Girişimcilik dünyasında sıkça karşılaşılan “Unicorn startup nedir?” sorusu, teknoloji ve yatırım alanına ilgi duyanların araştırdığı konular arasında yer alıyor. Unicorn adı, halka açık olmayan ve piyasa değeri 1 milyar doların üzerine çıkan girişimler için kullanılıyor. Kavram ilk kez risk sermayedarı Aileen Lee tarafından 2013 yılında yayımlanan çalışmada kullanıldı. Lee, milyar dolarlık değere ulaşan özel girişimlerin dönemin koşullarında oldukça nadir görülmesi nedeniyle mitolojik tek boynuzlu at anlamına gelen “unicorn” ifadesini tercih etti. Zaman içerisinde teknoloji yatırımlarının büyümesi, girişim sermayesi fonlarının yaygınlaşması ve hızlı ölçeklenebilen iş modellerinin ortaya çıkmasıyla unicorn şirketlerin sayısı arttı. Startup dünyasında yalnızca unicorn kavramı da bulunmuyor. Değerlemesi 10 milyar dolar seviyesini geçen özel girişimler için “decacorn” ifadesi kullanılabiliyor. Şirketlerin söz konusu değerlemelere ulaşması ise doğrudan kasalarında aynı miktarda para bulunduğu anlamına gelmiyor. Değerleme çoğunlukla yatırım turlarında şirket hisseleri için ortaya çıkan fiyat üzerinden hesaplanıyor.
Unicorn Startup Ne Demek?
Unicorn statüsünün temelinde şirket değerlemesi bulunuyor. Girişimin özel şirket statüsünü koruması ve değerlemesinin 1 milyar dolar seviyesini aşması gerekiyor. Halka arz edilen şirketler ise klasik unicorn tanımının dışında değerlendiriliyor.
Girişimin unicorn seviyesine ulaşması için belirli sektör şartı bulunmuyor. Finans teknolojileri, yapay zeka, yazılım, sağlık teknolojileri, e-ticaret, oyun, lojistik ve eğitim teknolojileri gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren şirketler söz konusu seviyeye ulaşabiliyor.
Değerleme rakamı şirketin satış geliri veya kârıyla aynı anlama gelmiyor. Yatırımcıların büyüme beklentileri, pazar payı, teknoloji altyapısı, kullanıcı sayısı, gelir modeli ve gelecekteki potansiyel gibi unsurlar yatırım turundaki şirket değerinin belirlenmesinde rol oynayabiliyor.
Unicorn statüsü yatırımın tamamen güvenli olduğu anlamına da gelmiyor. Yüksek değerlemeye ulaşan girişimler ilerleyen dönemlerde değer kaybedebiliyor, faaliyetlerini küçültebiliyor veya kapanabiliyor. Dolayısıyla unicorn ifadesi yatırım garantisi değil, şirketin ulaştığı değerleme seviyesini anlatan girişimcilik terimi olarak kullanılıyor.
Unicorn Ve Decacorn Arasındaki Fark Nedir?
Girişim dünyasında 1 milyar dolar sınırını geçen özel şirketlere unicorn adı verilirken 10 milyar dolar seviyesini aşan girişimler için decacorn terimi kullanılabiliyor. Şirket büyüdükçe ve yeni yatırım turlarına çıktıkça değerlemesi de değişebiliyor.
Unicorn şirketlerin geçmişinde teknoloji sektörünün önemli payı bulunuyor. İnternet şirketlerinin hızla büyümeye başladığı dönemden sonra girişim sermayesine yönelik ilgi arttı. Sonraki yıllarda mobil uygulamalar, bulut teknolojileri, finans teknolojileri ve yapay zeka alanındaki büyüme girişim ekosistemini daha geniş noktaya taşıdı.
OutSystems gibi düşük kodlu yazılım geliştirme platformları, ServiceTitan gibi işletmelere yönelik yazılım şirketleri ve HEYTEA gibi tüketici markaları farklı dönemlerde yüksek değerlemeleriyle girişim dünyasında öne çıkan şirketler arasında gösterildi. Ancak startup değerlemeleri yatırım turlarına, halka arzlara ve şirketlerin güncel durumuna göre değişebildiğinden geçmiş yıllara ait rakamlar güncel değer olarak kabul edilmemeli.
Kısacası unicorn startup kavramı, milyar doların üzerinde değerlemeye ulaşmış özel girişimleri tanımlıyor. Terim şirketin kesin kazanç sağlayacağını göstermediği gibi yatırım riskinin ortadan kalktığı anlamına da gelmiyor. Unicorn statüsü şirketin belirli tarihte ulaştığı değerleme seviyesini ifade ediyor.