Türkiye’de uzun süredir tartışılan süresiz yoksulluk nafakası konusunda Anayasa Mahkemesi önemli bir karara imza attı. Mahkemenin, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı.
Karar, yalnızca belirli bir bölgeyi değil, Türkiye genelindeki boşanma davalarını ilgilendiriyor. Bu kapsamda Kahramanmaraş’ta boşanma süreci devam eden ya da ilerleyen dönemde dava açmayı planlayan çiftler açısından da kararın nasıl uygulanacağı önem taşıyor.
Karar Hemen Yürürlüğe Girmeyecek
Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girmesine karar vermedi. AYM’nin kararına göre iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Bu süre, yoksulluk nafakasının hangi şartlarda ve ne kadar süreyle ödeneceğine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi amacıyla tanındı. Böylece Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin konuya ilişkin yeni esaslar belirlemesinin önü açıldı.
Dolayısıyla mevcut nafaka sisteminin kararın yayımlanmasıyla birlikte tamamen ortadan kalktığını söylemek mümkün değil. İptal hükmü yürürlüğe girene kadar mevcut hukuki düzenlemenin uygulanmaya devam etmesi bekleniyor.
Yoksulluk Nafakası Tamamen Kaldırılmadı
Anayasa Mahkemesi’nin kararı, yoksulluk nafakasını bütünüyle kaldırmıyor. İptal edilen bölüm, nafakanın kanunda “süresiz olarak” talep edilebilmesini sağlayan ifade oldu.
Mevcut düzenlemeye göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması şartıyla, diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebiliyor. Kanunda bu nafakanın “süresiz olarak” talep edilebileceği belirtiliyordu.
AYM’nin kararıyla birlikte bu ibarenin kanundan çıkarılması gerekecek. Ancak mahkeme, nafakanın bundan sonra kaç yıl ödeneceğine ilişkin doğrudan bir süre belirlemedi. Yeni dönemde sürenin ve uygulama şartlarının nasıl olacağı, TBMM tarafından yapılacak düzenlemeyle netleşecek.
Kahramanmaraş’taki Boşanma Davalarına Etkisi
Kararın yürürlüğe gireceği 30 Haziran 2027 tarihine kadar mevcut sistemin uygulanması bekleniyor. Bu tarihten sonra ise TBMM tarafından hazırlanacak yasal düzenlemenin içeriği belirleyici olacak.
Özellikle Kahramanmaraş’taki boşanma davalarında tarafların ekonomik durumları, boşanma sonrasında ortaya çıkabilecek yoksulluk ve nafaka ihtiyacının süresi gibi başlıkların yeni düzenlemeyle nasıl ele alınacağı merak ediliyor.
AYM’nin kararı, hem nafaka ödeyen taraf hem de boşanma sonrasında ekonomik olarak zor durumda kalabilecek taraf açısından önem taşıyor. Kararın ardından “süresiz nafaka kaldırıldı” şeklindeki değerlendirmeler yerine, kanundaki “süresiz olarak” ibaresinin iptal edildiğinin ve yeni bir düzenleme yapılması için süre tanındığının belirtilmesi gerekiyor.
Yoksulluk Nafakası Hangi Durumlarda Sona Erebiliyor?
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinde yoksulluk nafakasının sona ermesine ilişkin hükümler de yer alıyor. Buna göre nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi halinde nafaka kendiliğinden sona erebiliyor.
Nafaka alan kişinin evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi durumunda ise nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması mümkün. Tarafların ekonomik koşullarında değişiklik olması halinde nafakanın artırılması veya azaltılması da gündeme gelebiliyor.
Başvurunun Geçmişi
27 Mart 2025 tarihli son karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine verildi. AYM, 2025/91 esas ve 2025/82 karar sayılı dosyada, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline hükmetti.
Anayasa Mahkemesi daha önce de aynı ibareye yönelik başvuruları incelemişti. 2012 tarihli AYM kararında da 175. maddedeki “süresiz olarak” ifadesi yer alıyordu.
Son kararla birlikte gözler TBMM’ye çevrildi. 30 Haziran 2027’ye kadar yapılacak düzenleme, yoksulluk nafakasının süresini ve hangi koşullarda uygulanacağını belirleyecek. Kahramanmaraş’ta nafaka talep eden veya nafaka ödeyen tarafların, yeni yasal düzenlemenin içeriğini takip etmesi önem taşıyor.