İslam dininde farz namazların yanı sıra kişinin Allah’a yakınlaşmasına vesile olan nafile ibadetler de bulunur. Duha, diğer adıyla kuşluk namazı, bu nafile ibadetlerden biridir. Halk arasında zaman zaman “İnşirah namazı” olarak adlandırılan namaz için İslam kaynaklarında esas olarak işrak ve duha (kuşluk) ifadeleri kullanılır.
Güneşin doğmasının ardından belirli bir sürenin geçmesiyle başlayan vakitte kılınan kuşluk namazının ne zaman eda edildiği, kaç rekât olduğu, fazileti ve kılınış şekli merak ediliyor.
İnşirah namazı nedir?
“İnşirah namazı” ifadesi halk arasında kullanılsa da burada kastedilen ibadet işrak veya duha (kuşluk) namazıdır. Arapçada “salâtü’d-duhâ” olarak adlandırılan bu namaz, nafile ibadetler arasında yer alır.
“Duhâ” kelimesi, güneşin doğmasının ardından yükseldiği, ışığının belirginleştiği ve sıcaklığının arttığı vakti ifade eder. Bu kelime, Kur’an-ı Kerim’de farklı ayetlerde sözlük anlamıyla geçmektedir.
“İşrak” ise güneşin doğduktan sonra yükselmesi ve parlaklık kazanması anlamına gelir. Literatürde işrak namazı ifadesi daha sınırlı kullanılırken, halk arasında güneşin doğuşunun ardından kılınan duha namazıyla birlikte anılır.
İşrak veya duha namazı ne zaman kılınır?
İşrak veya duha (kuşluk) namazı, güneş doğduktan ve kerâhet vakti çıktıktan sonra kılınır. Vakit, güneşin ufuktan yaklaşık bir mızrak boyu yükselmesinin ardından başlar.
Diyanet’in açıklamalarında, güneşin doğuşundan yaklaşık 40-50 dakika sonra kerâhet vaktinin sona erdiği ve kuşluk namazının bu aşamadan itibaren kılınabileceği belirtilmektedir. Namaz vaktini belirlerken bulunulan yerdeki güneş doğuş saati esas alınır. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın namaz vakitleri takvimindeki güneş doğuş saati dikkate alınarak kuşluk namazının başlangıç zamanı hesaplanabilir.
Duha namazının fazileti nedir?
Kuşluk namazı, hadislerde faziletine işaret edilen nafile ibadetlerden biridir. Ebû Dâvûd’da yer alan kutsî hadiste, günün ilk vakitlerinde kılınan dört rekât nafile namazın kişiyi günün sonuna kadar korumaya vesile olacağı ifade edilmektedir.
Hz. Ebû Hüreyre, Resûlullah’ın kendisine her ay üç gün oruç tutmasını, iki rekât kuşluk namazı kılmasını ve gece yatmadan önce vitir namazını eda etmesini tavsiye ettiğini aktarmıştır.
Bir başka hadiste, insanın eklemlerinin her biri için günlük olarak sadaka vermesi gerektiği belirtilir. Tesbih, hamd, tehlil, tekbir, iyiliği tavsiye etme ve kötülükten sakındırma gibi amellerin sadaka hükmünde olduğu ifade edilir. Hadisin devamında ise kuşluk vaktinde kılınan iki rekât namazın bunların tamamına karşılık gelebileceği aktarılır.
Duha namazı kaç rekâttır?
Duha yani kuşluk namazının en az iki rekât kılınabileceğine ilişkin görüşler bulunmaktadır. Hadis kaynaklarında bu namazın dört, sekiz ve on iki rekât olarak kılındığına dair rivayetler de yer alır.
Kuşluk namazının ikişer rekât hâlinde kılınması ve her iki rekâtta bir selam verilmesi esastır. Bununla birlikte dört rekâtta bir selam verilmesinin de caiz olduğu belirtilmektedir.
Kuşluk namazı nasıl kılınır?
Duha namazı kılmak isteyen kişi, Allah rızası için nafile namaz kılmaya niyet eder. İki rekât olarak kılınan kuşluk namazında genel olarak şu sıra takip edilir:
Birinci rekât: Niyet edilir ve tekbir alınır. Sübhaneke okunur, ardından eûzü besmele çekilir. Fâtiha Suresi’nin okunmasından sonra Kur’an-ı Kerim’den bir sûre veya yeterli miktarda ayet okunur. Daha sonra rükû yapılır ve iki secdeye gidilir.
İkinci rekât: Besmele çekilerek Fâtiha Suresi okunur. Ardından Kur’an-ı Kerim’den bir sûre veya yeterli miktarda ayet okunur. Rükû ve iki secdenin ardından tahiyyata oturulur. Ettehiyyâtü, Allahümme Salli ve Allahümme Bârik duaları okunur. Önce sağa, ardından sola selam verilerek namaz tamamlanır.
Kuşluk namazında hangi sureler okunur?
Kuşluk namazında Fâtiha Suresi’nin ardından Kur’an-ı Kerim’den herhangi bir sûre veya ayet okunabilir. Belirli bir surenin okunması zorunlu değildir.
Bazı rivayetlerde kuşluk namazında Şems ve Duhâ surelerinin okunmasının tavsiye edildiği aktarılmıştır. Bazı âlimler ise İhlâs ve Kâfirûn surelerinin faziletine ilişkin rivayetlerden hareketle bu surelerin kuşluk namazında okunabileceğini belirtmiştir.