Nevşehir’in Göreme beldesinde peribacasının çökmesi sonucu üç kişinin yaşamını yitirdiği, 5 kişinin yaralandığı olayın ardından gözler kaya düşmesi riski bulunan diğer tarihi alanlara çevrildi. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Trabzon’daki Sümela Manastırı çevresindeki kaya kütlelerine ilişkin uyarıda bulunarak ziyaretçilerin güvenliği için acil önlemler alınması gerektiğini belirtti.
Olay, Göreme Açık Hava Müzesi girişinde meydana geldi. Peribacasından kopan kaya parçalarının isabet etmesi sonucu üç kişi hayatını kaybetti, 5 kişi yaralandı. Facianın ardından bölgede bulunan kaya yapıların güvenliği ve benzer oluşumların ziyaretçiler açısından taşıdığı risk yeniden tartışılmaya başlandı.
Sümela Çevresindeki Kaya Yapılara Dikkat
Prof. Dr. Osman Bektaş, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede Göreme’deki tüf yapılar ile Sümela Manastırı’nı çevreleyen dik ve çatlaklı kaya kütlelerinin jeolojik açıdan benzer riskler taşıyabileceğine dikkat çekti. Bektaş, özellikle yamaçlarda bulunan ve ziyaretçilerin yoğun olarak bulunduğu alanlarda kaya düşmelerine karşı sistemli tedbirlerin uygulanması gerektiğini vurguladı.
Bektaş’ın sıraladığı ilk önlem, Sümela Manastırı çevresindeki çelik ağ ve kaya bariyerlerinin düzenli şekilde denetlenmesi oldu. Bu yapıların mevcut durumunun kontrol edilmesi, kaya kütlelerinde meydana gelebilecek değişimlerin takip edilmesi ve gerekli görülen noktalar için güvenlik önlemlerinin gözden geçirilmesi gerektiği belirtildi.
Uydu Ve Lidar Teknolojisiyle İzleme Önerisi
Prof. Dr. Bektaş, ikinci olarak yamaçlardaki hareketlerin teknolojik yöntemlerle izlenmesini önerdi. Bu kapsamda uydu tabanlı InSAR ve LiDAR lazer tarama teknolojilerinden yararlanılabileceğini ifade etti. Uydu ve drone destekli deformasyon takibiyle kaya yüzeylerinde ve çatlaklarda meydana gelebilecek değişimlerin belirlenmesi amaçlanıyor.
Bektaş, aşırı yağış ile donma ve çözülme süreçlerinin kaya çatlaklarının büyümesine yol açabileceğini, bunun da ani blok düşmelerini beraberinde getirebileceğini belirtti. Bu nedenle yoğun ziyaretçi alanlarında bilimsel izleme sistemlerinin kurulmasının önemine işaret etti.
Yamaçlardaki çatlaklarda meydana gelen değişimlerin analiz edilmesini isteyen Bektaş, kaya hareketi risk haritalarının hazırlanması gerektiğini kaydetti. Risk taşıdığı belirlenen noktalarda güvenlik koridorları oluşturulmasının da ziyaretçilerin korunması açısından önem taşıdığını ifade etti.
Göreme’deki Olay İçin Bilirkişi İncelemesi
Öte yandan Göreme’de yaşanan olayla ilgili soruşturma sürüyor. Çökmenin teknik nedenlerinin ve olası ihmal ihtimalinin incelenmesi amacıyla 5 bilirkişi görevlendirildi. Hazırlanacak raporun ardından adli sürecin nasıl ilerleyeceği netlik kazanacak.
Göreme’deki facia sonrasında yapılan değerlendirmeler, tarihi ve doğal alanlarda ziyaretçi güvenliğinin sağlanması için kaya yapılarının düzenli kontrol edilmesi ve risklerin bilimsel yöntemlerle izlenmesi gerektiğini ortaya koydu. Sümela Manastırı çevresindeki dik ve çatlaklı kaya kütleleri için önerilen önlemlerin uygulanması, olası kaya düşmelerine karşı hazırlık yapılması açısından önem taşıyor.