Çukurova Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nden araştırmacıların katılımıyla yürütülen uluslararası çalışma, sigara tütünlerindeki mikroplastik kirliliğini ortaya koydu. ÇÜ Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Gündoğdu’nun öncülüğündeki araştırmada, farklı ülkelerden gönüllüler aracılığıyla temin edilen sigara örnekleri incelendi.
Arnavutluk, Belçika, Bosna-Hersek, Çin, Mısır, Finlandiya, Gürcistan, Almanya, Japonya, Letonya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Polonya, Sırbistan, İspanya, İsveç, Türkiye ve Birleşik Krallık’tan toplanan 88 farklı sigara çeşidinin tütünleri analiz edildi. Mikroskop ve ileri analiz teknikleri kullanılarak yapılan incelemelerde, örneklerin 83’ünde mikroplastik tespit edildi.
Bir Gram Tütünde Ortalama 7,2 Parçacık
Araştırma kapsamında toplam 988 plastik parçacığı sayıldı. Analiz sonuçlarına göre bir gram tütünde ortalama 7,2 mikroplastik parçacığı bulundu. Sigara ve plastik kirliliği arasındaki ilişki daha önce ağırlıklı olarak filtreler üzerinden incelenirken, bu çalışmada doğrudan sigaranın içindeki tütün ele alındı.
Çalışma, çevre kirliliği alanında önde gelen dergilerden Environmental Pollution’da yayımlandı. Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, araştırmanın sigara içicisinin doğrudan yaktığı tütünün içeriğine odaklandığını belirtti.
Gündoğdu, “Bugüne kadar sigaradaki plastik sorunu hep filtre üzerinden konuşuldu. Biz ilk kez sigara içicisinin yaktığı tütünün kendisine baktık. Hem mikroskop hem de ileri analiz teknikleriyle tütünün içerisindeki yabancı partikülleri inceledik. Bu 18 ülkeden toplanan 88 farklı sigara çeşidinin 83’ünün tütününde mikroplastik bulduk. Bu, her 10 paketin 9’unda mikroplastikli sigaralara maruz kalmak demek oluyor. Bir gram tütünde ise ortalama 7,2 plastik parçacık bulduk. Toplamda da 988 plastik parçacık saydık” dedi.
En Çok Polietilen Ve Polipropilen Bulundu
İncelenen tütünlerde gündelik yaşamda yaygın olarak kullanılan çeşitli plastik türlerine rastlandı. Tespit edilen plastikler arasında en yüksek oranı ambalajlarda kullanılan polietilen oluşturdu. Polietilenin oranı yüzde 37,3 olarak belirlendi.
Çuval, sentetik kumaş ve ambalaj üretiminde kullanılan polipropilen yüzde 23,6 oranıyla ikinci sırada yer aldı. Pet şişe ve polyester kumaşlarda kullanılan PET/polyester ise yüzde 22,6 oranında tespit edildi. Araştırmada daha düşük miktarlarda naylon, polikarbonat, akrilik, pleksiglas (PMMA) ve PVC de bulundu.
Türkiye İkinci Sırada
Çalışmada mikroplastik miktarı ülkeler açısından da karşılaştırıldı. Prof. Dr. Gündoğdu’nun aktardığı bilgilere göre, bir gram sigara tütününde en fazla mikroplastik Bosna-Hersek’te tespit edildi. Bu ülkedeki tütünlerde bir gramda 30 mikroplastik parçacığı bulundu.
Türkiye ise bir gram sigara tütününde 19 mikroplastik parçacığıyla ikinci sırada yer aldı. Türkiye’yi Finlandiya, Karadağ, İsveç ve Letonya takip etti.
Gündoğdu, mikroplastiklerin tütüne üretim ve kurutma aşamalarında karışmış olabileceğini değerlendirdi. Tütünün çoğu zaman açıkta ve güneş altında kurutulduğunu, ardından paketlendiğini ve çuvallandığını belirten Gündoğdu, bu süreçlerde kullanılan çuval ve brandaların çoğunlukla PVC ile polipropilenden üretildiğini söyledi. Bu malzemelerin açılıp kapanması, toplanması ve kurutma sırasında tütünle temas etmesiyle plastik parçacıklarının ürüne karıştığının düşünüldüğünü ifade etti.
Yanma Sırasında Zehirli Gaz Riski
Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, sigaranın bilinen zararlarına, tütünün içinde bulunan plastik parçacıklarının yanmasıyla ortaya çıkabilecek toksik etkilerin de eklendiğine dikkat çekti. Sigaranın yanan ucundaki sıcaklığın 600 ila 900 santigrat dereceye ulaştığını belirten Gündoğdu, bu seviyenin plastikleri parçalayarak zararlı gazlara dönüştürebileceğini söyledi.
Gündoğdu, sigara içen kişilerin tütünün yanı sıra tütünün içindeki plastiklerin yanmasıyla ortaya çıkan zehirli kimyasallara da maruz kaldığını belirtti. Bu nedenle sigarayı bırakmanın veya tüketimi azaltmanın kullanıcılar açısından önemli bir önlem olduğunu ifade eden Gündoğdu, yasa yapıcıların da sigara üretimindeki koşulların plastikten arındırılması için gerekli adımları atması gerektiğini kaydetti.