Kahramanmaraş’ta emekli olduktan sonra çalışma hayatını sürdüren vatandaşların geçici iş göremezlik ödeneğiyle ilgili hakları yeniden gündeme geldi. Emekli aylığını almaya devam ederek çalışanlarla aylığını kestirip tüm sigorta kollarına tabi olanlar, sağlık raporu aldıklarında aynı koşullarda ödeme alamıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında geçici iş göremezlik ödeneği olarak tanımlanan rapor parası, çalışanın hangi sigortalılık kapsamında bulunduğuna ve raporun hangi nedenle düzenlendiğine göre değişiyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre özellikle Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışan emeklilerin hastalık raporlarındaki ödeme durumu, diğer sigortalılardan farklılık gösteriyor.
Emekli Aylığını Alanlarla Kestirenlerin Hakları Aynı Değil
Emekli aylığını kestirerek normal sigortalı statüsünde çalışmaya başlayanlar, mevzuatta belirtilen koşulları karşılamaları halinde hastalık nedeniyle aldıkları raporlar için geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor. Hastalık kaynaklı raporlarda ödeme genel olarak üçüncü günden itibaren yapılıyor. İlk iki gün için ödeme bulunmazken iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle düzenlenen raporlarda farklı kurallar uygulanıyor.
İş kazası nedeniyle istirahat raporu alan sigortalılar, gerekli şartların sağlanması halinde raporun ilk gününden itibaren ödeme alabiliyor. Bu nedenle aylığını kestirerek çalışmaya başlayanların yalnızca emekli maaşlarının durumunu değil, işe giriş kayıtlarını ve prim koşullarını da kontrol etmesi gerekiyor.
SGDP Kapsamında Hastalık Raporuna Ödeme Yok
Emekli aylığını almaya devam ederek özel sektörde çalışan vatandaşlar çoğunlukla SGDP kapsamında sigortalı gösteriliyor. Bu statüde çalışanlar, genel hastalıklar nedeniyle aldıkları istirahat raporları için geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanamıyor.
Grip, soğuk algınlığı ve benzeri rahatsızlıklar nedeniyle alınan raporlar, çalışan emekliler açısından tek başına SGK’dan ödeme alma hakkı doğurmuyor. Analık nedeniyle düzenlenen raporlarda da SGDP kapsamında aynı ödenek hakkı bulunmuyor. Dolayısıyla emekli aylığının kesilmeden alınması, her türlü sağlık raporu için ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor.
İş Kazası Ve Meslek Hastalığında İstisna
SGDP kapsamında çalışan emekliler için iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında istisna uygulanıyor. İş kazası geçiren veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamaz hale gelen kişiler, ilgili koşulları taşımaları halinde geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. Bu durumda ödeme, raporun ilk gününden itibaren yapılabiliyor.
Ancak olayın SGK mevzuatı kapsamında iş kazası ya da meslek hastalığı olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Bu nedenle her sağlık raporunun aynı kapsamda ele alınmaması önem taşıyor.
Bağ-Kur Ve Malullük Aylığı Alanların Durumu
Kendi işini sürdüren veya şirket ortaklığı bulunan Bağ-Kur emeklilerinin rapor parası hakları da çalışma biçimlerine ve tabi oldukları sigortalılık statüsüne göre değerlendiriliyor. Emekli aylığı kesilmeden ticari faaliyete devam edilebilmesi, hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alınabileceği anlamına gelmiyor.
Malullük aylığı alanların yeniden çalışması ise diğer emekli gruplarından farklı kurallara tabi olabiliyor. İsa Karakaş’ın açıklamasına göre malullük aylığı alan kişiler, aylıklarını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışma seçeneğinden yararlanamıyor. Engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı bağlananlar ise gerekli koşulları taşımaları halinde SGDP kapsamında çalışabiliyor.
Kamu Ve Özel Sektörde Sigortalılık Kontrolü
Emekli olduktan sonra kamu kurumlarında çalışmaya başlayanların durumu, özel sektörde çalışanlardan farklı düzenlemelere tabi olabiliyor. Kurumun niteliği, göreve başlama şekli ve tabi olunan mevzuat, emekli aylığının devam edip etmeyeceği konusunda belirleyici olabiliyor.
Kahramanmaraş’ta çalışmayı sürdüren emeklilerin, e-Devlet üzerinden sigortalılık kayıtlarını ve işe giriş bildirgelerini kontrol etmeleri, gerektiğinde SGK müdürlüklerinden bilgi almaları öneriliyor. Özellikle aylığını almaya devam ederek SGDP kapsamında çalışanlarla aylığını kestirip normal sigortalı olanların rapor parası haklarının aynı olmadığı unutulmamalı.