Polonya’da Anayasa Mahkemesi çevresinde uzun süredir devam eden siyasi ve hukuki gerilim, 30 Ekim 2026 akşamı yeni bir aşamaya taşındı. Mahkemenin internet sitesinde yayımlanan duyuruda, Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin görevlerinin bir ay süreyle askıya alındığı açıklandı.
Karar, Anayasa Mahkemesi’nin yönetimini üstlendiğini açıklayan Anna Korwin-Piotrowska tarafından verildi. Ancak mahkemenin mevcut yönetimi ve Święczkowski’yi destekleyen çevreler, Korwin-Piotrowska’nın bu işlemi yapmaya yetkili olmadığını savunuyor. Bu nedenle gelişme, kesinleşmiş bir görevden alma olarak değil, hukuki geçerliliği tartışmalı bir görevden uzaklaştırma kararı olarak değerlendiriliyor.
Kararın Hukuki Dayanağı Tartışılıyor
Święczkowski ve Sochański hakkında alınan kararın dayanağı olarak Polonya’daki genel mahkemelerin teşkilatına ilişkin yasanın 130. maddesi gösterildi. Bu madde, belirli şartların oluşması halinde bir yargıcın görevlerinin geçici olarak askıya alınmasına imkân tanıyor.
Korwin-Piotrowska, söz konusu hükmün Anayasa Mahkemesi yargıçları için de uygulanabileceğini savundu. Karar, en fazla bir aylık süreyle sınırlı tutuldu. Bununla birlikte bu hukuki yorum Polonya’daki tüm taraflarca kabul edilmedi. Mahkemenin mevcut yönetimi, kararın hem dayanağına hem de işlemi yapan kişinin yetkisine itiraz etti.
Mahkeme Yönetimi Kararı Tanımadı
Anayasa Mahkemesi’nin mevcut yönetimi tarafından kullanılan resmi sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, mahkemenin internet sitesinin yetkisiz şekilde ele geçirildiği ileri sürüldü. Açıklamada Bogdan Święczkowski’nin hâlâ Anayasa Mahkemesi Başkanı olduğu, Bartłomiej Sochański’nin de başkan yardımcılığı görevini sürdürdüğü belirtildi.
Aynı açıklamada Anna Korwin-Piotrowska’nın Anayasa Mahkemesi yargıcı olarak kabul edilmediği ifade edildi. Böylece mahkeme içinde iki farklı yönetim ve yetki anlayışı karşı karşıya geldi. Korwin-Piotrowska’nın tarafı, yeni seçilen yargıçların görev yapmasının engellendiğini savunurken Święczkowski ve onu destekleyen çevreler alınan kararı hukuka aykırı buluyor.
Święczkowski Neden Görevden Uzaklaştırıldı?
Korwin-Piotrowska’nın kararının arkasındaki temel gerekçe, yeni seçilen Anayasa Mahkemesi yargıçlarının görevlerini yerine getirmesinin engellendiği iddiası oldu. Bu görüşe göre Święczkowski, yeni yargıçların mahkemenin karar süreçlerine katılmasına izin vermedi. Ayrıca dosyaların dağıtılması ve genel kurulun toplanması gibi işlemlerde mahkemenin çalışmasını aksattığı ileri sürüldü.
Święczkowski tarafı ise bu iddiaları reddediyor ve yapılan işlemin hukuki yetki bulunmadan gerçekleştirildiğini savunuyor. Dolayısıyla tartışmanın merkezinde yalnızca başkanın görevden uzaklaştırılması değil, Anayasa Mahkemesi’ne seçilen yeni yargıçların statüsü de bulunuyor.
Hükümetle Mahkeme Arasındaki Gerilim
Donald Tusk hükümeti, Anayasa Mahkemesi’nin mevcut yapısının önceki Hukuk ve Adalet Partisi dönemindeki tartışmalı atamalar sonucunda oluştuğunu savunuyor. Hükümet çevreleri, yeni seçilen yargıçların görev yapmasının engellenmemesi gerektiğini belirtiyor.
Święczkowski ve muhalefet çevreleri ise hükümetin Anayasa Mahkemesi’nin bağımsızlığına müdahale ettiğini ileri sürüyor. Bu nedenle görevlerin askıya alınması, yalnızca bir başkanlık değişikliği olarak değil, Polonya’da uzun süredir devam eden yargı krizinin yeni bir aşaması olarak görülüyor.
Bogdan Święczkowski Kimdir?
Bogdan Roman Święczkowski, 22 Mayıs 1970’te Sosnowiec’te doğdu. Krakow’daki Jagiellonian Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı. Meslek hayatının önemli bölümünü savcılık teşkilatında geçiren Święczkowski, organize suçlarla mücadele alanında da görev yaptı.
Savcılık kariyerine Sosnowiec’te başlayan Święczkowski, daha sonra Katowice’de çalıştı. 2006 yılında Polonya İç Güvenlik Ajansı’nın başına getirildi. İç güvenlik, karşı istihbarat ve devlet güvenliği alanlarında faaliyet gösteren kurumun başındaki görevi 2007 yılında sona erdi.
Święczkowski, Kasım 2015’te Polonya Adalet Bakanlığı’nda müsteşar oldu. 7 Mart 2016’da Başbakan Beata Szydło tarafından, dönemin Başsavcısı Zbigniew Ziobro’nun talebi üzerine Birinci Başsavcı Yardımcısı ve Ulusal Savcı olarak görevlendirildi. Bu görevini 2022’ye kadar sürdürdü.
Polonya Meclisi Sejm, 8 Şubat 2022’de Święczkowski’yi Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçti. 16 Şubat 2022’de görevine başlayan Święczkowski, 9 Aralık 2024’te mahkeme başkanı oldu.
Pegasus Soruşturması da Gündeme Gelmişti
Święczkowski’nin Ulusal Savcı olduğu döneme ilişkin tartışmalardan biri Pegasus casus yazılımının kullanımına yönelik soruşturmalarla ilgiliydi. Polonya Başsavcılığı, 2025 yılında Święczkowski’nin dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Başsavcılık, görev döneminde yetkilerin aşılmış olabileceğine ilişkin “yeterince gerekçelendirilmiş şüphe” bulunduğunu ileri sürdü. Bu iddialar kesinleşmiş bir mahkûmiyet anlamına gelmiyor.
Yetki Krizi Sürüyor
Polonya Parlamentosu 2026’da Anayasa Mahkemesi’ne yeni yargıçlar seçti. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ise bu isimlerin yemin süreçlerini tamamlamadı. Hükümet ve bazı hukukçular seçilen yargıçların yetkili olduğunu savunurken, Święczkowski tarafı farklı bir hukuki görüş benimsedi. Anna Korwin-Piotrowska da bu isimler arasında yer aldı.
30 Ekim’deki gelişmelerin ardından Başsavcı Waldemar Żurek’in Święczkowski ve Sochański’nin dokunulmazlıklarının kaldırılması için Anayasa Mahkemesi’ne başvurduğu açıklandı. Varşova’da mahkeme çevresinde polis önlemleri alınırken bina önünde protestolar düzenlendi.
31 Ekim 2026 itibarıyla taraflar Święczkowski’nin görevine ilişkin farklı açıklamalar yapıyor. Korwin-Piotrowska ve onu yetkili kabul eden çevrelere göre başkanın görevleri bir ay süreyle askıya alındı. Święczkowski tarafı ise kararı geçersiz sayıyor. Bu tablo, Polonya Anayasa Mahkemesi’nde kimin başkan ve hangi kararın hukuken geçerli olduğu sorularını gündemde tutuyor.