Türkiye’de haftalık çalışma süresinin azaltılıp azaltılmayacağına ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi. Çalışanlar, mesai saatlerinin düşürülüp düşürülmeyeceğini ve yeni bir düzenleme yapılması halinde günlük çalışma süresinin kaç saat olacağını merak ediyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, çalışma hayatında dünyadaki eğilimin katı ve uzun çalışma saatlerinden uzaklaşmak yönünde olduğunu belirtti. Karakaş, birçok ülkede haftalık çalışma sürelerinin azaltılması amacıyla çeşitli düzenlemeler yapıldığını ifade etti. Türkiye’de ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi kapsamında haftalık çalışma süresinin en fazla 45 saat olarak uygulandığını hatırlattı.
Türkiye’de Yeni Çalışma Süresi Açıklandı Mı?
Verilen bilgilere göre Türkiye’de haftalık çalışma süresinin kaç saate düşürüleceğine ilişkin açıklanmış ve yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle mevcut yasal sınır uygulanmaya devam ediyor.
Çalışma günlerinin dağılımına göre günlük süre değişebiliyor. Haftada 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük çalışma süresi 7,5 saat olarak uygulanabilirken, 5 gün çalışılan iş yerlerinde günlük süre 9 saate kadar çıkabiliyor. Bu hesaplamalar, haftalık toplam 45 saatlik çalışma süresi üzerinden yapılıyor.
Haftalık Çalışma Süresi Şu Anda Kaç Saat?
Türkiye’de mevcut yasal düzenlemeye göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bu sınırın 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi kapsamında uygulandığını belirtti.
Yeni bir düzenleme açıklanmadığı için çalışanların haftalık mesai süresinde şu an için bir değişiklik bulunmuyor. 6 günlük çalışma düzeninde günlük süre 7,5 saat, 5 günlük çalışma düzeninde ise 9 saate kadar uygulanabiliyor. Günlük çalışma süresinin hangi seviyeye çekileceğine dair açıklanmış kesin bir rakam da bulunmuyor.
Dünyada Çalışma Saatleri Azaltılıyor
Karakaş, çalışma sürelerinin azaltılmasına ilişkin uygulamaların farklı ülkelerde uzun süredir gündemde olduğunu aktardı. 1919 yılında Milletlerarası Çalışma Teşkilatı tarafından günde 8, haftada 48 saatlik çalışma sınırı kabul edildi. 1935 yılında haftalık 40 saatlik çalışma süresi küresel bir hedef olarak tavsiye edildi. Fransa’da 1936 yılında haftalık 40 saatlik çalışma yasal güvence altına alınırken, ABD’de 1938 yılında kabul edilen Adil Çalışma Standartları Yasası ile haftalık 40 saatlik sınır uygulamaya girdi.
Fransa’da 1998-2000 döneminde yürürlüğe giren Aubry Yasaları ile haftalık çalışma süresi 35 saate çekildi. İzlanda’da ise 2015-2019 yılları arasında 35-36 saatlik çalışma modeli denendi. Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre bu uygulamada verim düşmedi ve çalışan sağlığında iyileşme görüldü.
Kolombiya, Şili, Meksika Ve Brezilya’daki Uygulamalar
Çalışma süresini azaltan ülkeler arasında Kolombiya, Şili, Meksika ve Brezilya da yer alıyor. Kolombiya’da 2021-2026 döneminde haftalık 48 saatlik çalışma süresinin kademeli olarak 42 saate indirilmesi öngörüldü. Şili’de 2023 yılında 45 saatlik haftalık çalışma süresinin aşamalı biçimde 40 saate düşürülmesi yasalaştı.
Meksika’da 2026 yılında haftalık 48 saatlik çalışma süresinin kademeli şekilde 40 saate indirilmesi süreci başlatıldı. Brezilya’da ise haftalık çalışma süresi 44 saatten 40 saate düşürüldü. Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre ülkede çalışanlara ücret kesintisi yapılmadan haftada 2 gün dinlenme hakkı da tanındı.
Türkiye Avrupa Ülkelerinin Üzerinde
Karakaş’ın karşılaştırmasına göre Avrupa Birliği ülkelerinde haftalık çalışma süresi genel olarak 35 ile 40 saat arasında değişiyor. İzlanda’da bu süre 35-36 saat seviyesinde bulunurken Avustralya’da 38 saat olarak uygulanıyor. Japonya, Güney Kore, Şili ve Brezilya’da ise haftalık çalışma süresi 40 saat düzeyinde. Türkiye’de mevcut haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanmaya devam ediyor.
Çalışma Süresinin Kısaltılması Neden Tartışılıyor?
İsa Karakaş, haftalık 45 saatlik çalışma süresinin azaltılması talebinin lüks ya da tembellik isteği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Uzun çalışma saatlerinin yorgunluk, tükenmişlik ve strese yol açabileceğini ifade eden Karakaş, bunun iş kazaları ve verimlilik açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Çok uzun süre çalışmanın her zaman daha fazla üretim anlamına gelmediğini belirten Karakaş, dinlenen çalışanların daha verimli olabileceğini savundu. İzlanda ve Fransa örneklerine işaret eden Karakaş, çalışma süresinin kısaltılmasının hastalık izinleri, iş hataları ve kayıpların azalmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Sonuç olarak Türkiye’de haftalık ve günlük çalışma süresini azaltan yeni bir düzenleme henüz açıklanmış değil. Mevcut sistemde haftalık yasal sınır 45 saat olarak uygulanıyor.