Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kürşat ve araştırma ekibinin yürüttüğü çalışmalar, Türkiye’nin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki bitki çeşitliliğine ilişkin yeni bir bulguyu ortaya koydu. Muş’un Kurtik Dağı’nda sürdürülen araştırmalar sonucunda, daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış yeni bir bitki türü keşfedildi.
Araştırma ekibi, bitkiyi 2024 yılında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında fark etti. Türün özelliklerinin belirlenmesi amacıyla incelemeler, 2025 ve 2026 yıllarındaki vejetasyon dönemlerinde de devam ettirildi. Yapılan moleküler, palinolojik ve diğer bilimsel değerlendirmelerin ardından bitkinin yeni bir tür olduğu sonucuna ulaşıldı.
Dünyada yalnızca Muş’ta yetişiyor
Yeni türün en belirgin özelliği, dünyada yalnızca Muş’un Kurtik Dağı’nda yetişmesi. Yaklaşık 2 bin 550 metre ve üzerindeki yüksek rakımlarda görülen bitkiye “Muş Ters Lalesi” adı verildi. Türün bilimsel adı ise Fritillaria damlana olarak belirlendi. Muş Ters Lalesi, yalnızca belirli bir bölgede yetişmesi nedeniyle endemik türler arasında yer alıyor.
Yeni türün tanımlanmasıyla birlikte Türkiye’deki Fritillaria türlerinin sayısı da 63’e yükseldi. Muş Ters Lalesi; mat yaprakları, mor renkli çiçekleri, dar çan şeklindeki kampanulat çiçek yapısı ve üç parçalı uzun stilusu ile aynı cins içinde yer alan diğer türlerden ayrılıyor.
Bilimsel adı Damla Kürşat’a ithaf edildi
Bitkiye verilen Fritillaria damlana adı, Prof. Dr. Murat Kürşat’ın eşi Damla Kürşat’a ithafen belirlendi. Böylece Damla Kürşat’ın adı, yapılan bilimsel tür adlandırmasıyla Türkiye florasına ilişkin uluslararası bilimsel literatürde kalıcı biçimde yer aldı.
Prof. Dr. Murat Kürşat, Mehmet Emin Güneş, Birol Başer, Gülden Koçak ve Yakup Yapar tarafından hazırlanan “Fritillaria damlana (Liliaceae), a new species from eastern Anatolia (Türkiye)” başlıklı çalışma, uluslararası hakemli Phytotaxa dergisinde yayımlandı. Çalışma, derginin 17 Eylül 2026 tarihli 774. cilt 3. sayısında okurla buluştu.
Araştırmayla Muş’tan bilim dünyasına yeni bir bitki türü kazandırılırken, Türkiye’nin zengin florasının bilimsel olarak belgelenmesine de katkı sağlandı. Çalışma ekibi, türün özelliklerini ve yetişme alanını bilimsel incelemelerle ortaya koydu.
Kurtik Dağı’ndaki yaşam alanları için koruma çağrısı
Prof. Dr. Murat Kürşat, Türkiye’nin bitki çeşitliliği bakımından son derece zengin olduğunu belirtti. Kürşat, özellikle Muş, Bitlis, Van ve Hakkari çevresinin önemli bir doğal laboratuvar niteliği taşıdığını ifade etti.
Muş Ters Lalesi’nin özellikle Kurtik Dağı’nın zirve kesimlerinde yetiştiğine dikkat çeken Kürşat, yoğun hayvan otlatmasının tür üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. Bölgede yürütülen rüzgar enerjisi çalışmalarının genişlemesinin de bitkinin yaşam alanları açısından risk oluşturabileceğini kaydetti.
Kürşat, Muş Ters Lalesi’nin geleceğinin güvence altına alınabilmesi için türe yönelik bir koruma planı hazırlanması gerektiğini vurguladı. Bölgede araştırma konusu yapılan başka bitki türlerinin de bulunduğunu belirten Kürşat, çalışmalar tamamlandığında bu türlerin de bilim dünyasına kazandırılmasının hedeflendiğini ifade etti.