İstanbul, Türkiye’nin girişimiyle düzenlenen önemli bir diplomasi buluşmasına ev sahipliği yaptı. R4 olarak adlandırılan Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan ile R4+E3 formatındaki İngiltere, Almanya ve Fransa dışişleri bakanları toplantıları, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirildi.
Toplantılara Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katıldı. Böylece 7 ülke, R4+E3 formatında ilk kez Türkiye’nin inisiyatifiyle bir araya geldi.
Programdaki ikili görüşmelerin ardından basın toplantısı düzenleyen Bakan Fidan, gazetecilerin sorularını yanıtladı. Fidan, toplantının öne çıkan mesajının mevcut sorunların çözümünde diyaloğun öncelikli ve tek yol olduğuna ilişkin ortak yaklaşım olduğunu belirtti.
“Diyalog Tek Çözüm Yolu”
Diplomasinin önünde geniş bir alan bulunduğunu, ancak savaş seçeneğinin de gündemde olduğunu ifade eden Fidan, ilgili tarafların tutumunun belirleyici olacağını söyledi. Bakan Fidan, “Bugünkü toplantıda aslında altını çizmemiz gereken nokta bizim istisnasız bir şekilde hep beraber diyaloğun tek çözüm yolu olduğu meselesi” dedi.
Fidan, bu yaklaşımın herhangi bir ülkenin başka ülkelerin haklarına müdahalesine ya da Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulmasına izin verildiği anlamına gelmediğini vurguladı. Daha fazla savaşın yayılmasını ve yıkım yaşanmasını engelleyecek bir çözümün parametrelerinin toplantıda açık biçimde ele alındığını aktardı.
Toplantıya katılan İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin aynı fikirde olmasının ve dünyaya aynı mesajı vermesinin önemine dikkati çeken Fidan, Hürmüz Boğazı’nın bir an önce açılması gerektiğini söyledi. Boğazın kapalı olmasının piyasalardaki olumsuz etkisinin ortadan kalkması gerektiğini belirten Fidan, İran’a yönelik askeri müdahalenin çözüm olmadığını ve bu seçeneğin şu anda kimse tarafından onaylanmadığını kaydetti.
Türkiye’nin diplomasinin en iyi yol olduğu yönündeki görüşünün diğer ülkeler tarafından da paylaşıldığını ve savunulduğunu ifade eden Fidan, bu ortak yaklaşımın toplantıda ortaya konulduğunu belirtti.
Platformun Amacı
R4 ve R4+E3 platformlarının kurulma gerekçesine ilişkin soruyu da yanıtlayan Fidan, iki formatın kendi coğrafyalarındaki sorunlarla ilgilendiğini söyledi. Avrupa üçlüsü ile bölgesel dörtlünün, iki coğrafyayı etkileyen meseleleri birlikte ele almak amacıyla bir araya geldiğini belirtti.
Platformun gayriresmi ve esnek yapısına vurgu yapan Fidan, bu özelliğin fikirlerin serbestçe paylaşılmasına, gerekli görülmesi halinde ortak politikalar oluşturulmasına ve somut eylem aşamalarının belirlenmesine olanak sağladığını dile getirdi. Ortadoğu’da yaşanan gelişmelerin Avrupa’yı, Avrupa’daki olayların da Ortadoğu’yu etkilediğini belirten Fidan, Türkiye’nin iki bölgenin kesişim noktasında bulunduğunu söyledi.
Fidan, İsrail’de seçimlere gidilirken Türkiye’nin siyasi söylemlerde kullanılmasını kategorik olarak reddettiklerini de ifade etti. Türkiye’yi kötüleyerek ve şeytanlaştırarak bazı radikal partilerin tabandan oy toplama çabasını “ucuz bir siyasi hamle” olarak nitelendiren Fidan, bu tutumun ciddiye alınacak bir tarafı olmadığını söyledi.
Ukrayna’da Ateşkes Ve Barış Mesajı
Toplantıda Ukrayna’daki gelişmelerin de ele alındığını aktaran Fidan, tüm katılımcıların ortak fikrinin mümkün olan en kısa sürede ateşkes ve buna dayalı bir barış anlaşmasının hayata geçirilmesi olduğunu belirtti.
Bu hedefin gerçekleşmemesi halinde Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasına yönelik adımlar atılması gerektiğini ifade eden Fidan, Türkiye’nin bu konudaki rolü ve girişimleri hakkında katılımcılara bilgi verdi. Türkiye’nin tahıl girişimi kapsamında taraflarla yürüttüğü görüşmelerin de istişare edildiğini kaydetti.
Fidan, savaşın sona ermemesi durumunda enerji ve tahıl konusunda taraflarca istisna getirilmesi gerektiğini söyledi. Mevcut önceliğin Rusya ve Ukrayna’da bulunan tahılın dünya piyasalarına çıkarılması olduğunu belirten Fidan, bunun için çeşitli teklif ve görüşlerin ilgili taraflarla görüşüldüğünü aktardı.