İkinci el araç alım satımında, yapay zeka kullanılarak eski ekspertiz raporlarının değiştirilmesi yeni bir risk alanı oluşturdu. Kötü niyetli satıcıların, araçların motor kusurlarını, boyalı veya değişen parçalarını gizlemek ve eski raporların tarihlerini güncelmiş gibi göstermek amacıyla dijital düzenlemeler yaptığı ifade edildi.
Değiştirilen raporlar nedeniyle bazı alıcıların aracı satın aldıktan kısa süre sonra yolda kaldığı ve ciddi maddi zararlarla karşılaştığı kaydedildi. Oto ekspertiz merkezi işletmecisi Nihat Peldek, özellikle ilan sitelerinde paylaşılan belgelere güvenilmemesi gerektiğini vurguladı.
Eski Raporlar Yapay Zekayla Değiştirilebiliyor
Peldek, araç almak isteyenlerin kendi kontrollerini yaptıktan sonra mutlaka ekspertiz hizmeti alması gerektiğini belirterek, yapay zeka teknolojilerinin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılabildiğini söyledi. Peldek, satıcıların ellerindeki eski ekspertiz raporlarını görsel olarak yapay zekaya yükleyip kusurları gizleyebildiğini veya yeni bir rapor görünümü oluşturabildiğini ifade etti.
Bu tür belgelerde raporun bütünüyle kusursuz gösterilebildiğini aktaran Peldek, bazı durumlarda ise bir veya iki kusurun bilerek bırakıldığını söyledi. Böylece raporun gerçekçi görünmesinin sağlandığını belirten Peldek, alıcıların “Güvenilir bir firmada ekspertiz yaptırılmış” düşüncesiyle aracı yeniden ekspertize sokmadan satın alabildiğini dile getirdi.
Peldek, “Araçlarını kendileri almadan önce kendi kontrollerini yaptıktan sonra muhakkak bir ekspertize götürsünler. Yapay zeka çok geliştiği için satıcı kötü niyetli olabilir” dedi. Bu tür sahte raporların, satın alma sonrasında araçta sorun yaşanmasına ve aracın daha sonra satılmak istendiğinde raporla gerçek durumun örtüşmemesine yol açabildiğini belirtti.
Ekspertiz Fiziki Olarak Yapılmalı
Ekspertiz işleminin, fiziki şartlarda ve farklı alanlarda uzmanlaşmış bir ekip tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Peldek, yapay zekanın gerçek anlamda ekspertiz yapamayacağını söyledi. Bir araçtaki kaporta, mekanik, airbag, kilometre ve bilgisayar kontrollerinin farklı uzmanlıklar gerektirdiğini belirten Peldek, kendi iş yerlerinde beş kişinin çalıştığını ve ekipte kaporta ustası, mekanik ustası, airbag kontrolü ile kilometre ve bilgisayar işlemleriyle ilgilenen çalışanların bulunduğunu aktardı.
Alıcıların, aracı satın almadan bir gün önce veya mümkünse aynı gün ekspertiz yaptırmasının önemine değinen Peldek, satıcının bildiği ya da bilerek sakladığı bir kusurun ancak bağımsız kontrolle ortaya çıkarılabileceğini ifade etti. Bu nedenle ilanla birlikte sunulan raporun tarihi yeni olsa bile alıcının kendi güvendiği merkezde yeniden inceleme yaptırması gerektiğini belirtti.
Hasar Ve Bakım Geçmişi Araştırılmalı
Peldek, araç görülmeye gidilmeden önce mevcut hasar kaydının sorgulanmasını önerdi. Hasar kaydına bağlı değişen parçaların, aracın geçmiş kilometre bilgilerinin ve bakım geçmişinin kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Bakımların yetkili serviste mi yoksa özel serviste mi yapıldığı, son bakımın ne zaman gerçekleştirildiği ve işlemlere ilişkin fatura veya kayıtların bulunup bulunmadığı da araştırılmalı.
Ekspertiz raporlarında olduğu gibi bakım kayıtlarında da sahtecilik yapılabileceği uyarısında bulunan Peldek, yalnızca bir deftere yazılmış kilometre bilgilerinin yeterli kabul edilmemesi gerektiğini dile getirdi. Özellikle triger bakımı gibi önemli işlemlerin faturalı biçimde ve hangi serviste yapıldığının sorgulanmasını istedi.
Aracın daha önce kimlerde bulunduğu, kaç kez el değiştirdiği, yedek anahtarının olup olmadığı, hasar kaydı, bakım, tramer ve kilometre bilgilerinin birlikte kontrol edilmesi gerektiğini belirten Peldek, alıcıların tek bir belgeye dayanarak karar vermemesi gerektiğini kaydetti.
Kış Bakımları Da Kontrol Edilmeli
Peldek, araç satın alırken genel bakım durumunun yanı sıra kış şartlarına yönelik hazırlıkların da incelenmesi gerektiğini söyledi. Kışlık lastiklerin bulunup bulunmadığı, bakım işlemlerinin yapılıp yapılmadığı ve antifriz kullanımı kontrol edilmeli. Araca sonradan antifriz eklenmesinin, kireç nedeniyle tıkanmış bölümleri açarak su kaçaklarına ve aracın yolda hararet yapmasına neden olabileceği uyarısında bulundu.
Doğru antifriz, yağ ve kayış kullanılıp kullanılmadığının, bakımın doğru kişiler tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin de önemli olduğunu belirten Peldek, ikinci el araç alacaklara iki temel öneri sundu: Bakım geçmişini ayrıntılı biçimde kontrol etmek ve satın alma öncesinde kendi güvendikleri merkezde güncel, kapsamlı bir ekspertiz yaptırmak.