Dar gelirli ailelerin ekonomik yükünü azaltması beklenen vatandaşlık maaşı, kamuoyunda Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adıyla gündemdeki yerini koruyor. Taslak çalışmaya göre hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalması durumunda ailelere kira, elektrik, doğal gaz, gıda ve çocuk giderleri gibi alanlarda destek sağlanması planlanıyor.
Modelin yalnızca sabit bir nakit ödemeye dayanması yerine, ailelerin toplam gelirinin yanı sıra yaşadığı bölge ve temel ihtiyaçlarının da dikkate alınması hedefleniyor. Böylece kira, ısınma, beslenme ve çocuk giderleri gibi kalemlerin hane bütçesindeki etkisinin birlikte değerlendirilmesi öngörülüyor.
23 Bin 552 Tl Gelir Sınırı Kesinleşti Mi?
Vatandaşlık maaşıyla ilgili taslak bilgilerde aylık toplam hane geliri için 23 bin 552 TL sınırı öne çıkıyor. Bu tutar, metinde en düşük emekli aylığıyla ilişkilendirilen bir eşik olarak aktarılıyor. Geliri bu seviyenin altında kalan hanelerin destek kapsamına alınması değerlendiriliyor.
Ancak 23 bin 552 TL’nin kesin başvuru kriteri olarak yürürlüğe girdiği resmî düzenlemeyle doğrulanmış değil. Hane gelirinin nasıl hesaplanacağı, aynı evde yaşayan kişilerin ücretleri, emekli aylıkları ve diğer düzenli gelirlerin değerlendirmeye nasıl dahil edileceği de henüz netleşmedi. Bu nedenle vatandaşların yalnızca söz konusu rakama bakarak hak sahibi olup olmadıkları sonucuna varmaması gerekiyor.
Emekliler Ve İhtiyaç Sahibi Aileler Değerlendirilecek
Taslak çalışmada emekliler de potansiyel yararlanıcılar arasında gösteriliyor. Burada belirleyici ölçütün yalnızca emekli olmak değil, hanenin toplam ekonomik durumu olması bekleniyor. Kira ödeyen, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan veya bakım gideri bulunan emeklilerin durumunun ayrıca değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Yaşlılar, sürekli bakım ihtiyacı bulunan kişiler ve ekonomik güçlük yaşayan aileler için öncelik uygulanıp uygulanmayacağı ise resmî başvuru şartları açıklandığında belli olacak. Belirli bir gruba dahil olmak, tek başına otomatik olarak vatandaşlık maaşı alma hakkı sağlayacak kesinleşmiş bir kural olarak açıklanmış değil.
Kira, Fatura Ve Gıda Desteği Gündemde
GETAD kapsamında gündeme gelen destek başlıkları arasında kira, elektrik ve doğal gaz yardımı, yakacak desteği, gıda yardımı, çocuk desteği, abonelik faturası ve barınma desteği bulunuyor. Bu yardımların tamamının birlikte verilip verilmeyeceği, nakit ya da belirli giderlere yönelik olarak uygulanıp uygulanmayacağı ve destek tutarları henüz kesinleşmedi.
Ödeme miktarlarının her aile için aynı olması yerine hane geliri, kişi sayısı, çocukların durumu, kira gideri, yaşlılık ve bakım masrafları gibi unsurlara göre belirlenmesi bekleniyor. Farklı bölgelerdeki kira, iklim ve ulaşım koşullarının da ihtiyaç analizinde dikkate alınabileceği belirtiliyor. Ancak illere göre kesin ve farklı yardım tutarları uygulanacağı yönünde resmî bir açıklama bulunmuyor.
2,5 Milyon Hane Ve 1,5 Trilyon Tl Tahmini
Paylaşılan taslakta Türkiye genelinde 2,5 milyon haneye ulaşılması ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon liraya çıkması gibi tahminler yer alıyor. Bu rakamlar, kesin yararlanıcı sayısı veya onaylanmış bütçe olarak değerlendirilmemeli. Nihai kapsam; gelir kriterleri, başvuruların sonuçları, ihtiyaç değerlendirmesi ve ayrılacak kaynağa göre değişebilir.
1,5 trilyon TL’lik tahminin hangi dönemi kapsadığı ve tüm destek kalemlerini içerip içermediği de açıklığa kavuşmuş değil. Bu nedenle toplam program bütçesi ile tek bir haneye yapılacak ödeme birbirinden ayrı değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.
Başvurular Ne Zaman Başlayacak?
Taslak metinde uygulamanın kademeli biçimde hayata geçirilmesi, pilot bölgelerin belirlenmesinin ardından yaygınlaştırılması öngörülüyor. Pilot illerin Aralık 2026’ya kadar ilan edilmesi ve ilk ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde yapılması ihtimali aktarılıyor. Ancak bu tarihler kesinleşmiş resmî takvim niteliği taşımıyor.
Başvuruların e-Devlet ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınabileceği belirtilse de hangi ekranların kullanılacağı ve işlemlerin tamamen elektronik ortamda tamamlanıp tamamlanmayacağı henüz netleşmedi. Vatandaşların resmî duyurular yapılmadan kişisel ya da banka bilgilerini internet üzerindeki doğrulanmamış bağlantılarla paylaşmaması gerekiyor.
Başvuru koşulları, istenecek belgeler, gelir hesaplama yöntemi, ödeme kanalları ve hak sahipliğinin hangi aralıklarla kontrol edileceği yetkili kurumların açıklamalarıyla kesinlik kazanacak.