklerini söyledi. Filyos’ta 10 Ekim’de görüntülenen kır baykuşu, bu çalışmayla birlikte Zonguldak’ın kuş gözlem kayıtlarındaki 320’nci tür oldu.